800 bezoekers aan een privacycongres op zaterdagavond
Dat was het grootste nieuws van Het Glazen Lichaam op een zaterdagavond in Rotterdam: de enorme belangstelling voor de (betaalde!) bijeenkomst over de 'wereld waarin wij in de etalage worden gezet' door moderne technologie.
Maar liefst 800 kaarten van 27,50 euro en 15 euro (studenten) had NRC Handelsblad weten te verkopen - vooral via de webshop. Dat betekende dus dat er veel liberalen waren, of zoals het tegenwoordig ter linkerzijde heet personen die zich libertijn of libertair noemen, termen die bijvoorbeeld - vaak welgestelde - GroenLinksers zich soms aanmeten.
Uiteindelijk zijn immers politieke keuzes in het geding. De Telegraaf speelde juist afgelopen weekend in op de Van der Sloot-affaire met een lezersvraag ('Wat u zegt'). De kop boven het artikel zaterdag naar aanleiding daarvan: "Politie heeft ruimere bevoegdheden nodig."
Het was, hoe dan ook, wonderlijk dat de grote Rotterdam Hall van het World Trade Center afgeladen vol was zaterdagvond bij de openingsdiscussie. Daarna zwermde het publiek uit naar parallelsessies, wat cabaret en praktijkdemonstraties. Wellicht deed een deel van het bezoek een dagje Filmfestival Rotterdam en in de avond deze bijeenkomst. Maar dan nog was deze eerste 'Saturday Night Science' een wonderlijk schot in de roos: een avondje uit voor serieuze wetenschap.
Het Rathenau Instituut stelde een boeiend programma samen, al was het wel erg breed opgezet met informatie- čn biotechnologie. Ook al vloeien die samen, veel aspecten van beide terreinen staan nog los van elkaar. Netkwesties zag de openingssessie en vervolgens discussies over opsporing en over e-commerce.
D66 even geen dwerg
De opening werd een show van Alexander Pechtold. Met D66 is hij immers de felste voorvechter van privacy. Maar, zo werd hem voor de voeten geworpen, als minister van Bestuurlijke Vernieuwing ging hij akkoord met de invoering van het biometrisch paspoort. De schuld van de VS zei hij, maar zelf vond hij het biometrisch paspoort inclusief vingerafdrukken en centrale opslag terecht gezien de vele fraude met paspoorten.
Doorvragen was er niet bij. Maar wat moet je ook? Voorstanders van beveiligingssystemen hebben harder bewijs dan privacyvoorvechters. De laatste kunnen zich vaak louter beroepen op incidenten. Pechtold zelf kwam met het voorbeeld van de (later vals gebleken) aangifte tegen de voetballer Robin van Persie wegens verkrachting. Honderden agenten in heel Nederland probeerde de aangifte in te zien op hun pc.
Aan tafel schoof helaas een medevoorvechter van meer privacy aan, Joep Schrijvers, waardoor felle discussie uitbleef in deze eerste sessie. Schrijvers geeft in zijn boek 'De tomtomisering van de passionele mens' al aan niets op te hebben met systemen die volgens hem de menselijke geest, handelingsvrijheid en waardigheid aantasten. Over Schrijvers verderop nog meer.
Het Van Persie-incident kreeg indirect antwoord van de Rotterdamse politiechef Aad Meijboom. Hij antwoordde na zijn verhaal op de kritiek dat de politiebazen veel meer aandacht schenken aan integriteit, en nauwkeurig rechercheren met data. Met andere woorden: de politie blijft zich sterk maken voor zoveel mogelijk beschikbare data. Daar hecht ze belang aan. Maar met toegang tot die databerg wil de politie zich meer inspannen.
'Meer data en bevoegdheden, minder criminaliteit'
Het helpt de politie echt: van data van het energiebedrijf om jaarlijks 600 hennepkwekerijen op te sporen in de regio Rotterdam tot data van banken en notarissen om huisjesmelkers aan te pakken. Locatiedata van mobiele telefoons zijn nodig voor sms-alerts. En privacy moet wijken indien de politie met publicatie van online foto's honderden relschoppers kan inrekenen.
Meijboom ging in een rechte lijn naar de opzienbarende cijfers over daling van de criminaliteit: met andere woorden, datagebruik sorteert een groot positief effect.
Dat ging er bij 'tegenspeler' professor Ybo Buruma niet helemaal in. Maar zijn verzet was niet direct geformuleerd, behalve met een venijnig tussendoortje: het aantal veroordeelde inbrekers nam juist af, terwijl Meijboom net gezegd had dat de hoeveelheid inbraken in zijn regio in 2002-2007 met zo'n 30 procent was gedaald. Betere preventie is de oorzaak, zei Buruma, en niet betere opsporing dankzij meer bevoegdheden om data te verzamelen en combineren.
Buruma uitte, zo impliciet mogelijk ("ik vind privacy zo'n catch all term"), harde kritiek op de doelmatigheid van een aantal maatregelen in het licht van risico voor de persoonlijke levenssfeer.
Zo zijn er jaarlijks ruim 180.000 meldingen van ongebruikelijke transacties van banken, wat uiteindelijk (enig) bewijsmateriaal oplevert in 130 rechtszaken.
Jaarlijks zijn er niet minder dan 1,3 miljoen opvragingen van telecomdata bij het CIOT, mogelijk via de wet invordering) en Buruma vindt dat veel. Is dat, opgeteld bij jaarlijks 18.000 aftapbevelen, ook 'eng'? Buruma: "Ik weet het niet."
En hoe zit het met 80.000 processen-verbaal in het eerste jaar van de openbare ID-plicht, in het licht van 187.500 vermiste en mogelijk misbruikte paspoorten?
Vervolg in deel 2
|
