Teneinde die openheid te bewerkstelligen kiest een flink aantal steden voor een model van vraagbundeling, te beginnen voor bedrijven. Mooie voorbeelden vormen Leeuwarden, Groningen en omliggende gemeenten. Maar ook Delft, West-Brabant rond Roosendaal en Den Bosch kennen open projecten om aanbieders met een groep bedrijven om glasaanleg te vragen. In enkele gevallen houden gemeenten zich ook met het aanbod bezig. Zo is het Tilburgse initiatief Stichting BIT zelfs bij de Opta als telecomprovider aangemeld.
Op die vraagbundeling speelt het nieuwe bedrijf Fastfiber in Den Bosch in. Het legt glasvezelnetten aan op bedrijfsterreinen, vooral in Zuid- en Oost-Nederland. Onder meer met bedrijfsterreinen in Venlo, Eindhoven, Son en Bruegel, Hilversum en Heerlen ging Fastfiber aan de slag, zo vermeldt de website. Fastfiber laat marketing onder meer via Kamers van Koophandel verlopen.
Den Haag liep voorop door glasvezel als nutsfunctie te ontwikkelen voor alle scholen en instellingen. Ook het bedrijfsleven mag op Glaslokaal aansluiten. Den Haag verwacht vanuit dit grove net steeds fijnmaziger te kunnen opereren. Er is overigens overleg met Casema voor samenwerking.
De theoretische mogelijkheden van een stadsomspannend glasnet in Den Haag vormde het uitgangspunt van een recent voltooide scriptie van Cor van Rijssel aan de TU Eindhoven. In een ronduit briljant werkstuk schetst Van Rijssel in 100 pagina's het hele wat en hoe van glasvezelnetten. Mede op basis van dit werkstuk publiceerde Bert Sadowski, hoofddocent Economie en Innovatie, Technische Universiteit Eindhoven, in Economisch-Statistische Berichten (ESB)van 25 augustus 2006. Sadowski betoogt op grond van de modellen van Van Rijssel dat glas in een open structuur met een overheidsinitiatief grote kansen biedt. De tijd is er rijp voor.
Open versus gesloten
De vraag waarom de gemeente en woningcorporaties nog moeten meedoen in GNA in Amsterdam nu winstgevende exploitatie door marktpartijen haalbaar blijkt te zijn. Herman Wagter, directeur van het GNA: " Amsterdam wil de open toegang voor alle dienstenaanbieders garanderen. Waar commerciële belangen de boventoon voeren zie je op een hoog niveau afsluiting en weinig ruimte voor meerwaarde door andere aanbieders."
Een open net biedt de laagst mogelijke toetredingsbarrières voor personen, bedrijven en instellingen. "Dat is zowel maatschappelijk als economisch een groot goed. Hoe lager de drempel is, des te meer zal er gebruik van gemaakt worden, waarschijnlijk op manieren die nu nog niet bedacht zijn. De ontwikkeling van Internet laat zien dat er enorm veel waarde gecreëerd kan worden door innovatief gebruik van het netwerk. Daar passen geen drempels en tolpoorten bij", aldus Dirk van der Woude, bij de gemeente verantwoordelijk voor Citynet.
Ook Stadswonen in Rotterdam koos een open structuur. Derden kunnen diensten aanbieden. De keuze is niet zo moeilijk, zij het dat glasvezelnetten nog storingen kennen, blijkens bijvoorbeeld de forums van Tweakers.net. Die zijn, altijd, tijdelijk. Het grootste euvel van abonnementen op glasvezel schuilt in het mogelijk nieuwe monopolie dat kan ontstaan.
Noemenswaardig in dit kader is ook het mooie project voor het onderwijs van Surfnet, Samen Snel op Glas dat reeds 5 procent van de basisscholen van een aansluiting voorzag: in Leiden, Deventer en Veendam en de regio's Zuid-Limburg (rond Heerlen), Zuid-Groningen/Oost-Drenthe en geheel Zeeland. Of, en zo ja hoe, die snelle verbindingen worden gebruikt, is overigens nog niet duidelijk. Meestal vergt dat tijd.
