Tussen Andrew Keen en Abram de Swaan: deel 3
Vervolg van deel 2
Wel je rekeningen betalen
In de daarop volgende discussie in Felix Merites over de muziekindustrie probeerde Keen zijn gelijk terug te halen met de opmerking dat de muziekomzet jaarlijks 20 procent daalt. Volgens Spaink en Polman gaat dit niet ten koste van de muziekcreatie zelf, integendeel gezien het groeiende aantal festivals en concerten.
Maar Keen vocht terug met de opmerking dat artiesten nu te zien zijn voor honderden dollars voor tickets waar vroeger iedereen voor een schappelijke prijs een cd van Bob Dylan kon kopen.
Ook over betaalde en onbetaalde informatievoorziening bleven de meningen ver uiteen lopen. Keen tegen Spaink: "Maar waar betaal jij dan je rekeningen van als je niet meer betaald zou worden?" Polman over nieuwsvoorziening en wetenschap: "Vertelt iemand die wordt betaald altijd de waarheid?"
Ook over anonimiteit, voor Keen afschrikwekkend en volgens Spaink en Polman een groot goed, werden ze het niet eens. Tenslotte, na de zoveelste aanval, zei Keen dat zijn boek vooral als polemiek was bedoeld omdat niemand daarvoor het waagde iets negatiefs te zeggen over web 2.0. Ook dat was niet waar, zei Spaink...
Abram de Swaan
Zo hoppend naar NRC kwamen we bij Abram de Swaan en zijn lezing 'Het signaal is ruis geworden - Het kunstwerk in het tijdperk van zijn onbeperkte beschikbaarheid' bij de 20ste verjaardag van het Stimuleringsfonds Nederlandse Culturele Omroepproducties. Een indirect antwoord op de goed/fout discussie van de 'wikipedianen en anti-wikipedianen'.
Volgens deze subsidieclub moeten we de lezing voor 10 euro kopen - hoezo rechten van betaalde reeds wetenschappers - maar het werk staat, niet al te opvallend, met een andere kop op NRC.nl waarin het verscheen als opiniebijdrage: "Opkomst van internet versterkt de culturele revolte tegen het dictaat van de goede smaak".
De Swaan etaleert meer het optimisme van Spaink dan het pessimisme van Keen, met als kern een citaat dat als klassieker de geschiedenis van de filosofie in mag gaan:
"De wereld gaat naar de knoppen, letterlijk."
Joodse lesbiennes
En dan: "Maar is dat zo erg? Er zit zoveel achter die knoppen en er kan nog zoveel meer uitkomen. Het internet is nog zo nieuw, nog zo vol reuring, en iedereen gaat daar ogenschijnlijk zijn eigen gang. Er ontstaan nieuwe uitingsvormen, nieuwe vormen van kunstgenoegens, vermaak en kennisoverdracht.
Maar wat nog belangrijker is, er vormen zich ook nieuwe patronen van onderling contact: weblogs en chatsites, internetforums en websites met eigengemaakte filmpjes die door andere bezoekers worden geplukt en bewerkt.
Over de invloed op de cultuur: "Er zijn op het web trefpunten voor Joodse lesbiennes, maar nog niemand is daar Joods van geworden, of lesbisch; vriendinnen zien zich daar bevestigd in bestaande, wederzijdse voorkeuren en een enkele nieuweling ontdekt iets wat ze al wist en van zichzelf niet wilde weten."
En terloops over terreurvoeding: "Er zijn sites voor fundamentalistische islamieten, maar de bezoekers komen daar terecht op voorspraak van de plaatselijke radicale imam en vinden er een versterking van hun overtuiging, die ze vervolgens in eigen kring uitdragen in een kleine ondergrondse van fanaten."
Ook dit is een illustratie van mondiale dat lokaal wordt gerealiseerd, zoals jongeren die via internet mondiaal hun muzieksmaken benadrukken en uitwisselen, maar in het weekend dansen in de lokale disco's.
Correctie en selectie volgen vanzelf
En tegen Keen, zonder hem te noemen: "Het wereldcultuurstelsel wordt nu door elkaar geschud en alles trilt op zijn grondvesten, het lijkt even of er geen leiders meer zijn en geen oriëntatiepunten die de smaak en de mening kunnen richten.
Maar mensen willen zich van anderen onderscheiden door hun culturele voorkeuren. Die moeten niet alleen het onderscheid met hogeren en vooral met lageren markeren, maar ook gedeelde voorkeuren ook de overeenkomst en de binding met gelijkgestemden versterken."
Natuurlijk heeft de overvloed van internet negatieve effecten, maar die hebben volgens De Swaan uiteindelijk niet de overhand ook al heeft de traditioneel voor selectie zorgdragende elite (Keen) er, al dan niet tijdelijk, geen vat meer op:
"Zolang het kunstwerk onbeperkt beschikbaar is, lijkt het daarom waardeloos. Het is overal en dus nooit ergens werkelijk aanwezig. Het is er altijd en dus nooit echt urgent.
In die overvloed zijn de signalen zelf ruis geworden, achtergrond zonder betekenis. Maar geleidelijk ontstaat in dat wereldwijde web een structuur van menselijke relaties, verankerd in de structuren van de lokale samenlevingsverbanden.
Langs die lijnen laten de alom beschikbare beelden, geluiden en teksten zich opnieuw selecteren en interpreteren. Dan wijkt de ruis voor de signalen..."
[Peter Olsthoorn, 30 april 2008]
|
