Sjoera Nas

Downloading is killing music industry

XS4ALL mag van Buma/Stemra niet zomaar online liedjes aanbieden. Ook niet nu alle betrokken artiesten en platenmaatschappijen expliciet toestemming hebben gegeven om de gespeelde liedjes gratis aan te bieden aan iedereen die het wil downloaden.

De Buma eist 8 eurocent per gedownload liedje - en dat is dan nog bij wijze van grote gunst. Het reguliere tarief bedraagt 13 procent van de winkelprijs, met een minimum van 20 eurocent per track.

Eerdere emotionelere verzoeken om gratis muziek te draaien, waren ook afgewezen, liet de organisatie hooghartig weten, inclusief verzoeken om het speciaal gecomponeerde herdenkingslied 'Candle in the wind' rechtenvrij te draaien bij de begrafenis van Lady Di. Dus ook voor het 'auteursrechtenvrij' festival maakt de rechtenorganisatie geen uitzondering.

Dit summum van monopolistengedrag wordt mogelijk gemaakt door onze uit 1912 stammende Auteurswet. Sinds 1913 heeft de Buma het wettelijk monopolie op het uitbaten van de rechten van componisten en tekstschrijvers. Daar kwam ruim twintig jaar later de Stemra bij, die de rechten int voor het vastleggen en verveelvoudigen van muziek, en sinds 1993 de SENA, die de zogenaamde 'naburige' rechten int. Binnenkort gaan ze fuseren, helemaal in stijl.

Met een gezamenlijke omzet van bijna 230 miljoen euro in 2002 hebben de organisaties inmiddels een zeer lucratieve business. Daar kun je wel een lobby van betalen. Van daadkrachtig toezicht of reguliere inspraak van de groep die aangeduid wordt als de 'betalingsplichtigen' is geen sprake. De regeringscommissaris die sinds begin vorige eeuw belast was met het toezicht is eerder dit jaar weliswaar vervangen door een onafhankelijk college van toezicht, maar als het gaat om de inhoudelijke koers heeft het college slechts recht van advies.

Die inhoudelijke koers van Buma/Stemra is in mijn ogen vooral een oorlogsverklaring aan de burger, die al heel lang laat merken graag via internet naar muziek te willen luisteren. Maar het is ook een oorlogsverklaring aan de muzikant, de eigenlijke rechthebbende. Muzikanten en componisten hebben immers geen keuze: als ze zich niet inschrijven bij de monopolist, moeten ze afzien van hun rechten. Er is geen alternatieve organisatie, dus de Buma kan alle vernieuwingen stelselmatig frustreren.

Verzoeken om bijvoorbeeld flexibele contracten, waarbij muzikanten hun rechten soms wel en soms niet laten innen, worden steevast weggebureaucratiseerd met een beroep op het belang van de collectiviteit van rechten-inning.

Ik koester een beschermingshoes voor een plaat - ik denk uit de jaren 70 - met een plaatje van een cassettebandje erop, doorkruist door twee botten, het internationale symbool van piraterij. 'Hometaping is killing music industry!!!' staat er in chocoladeletters onder. Jammer voor de optimisten, die toen repliceerden: "And it was about time". Want de belangenbehartigers hebben de radio, het cassettebandje en de cd niet alleen overleefd, ze hebben er ook telkens nieuwe inkomstenbronnen door aangeboord. Toch lijken de rechtenorganisaties in het zicht van nieuwe technologie telkens maar één reactie te hebben: verbieden! Of het nu gaat om DAT-recorders, om minidisks met digitale opnamemogelijkheid of om bestandsruilprogramma's op internet.

Nieuwe technologie gaat meestal ten koste van oude. Dat bracht de advocaat-generaal vorige maand in herinnering in zijn advies aan de Hoge Raad in de zaak van Kazaa tegen Buma: "zoals het spoor natuurlijk ten koste ging van de trekschuit". Door de rituele verbodsgebedszangen van de Buma lijken de meeste mensen te vergeten dat er allang voorzien is in een regeling om muzikanten en componisten tegemoet te komen voor thuisgebruik van muziek, via de heffing op tapes, blanco opneembare cd's en dvd's. Die heffing bedraagt nu in Nederland 14 eurocent voor data-cd-r's en 42 eurocent voor officiële audio-cd-r's.

Ik betaal die heffing graag, ondanks het feit dat ik maar een klein deel van die schijfjes gebruik om er muziek op te zetten. De meeste schijfjes vul ik met back-ups van bijvoorbeeld e-mail en zelfgemaakte digitale foto's. Het belangrijkste voordeel vind ik de door Buma zo bejubelde collectiviteit: omdat het een algemene heffing is, is het niet nodig om de individuele lees- en luistergewoonten van iedere internetter te bewaren en te analyseren. Maar alle ontwikkelingen met Digital Rights Management wijzen juist de andere kant op, richting totale controle over ieders elektronisch gedrag. De heffingen worden daarbij steeds vaker een obstakel genoemd.

Downloading is killing music industry. Of is het zelfmoord? De huidige doodsstrijd duurt in ieder geval wel erg lang.

Kan de Nederlandse Mededingingsautoriteit misschien een handje helpen?
Warning: include() [function.include]: open_basedir restriction in effect. File(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php) is not within the allowed path(s): (/home/netkwestie/:/tmp:/usr/local/lib/php/) in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie73/column1.php on line 48

Warning: include(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php) [function.include]: failed to open stream: Operation not permitted in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie73/column1.php on line 48

Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie73/column1.php on line 48