Er staat een paard in de gang bij buurvrouw Jansen, Spreeuwenlaan 14, Den Haag
Initialen, alleen voornamen of hele namen? Woonplaats wel of niet? Elke tien jaar vindt er een heftige discussie plaats over de zin en onzin van 'anonimiteit' van verdachten. Internet brengt nieuwe dimensies in de discussie. "Het is uiterst complex geworden".
Ze stonden er echt: paarden in een woonhuis in de Vogelbuurt in Den Haag in 2007. Voer voor De Telegraaf. Die prompt werd veroordeeld door de Raad van de Journalistiek wegens privacyschending:
"Zo zijn vermeld de nationaliteit en burgerlijke staat van X en is het volledige adres gepubliceerd door de vermelding van de straatnaam en het op een bijgaande foto waarneembare huisnummer. Naar het oordeel van de Raad staat het vermelden van al deze persoonlijke gegevens in geen verhouding tot het maatschappelijk belang van de publicatie."
Nog een geval uit 2007, ook een veroordeling van De Telegraaf. Nu omdat initialen waren gebruikt plus een balkje voor de ogen terwijl de persoon in kwestie juist geen verdachte was. "Door de inhoud en opmaak van het artikel, waarbij een foto van klager met een balkje voor zijn ogen is geplaatst, [wordt] de sterke suggestie gewekt dat klager zich schuldig heeft gemaakt aan diefstal en verduistering. Hierdoor zijn het imago en de integriteit van klager in aanzienlijke mate aangetast."
persoonlijke publicaties negeren
Recent hield journalistenbond NVJ in Amsterdam een discussie over de nieuw ethische code van het Genootschap van Hoofdredacteuren. (zie verslag elders) De huidige code dateert van 1995, toen internet nog geen rol van betekenis speelde voor journalistiek. Voorgesteld wordt
"Artikel 19. De journalist zal de privacy van personen niet verder aantasten dan in het kader van een open berichtgeving noodzakelijk is." Met in de discutabele uitleg: "Journalisten moeten zich ervan bewust zijn dat informatie die bijvoorbeeld aan een openbaar toegankelijke vriendensite of weblog wordt toevertrouwd niet altijd ook bedoeld is voor publicatie in een massamedium. In dit geval kan sprake zijn van een "privé-situatie", zoals hierboven bedoeld."
Hier wordt van journalisten gevraagd om bepaalde bronnen te negeren teneinde geen privacy te schenden. Als lezers privé informatie willen hebben - indien een persoon bijvoorbeeld verdachte is - dan moeten ze dat zelf opzoeken.
Leidraad Raad voor de Journalistiek
Dan kwam er recent ook een Leidraad van de Raad voor de Journalistiek. Die beoordeelt aan de hand daarvan klachten over journalistiek. Daarin staat over privacy:
"De journalist zal de privacy van personen niet verder aantasten dan in het kader van zijn berichtgeving redelijkerwijs noodzakelijk is. Een inbreuk op de privacy overschrijdt de grenzen van zorgvuldige journalistiek wanneer deze niet in redelijke verhouding staat tot het maatschappelijk belang van de publicatie....
De journalist voorkomt dat hij gegevens in woord en beeld publiceert waardoor verdachten en veroordeelden buiten de kring van personen bij wie ze al bekend zijn, eenvoudig kunnen worden geďdentificeerd en getraceerd....
Aan deze regel is de journalist niet gehouden wanneer: de naam een wezenlijk bestanddeel van de berichtgeving is; het niet vermelden van de naam wegens de algemene bekendheid van de betrokkene geen doel dient." Ook namen van tuchtrechtelijk veroordeelde advocaten, artsen, notarissen etc mogen ze publiceren.
Namen per ongeluk vrij
In de eerste jaren van publiek internet, vanaf 1995 verschenen er regelmatig ANP-berichten op het net die volledige namen van verdachten bevatten. Het ANP leverde immers aan kranten die gewend waren zelf die namen in initialen om te zetten. Nu gebeurt dat niet meer maar privacy is anders geworden met internet:
1. Momenteel is van heel veel personen persoonlijke informatie op internet te vinden, niet zelden door henzelf geplaatst. Het combineren van data kan eerder tot iemands identiteit leiden;
2. Niet op de laatste plaats omdat buitenlandse correspondenten, bijvoorbeeld voor Amerikaanse en Britse media, wel volledige namen gebruiken. Ook op Internet;
3. Hyperlinken is een onmisbaar onderdeel geworden van digitale journalistiek. Indien een persoon ineens verdachte is, dan kunnen in gelinkte, eerder verschenen artikelen niet de volledige namen worden verwijderd;
4. De komst van sites die standaard wel namen noemen, met GeenStijl als bekendste voorbeeld, kan journalistiek daar moeilijk de ogen voor sluiten.
5. Het negeren van persoonlijke online bronnen, zoals de nieuwe ethische code voorstelt, kan indruisen tegen de journalistieke principes in de praktijk.
Rond deze punten ontstond tussen journalsiten en andere belangstellenden een boeiende discussie in de Schreierstoren, waar ooit de tranen vloeiden vanwege vertrekkende zeelieden.
Chefren Hagens, internetter van het eerste uur: "Dit betekent dus dat media moeten ophouden met aanwijzingen over de identiteit van een verdachte, dus ook met initialen. Die initialen zijn met internet veel te eenvoudig herleidbaar tot personen."
Terwijl het voor de hand ligt als journalist om juist te speuren naar meer gegevens van personen, en om te hyperlinken teneinde berichten te verrijken. Hagens: "Op het moment dat je het aan elkaar rijgt, ben je verkeerd bezig. Journalisten moeten daar veel scherper in worden. Het mag niet te herleiden zijn tot een persoon. Dus ook die hyperlink niet als iemand verdachte is."
Hubert Roth van weblog Retecool: Het achterwege laten van informatieve links over personen is wel een flinke aderlating voor journalistiek op internet. Dat is niet te handhaven."
Vervolg in deel 2
U kunt hier reageren
|
