Ex-minister Hans Dijkstal (VVD) zit het toezicht voor op rechtenorganisaties als Stichting De Thuiskopie. Deze clubs kennen zelf ook VVD-invloeden. Dat kan toch niet de reden zijn voor Dijkstal om wantoestanden bij Stichting de Thuiskopie te verzwijgen in zijn jaarverslag?
Recent openbaarde zich bonje tussen hardwareorganisaties Stobi (club voor makers van blanco schijven), de Fiar (importeurs van consumentenelektronica) en branche-organisatie ICT Office enerzijds met aan de andere kant Stichting de Thuiskopie.
De laatste int rechten en maakt daarover afspraken samen met de drie eerst genoemden in de Stichting Onderhandelingen Thuiskopieregeling (Sont). Stichting De Thuiskopie verdeelt het geld onder auteursrechthebbenden.
(On)partijdige voorzitter
"In de Sont komen we per definitie nooit tot overeenstemming. De verschillen van inzicht zijn te groot. Wij vinden het niet meer van deze tijd om over hardware toeslagen te heffen. En van de Sont is dat het middel van bestaan", zegt Alexander Hent. Hij is voorzitter van de Stobi.
Dus staken de stemmen tijdens de onderhandelingen steevast. Dan bepaalt uiteindelijk de voorzitter het besluit van de Sont. Dat is Henk Vonhoff, vooral bekend als VVD-prominent, maar minder om zijn vele tientallen maatschappelijke functies.
Hent: "Vonhoff heeft een klassiek beeld van auteursrechten, dat hij heeft doorgetrokken van de analoge naar de digitale wereld. Hij komt dan in zijn besluit, dat onafhankelijk heet te zijn, al spoedig uit bij de zienswijze van Stichting De Thuiskopie."
Veel oranje-blauw in rechtenclubs
Vreemd is die 'analoge' denkwijze niet: Vonhoff was voorzitter van het Nederlandse Uitgeversverbond (NUV van 1996 tot 2002. Ook dit is een organisatie die auteursrechten met hand en tand verdedigt, bijvoorbeeld in de kwestie met Google News. De tegenwoordige voorzitter van het NUV is Loek Hermans. Ook hij is VVD-prominent. Tot zijn ministerschap inging medio 1998 was Loek Hermans voorzitter van Stichting de Thuiskopie. Dit zijn feiten.
Om het insinuerende beeld van dit artikel te completeren: de organisatie voor naburige rechten Sena heeft als voorzitter van het bestuur de heer Ed Nijpels. Ook hij is een ex-minister voor de VVD die soepel zijn weg vond naar het pluche van een baantje als Commissaris van de Koningin en de rechtenlobby ging helpen.
Dat laatste viel Hans Dijkstal na zijn ministerschap niet ten deel. Wel werd hij de voorzitter van het toezicht op de activiteiten van een aantal rechtenorganisaties, te weten van het College van Toezicht Auteursrechten. Dijkstal moet dus, kort door de bocht, zijn VVD-partijgenoten in de gaten houden.
De afgelopen maanden was vooral Stichting De Thuiskopie in het nieuws. Uit het overleg met de Sont vloeide immers het voornemen voort om een heffing op mp3-spelers en harddiskrecorders in te voeren. Minister Ernst Hirsch Ballin (CDA) van Justitie heild dit tegen, geholpen door een nieuwe Tweede Kamer die de rechtenlobby minder welgezind is dan de vorige.
Onderzoek naar boekhouding Thuiskopie
In de hele publiciteit en discussie ontbrak een belangrijk element: de status van Stichting de Thuiskopie. Justitie liet daar onderzoek doen op verdenking van verkeerde besteding van gelden.
Wel was er, opvallend genoeg, een eis van het (vorige) parlement in Den Haag om orde te scheppen in de chaos die er zou heersen in de heffing van auteursrechten. Die vragen kwamen van Charlie Aptroot, prominent kamerlid voor de VVD, bijgestaan door Jan ten Hoopen (CDA). "De heffingen voor auteursrechten zijn totaal niet onderbouwd. Volgens mij gaat er veel geld op aan de salarissen van bestuurders en misschien wel aan dure feesten en kantoorgebouwen", aldus Aptroot.
Volgens hem voldoen de jaarverslagen van de rechtenclubs niet aan de eisen. Dat zou Aptroot kunnen weten van VVD-partijgenoot Dijkstal, bijvoorbeeld uit het jongste jaarverslag van het College Toezicht Auteursrechten. Echter, in dit verslag staat echter geen onvertogen woord over de rechtenorganisaties in Nederland. Hoe verhoudt zich dat tot Aptroots veroordeling?
Justitie wil beter toezicht
Aptroot houdt het graag bij de feiten tegenover Netkwesties: "Er gaan tientallen miljoen euro's doorheen bij deze organisaties en het is niet duidelijk waarheen die gaan. Ik vind dat zulks niet kan en dat dit zo spoedig mogelijk transparant moet worden.
Zit partijgenoot Dijkstal te slapen? Aptroot: "Het probleem is dat dit een grijs gebied is tussen overheid en bedrijfsleven. Er zijn overheidsmonopolies gecreëerd om dat geld te innen en te verdelen. Dat gaat fout."
Justitie kwam vorige week, onopgemerkt door de media, met een wetsvoorstel dat voor advies rond gaat met nog een flink aantal open vragen over onder meer de wens tot bundeling van al die clubjes en verbetering van de transparantie. In de toelichting staat dat de rechtenclubs verplicht moeten worden om fatsoenlijk informatie te leveren aan de toezichthouder, anders kan die haar werk niet doen.
