Eelco Kraefft

Het onderwijs moet eens goed naar de Playstation kijken

Als het om ICT in het onderwijs gaat, kijken mensen liever naar de toekomst dan naar het heden, en ligt het accent vaak op onmogelijkheden. Neem nu het KPN-aanbod voor gratis breedband voor scholen. De hoeveelheid tijd van politici, ambtenaren, rechters en media is gênant als je ziet wat er nodig is aan nuttige inspanningen.

Deze week las ik de bundel Parels & Groeibriljanten met daarin bijdragen van acht 'denkers' over de toekomst van het onderwijs. Het boekje is uitgegeven door het Electronic Highway Platform Nederland (EPN). Zoals te verwachten van deze organisatie zien de auteurs een grote rol weggelegd voor ICT in het toekomstig onderwijs. Het poldermodel functioneert in deze bundel nog prima. Op hoofdlijnen zijn werkgevers en werknemers het eens over het belang van meer aandacht en geld voor ICT op school. Als we Deetman voor het gemak even als representant van besturend Nederland zien, is de driehoek compleet.

De bundel bevat missiewerk. Kennelijk is dat nodig. In de interviews staan weinig dingen waar je het redelijkerwijs mee oneens kunt zijn. Toch ontkom ik niet aan enige weerstand op grond van simpele persoonlijke ervaringen, bijvoorbeeld bij het bij het dossier 'teleconferencing'. Bij de start van mijn studie pasten niet alle eerstejaarsstudenten in de aula. Die was immers berekend op 1.000 personen. Geen nood, je kon de ook op video in een andere zaal volgen. Maar zelfs de populaire profs kregen hun publiek in die aanpalende zaal met video niet enthousiast. Na vier weken wist vrijwel geen enkele docent in mijn studie meer dan 250 mensen te trekken. Al was het maar doordat je in een halfdonkere zaal zat te luisteren en de presentatiemethoden slaapverwekkend waren. Je kon ook thuis het (even saaie) boek lezen, dan miste je meestal niets.

Flauw voorbeeld misschien. Toch brengt dat me bij de kern van mijn kritiek op deze pleitbezorgers van nieuwe technologie in het onderwijs: teleconferencing is maar een techniek. Misschien kun je je innovatieve vermogens beter aanwenden voor wat het meest dringend is.

Het dossier over gaming sluit daar wel bij aan. Deze verhandeling stoelt op de fundamentele discussie in het onderwijs: moeten we niet meer les gaan geven volgens de ideeën van het constructivisme? Leerlingen kiezen zelf hun doelen en bouwen hun eigen kennisbouwwerk bij het zoeken van hun weg naar die doelen. De leraar draagt materiaal en mogelijkheden aan en begeleidt de leerlingen. Games sluiten volgens de schrijvers van het dossier aardig aan bij onderwijs volgens die methode.

Het dossier over games stelt nog een andere goede vraag: wat kunnen educatieve games leren van populaire recreatieve games? De pretmachines van Sony en Microsoft gaan immers met miljoenen tegelijk de winkel uit, de huiskamer in. Die trekken kennelijk de aandacht. Kun je daar nu op een slimme manier onderwijs mee verrichten? Heel geleerd staat er dat recreatieve games het beter doen op 'motivatiekenmerken'.

Cynici zullen nu zeggen: doe wat meer schieten en bloed in onderwijsprogramma's op de computer, dan komt het wel goed. Maar het ligt genuanceerder. Games wekken interesse bij kinderen. Er zijn complexe en vooral spannende games over geschiedenis, het besturen van een bedrijf, stadsplanning en veel andere onderwerpen. Die games spreken vaak tot de verbeelding en vormen daarom prima stof om bij aan te sluiten. Maar de meeste leraren hebben, begrijpelijkerwijs, geen idee hoe ze dat op een verantwoorde manier zouden kunnen doen.

Kinderen zoeken elkaar ook via de computer op om problemen en interesses te bespreken, zeg maar als in sommige multi-user games. Later op de werkplek leren ze ook meer van collega's en onverwachte tegenslagen dan van die paar cursussen die de human resource-afdeling voor hen uitzoekt. Maar in het huidige systeem van instrueren en toetsen zonder spieken is voor dit model van collectief leren geen plaats.

Hier biedt een andere internetstroming, de open source-beweging, aanknopingspunten. Als onderwijsmethoden vrij beschikbaar zijn om verder te ontwikkelen, te bekritiseren of thuis bij aan te sluiten, zou dat in algemene zin handig zijn, maar zeker als je dingen echt anders wil doen in het onderwijs, bijvoorbeeld met ICT.

Het onderwijs van de toekomst kan ongetwijfeld veel missiewerk en visievorming gebruiken, en degenen die daarnaar op zoek zijn vinden in genoemde bundel de nodige inspiratie. Maar zullen we eerst niet eens gewoon om ons heen kijken wat er nu wel en niet aanslaat aan ICT bij kinderen?

Dat is veel, erg veel. Doe er wat mee!

[11 december 2003]
Warning: include() [function.include]: open_basedir restriction in effect. File(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php) is not within the allowed path(s): (/home/netkwestie/:/tmp:/usr/local/lib/php/) in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie75/column1.php on line 46

Warning: include(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php) [function.include]: failed to open stream: Operation not permitted in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie75/column1.php on line 46

Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie75/column1.php on line 46