Doordat de verkiezingen vervroegd zijn van het voorjaar 2007 naar 22 november 2006 kon de geplande elektronische registratie van kiezers niet doorgaan. Daarom werden de stembescheiden per post opgestuurd en moesten de kiezers in het buitenland die papieren ook ondertekend weer terugsturen.
In die brieven staan onder meer de stemcodes die kiezers moeten invullen om te kunnen stemen. De drukker van de brieven is waarschijnlijk Sdu, hetzelfde bedrijf dat zijn stemmachines afgekeurd zag worden door de AIVD. Rop Gongrijp van de actiegroep Wij Vertrouwen Stemcomputers Niet zei tijdens de Surfnet-bijeenkomst dat de drukker beter in de gaten gehouden moet worden. De drukker is immers degene die als enige inzicht heeft in welke stemcodes bij welke personen horen. "Er is één partij met alle sleutels en dat is de drukker," aldus Gongrijp.
Gongrijp is ook tegen internetstemmen omdat 'de omstandigheid waarin je je stem uitbrengt er kennelijk ineens niet meer toe doet'. "Dan had je ook geen stemlokalen en stemhoekjes hoeven te gebruiken al die jaren. Over internetstemmen zeg ik: over mijn lijk."
Maurice Wessling, ook van de stemcomputer-actiegroep, vraagt zich af wat internetstemmen verbetert. "In veel discussies mis ik rationele overwegingen. Er wordt veel gesproken over moderniteit en innovatie, maar er wordt te weinig stil gestaan bij wat we inleveren en wat we ervoor terugkrijgen."
Zelfstandig beleidsadviseur Fred Eisner maakt zich ook zorgen over de gevolgen die internetstemmen op het stemgedrag kan hebben. "Nu gaat zeker tien procent van de kiezers niet stemmen omdat ze de gang naar het stembureau niet willen maken. Als stemmen via internet die drempels wegneemt, krijg je meer impulsstemmen. Dat kan flinke verschuivingen teweegbrengen. Emotionele oproepen kunnen dan nog meer invloed hebben op stemgedrag," voorspelt Eisner, oud-voorzitter van de branche-organisatie van internetproviders NLIP.
Alleen VVD vóór
Voorlopig kunnen de bezorgden gerust zijn: de zogeheten experimentwet die de internetverkiezingen voor Nederlanders uit het buitenland mogelijk maakte loopt in 2008 af. Het vervolg met internetstemmen is volgens Beukers nog ongewis. Dat iedere burger bij verkiezingen via internet kan stemmen ziet hij de komende jaren zeker niet gebeuren. De VVD is met ict-woordvoerder Zsolt Szabo de enige partij die daar wel voorstander van is. "Ik zeg dat dit kan, maar als politicus houd ik me bezig met het strategisch niveau. Met de precieze uitvoering bemoei ik me niet, daar zijn de deskundigen voor", zei Szabo vorig jaar in Netkwesties.
Uit een politieke peiling door Bright.nl bleek vorige week dat Szabo ook na alle problemen met stemcomputers nog steeds voorstander van stemmen via internet is. Ook Kees Vendrik, de nummer twee van GroenLinks, ziet wat in internetstemmen. "Onder de voorwaarde dat de gehanteerde software een openbare broncode heeft zoals in Duitsland," stelt Vendrik tegen Bright. De andere partijen zijn allemaal tegen. Ze vallen voornamelijk over het feit dat bij stemmen via internet minder sprake is van stemgeheim omdat het vanuit de huiskamer, of waar dan ook, gebeurt.
PvdA-Kamerlid Martijn van Dam: "Ik vind dat bij verkiezingen veiligheid voorop staat en als het niet veilig kan, dan niet. Bovendien garandeert het stemhokje ook dat mensen geheim kunnen stemmen, dat kun je via internet niet meer controleren." Ook het CDA vind dat het belangrijkste argument tegen internetstemmen, aldus CDA-kamerlid Maarten Haverkamp: "Het CDA hecht zeer aan het feit dat mensen in vrijheid hun stem moeten kunnen uitbrengen en het daarbij behorende stemgeheim. Dit is beter te waarborgen wanneer mensen naar het stembureau komen dan wanneer ze anoniem van achter een pc stemmen. Wel zijn we van mening dat je het makkelijker moet maken om te kunnen stemmen door bijvoorbeeld het gebruik van mobiele stembureaus."
Arda Gerkens (SP) stelt cynisch: "Laten we eerst zorgen dat de stemcomputers veilig zijn." Arie Slob van de ChristenUnie vindt internetstemmen ook 'geen goed idee'. "Het gaat om uiterst gevoelige informatie. Daarvoor is het internet bij lange na niet veilig genoeg." Bas van der Vlies van de SGP merkt op: "Er zijn belangrijker thema's om veel geld aan uit te geven."