Lijbrandt heeft een gesloten model met gelijktijdig bezit van infrastructuur en aanbod van diensten. Hij bouwt een monopolie op. Koster: "Dat is niet het doel. We streven openheid na. Dat is uiteindelijk de redding van het glasvezelnet: dat iedereen erop kan met eigen aanbod."
XMS van Portaal beperkt het dienstenaanbod ook tot zichzelf. "Andere serviceproviders zijn op termijn welkom, wanneer het exploitatiemodel is uitgewerkt en het netwerk gereed is", zeggen de chefs van XMS in Nijmegen.
Kabel gaat prijsvechten
Naar verwachting van Koster gaan de kabelaars hun tarieven drastisch verlagen om Lijbrandt en andere glaspartijen de wind uit de zeilen te nemen. Met hoeveel? Hij durft het niet te zeggen. "We zullen zien hoe ze in Lisse reageren. In Hillegom verloren ze het pleit, ik verwacht in Lisse forse tegenstand."
Ook Amsterdam kan een probleem krijgen als UPC met prijsvechten begint. Van der Woude van Citynet: "UPC reageerde in Nuenen, Casema in Soest, Essent in Enschede. Dat ontgaat BBned met Citynet en elders niet. Ook niet dat desondanks de gebruikers kozen voor diensten over glas."
Hendrik Rood, consultant van Stratix, ziet een levensgroot probleem voor de kabelaars die kasstroom moeten genereren, nu ze voor veel geld door investeringsbedrijven zijn overgenomen. "Het opvallende is dat de glasvezelbedrijven hun bundels slechts iets duurder aanbieden dan kabel en ADSL, en dat bewoners die meerprijs grif betalen. Ik kan je nu op een briefje geven, met de percentages bewoners die nu op glas abonneren de businesscases voor kabel en koper in elkaar klappen."
Eerder is dit, memoreert Rood, in 'Economisch Statistische Berichten' geschreven door Marcel Canoy van het CBP en VU-hoogleraar Eric Bartelsman onder de titel De fabel van de kabel of de gesel van de vezel?. Of hard, aldus Rood: "Bij een derde deel van de markt voor elk van de drie gaat de partij met de hoogste investeringen ten onder, dus glasvezel. Maar met 60 tot zelfs 80 procent glasabonnementen moeten de andere partijen mee."
Rood verwacht dat komende maanden KPN zich gedwongen ziet om VDSL deels over te slaan om ook in FTTH (Fiber to the Home) te gaan, wellicht in samenwerking met de nieuwe partijen. De kabelaars vormen een probleem. Ze halen hoge marges op analoge pakketten maar moeten veel investeren.
Kabelaars zitten niet stil. Teleste en Essent Kabelcom hebben een samenwerkingsverband gesloten voor de ontwikkeling van Ethernet to the Home (EttH). De technologie is ontwikkeld in 2004 en bij wijze van test geïnstalleerd bij 3.000 huishoudens in Boxmeer. Sinds augustus 2004 is het EttH systeem succesvol getest. Het systeem bereikte een penetratie van 50 procent. Het EttH netwerk vervoert data met een snelheid van 10 Mbps over de bestaande coax kabel TV verbinding. Abonnees die gebruik maken van de verbinding hebben geen modems nodig. Essent Kabelcom zal de technologie verder uitrollen in Boxmeer en zal daarbij 7.000 huishoudens aansluiten op de EttH technologie met een snelheid tot 40Mb/s.
In de zakelijke markt heeft Essent Kabelkom met Ethernet over glasvezelaanbod al groot uitgepakt. Essent Kabelkom brengt met City Access elk bedrijf in haar gebieden - naar eigen zeggen nu al op maximaal 400 meter glasvezel. Voor een beperkt bedrag is aansluiting mogelijk met een Ethernet-verbinding van minimaal 100Mb/s. Niet zelden ontstaat verwarring over deze projecten voor de zakelijke markt met de consumentenmarkt. Zo is er Deventerbreed van Kabelcom dat apart fungeert.
Ook KPN gaat hard op de zakelijke markt waar Versatel al duizenden bedrijven al op glas aansloot. En Eurofiber gaat momenteel hard met aanbod van glas aan bedrijven en instellingen. Hendrik Rood schat dat zo'n 10.000 bedrijfslocaties in Nederland op glas zijn aangesloten.
