Binnen 1,5 jaar, de doorlooptijd van een flink IT-project, zijn het telefoonnet van KPN en tv-kabelnetten van UPC en Casema in de gemeenten Nuenen en Hillegom verworden tot objecten voor industriële archeologie. Met lokaal enthousiasme en geld van Dick Wessels. Met Volker Wessels voor aanleg en Reggefiber voor exploitatie doet Wessels wat de Rijksoverheid nalaat: Nederland de toekomst van ICT bezorgen.
Weer speelt het kip-ei vraagstuk dat telecom al decennia teistert, maar nu niet als probleem, maar als verklaring achteraf: was er eerst aanbod van infrastructuur of meer vraag om datatransport?
Of concreter: is videosite YouTube de exponent van de internetrevolutie, of zijn dat de glasvezelnetten en binnenkort wellicht Wimax?
Feit is dat kabelexploitanten en KPN reden tot sidderen hebben: recent gingen Essent Kabelkom en Casema voor een kleine 1.600 euro per aansluiting naar Amerikaanse en Britse investeerders.
Dat is notabene meer dan momenteel een nieuwe glasvezelaansluiting kost voor partijen als Reggefiber, Lijbrandt en XMS. Martien Koster, neerlands eerste glasvezelondernemer met Lijbrandt Telecom: "Essent heeft voor veel geld een tweedehands fiets verkocht aan investeringsmaatschappijen. Voor minder bouwen wij een gloednieuwe fiets met veel meer versnellingen."
Nog een rekensom om de sluimerende revolutie te illustreren: vanaf 50 procent tot soms 70 procent abonnees op glas in een gemeente gaan de glasinvesteerders al verdienen. Dat rechtvaardigt aanloopkosten, dus lage prijzen in aanvang. Voor 50 euro (Portaal) tot 60 euro (Unet) bieden de grootste aanbieders internet, tv en telefonie, Lijbrandt al voor 45 euro. Triple Play vergt gemiddeld zo'n 60 euro per maand via KPN, Casema, Essent en UPC, voor veel minder internet en geen standaard HDTV.
Wonder van Hillegom
Wie gewaar wil worden wat er schuilt achter het woord 'glasvezelrevolutie' moet zijn ogen te kost geven in Hillegom, waar Kadaka ('kastje dat alles kan') het toverwoord is geworden. Als een soort van Dorp van de Toekomst, maar dan alles echt, openbaart zich in dit bollendorp waar het naar toe gaat:
Lokale ondernemer Martien Koster heeft na zes jaar in stilte ontwikkelen van zijn model een glasvezelnet met Lijbrandt Telecom weten de realiseren. Straten in Hillegom liggen nog open om de laatste duizend woningen van glasaansluitingen te voorzien. Tuinen zijn en worden op grote schaal omgeploegd. Koster: "Om inwoners ervan te overtuigen dat ze die lasten moeten nemen moet je er veel lusten tegenover stellen."
En dan doelt Koster niet op het 'adult' kanaal dat - met een pincode - tegen extra betaling verkrijgbaar is, maar Uitzendinggemist uit Hilversum en de lokale Bollenstreek TV en Kerk TV. En bovenal HDTV in de beste kwaliteit: 1080i. "We waren en zijn de enige partij in Nederland die dat kunnen bezorgen bij onze afnemers. Je moet uitgaan van 22Mb bandbreedte per kanaal. Iedereen die zegt dat het voor minder kan, komt bedrogen uit. Dat geldt ook voor de voorspellers van Mpeg-4 als nieuwe standaard. Dat werkt nog niet, Mpeg-2 wel."
Geheim van Lijbrandt
Wel legt Lijbrandt met de vier glasvezels (eentje nu in gebruik, drie voor 'de toekomst') ook gewone koper- en coaxkabel. Dit alles om de overstap te vereenvoudigen. Lijbrandt bouwde, met de Amino settopbox, zelf eenvoudige menustructuren en bedieningen. De Bollenstreek TV met lokale nieuwsvoorziening helpt onder meer om ouderen over de streep trekken. "En in het dorp staat een helpdesk met levende mensen. Bewoners lopen er zo binnen met hun vragen."
Het 'geheim van Lijbrandt' is echter de keuze voor afwijkende technologie. Koster: "We leggen wel glas tot aan woningen, maar we maken voor de laatste honderd meter eigenlijk gebruik van nieuw koperdraad. Dat is veel geschikter en je bent met apparatuur een stuk goedkoper uit."
Lijbrandt plaatst niet in elke woning dure (zo'n 500 euro) optische converter van Cisco, maar doet dit in een wijkkast in de straat voor een aantal woningen tegelijk. Koster: "Het scheelt aanzienlijk. Het is de reden dat wij triple play kunnen aanbieden voor 45 euro per maand."
Lijbrandt deed ervaring op met de aanleg van glas voor wooncomplexen voor onder meer studenten en zorginstellingen in de Randstad. In totaal gaat het om zo'n 17.000 aansluitingen in complexen in Delft, Den Haag, Leiden, Oegstgeest, Haarlem en Amsterdam, voornamelijk met de corporatie Duwo.
Studenten ideale doelgroep
Bij Stadswonen is de 'bottom line' als volgt: in Rotterdam kost de 20 Mb/s download en 2Mb/s upload verbinding van UPC 60 euro per maand. BBned biedt over eigen glasvezel 30 Mb/s in twee richtingen aan voor 7 euro per maand. Verhuurder Stadswonen verhoogt de huurprijs met 4,50 euro per maand ter bekostiging van inpandige investeringen van totaal 3 miljoen euro. Tegen die totaal 11,50 euro per maand (dankzij gratis Surfnet, dat wel) kan UPC niet opboksen.
Echter, telefonie en tv ontbreken nog. Maar het gaat hier om studenten en starters, verklaart Jean Baptiste Benraad, directeur van Stadswonen: "Telefoneren doen ze al over internet en mobiel. Televisie komt ook goeddeels over internet. We onderhandelen wel met aanbieders van telefonie en tv. Maar we wisten: eerst infrastructuur, dan komen de diensten. Dit is de eerste doelgroep voor wie een woning zonder echte snelle aansluiting onacceptabel is."
Het gaat hier om een ideale doelgroep, met tenminste 95 procent afname. Daardoor kan BBned investeren en goedkoop aanbieden. Subsidie is niet nodig.
Stadswonen vormt met corporaties in onder meer Delft, Den Haag, Amstelveen, Amsterdam en Zaandam het verband Kristal. En boeiend: Kristal tekende al begin 2001 met Bredbandsbolaget voor glasvezel. Maar de Zweden vertrokken uit Nederland zonder te leveren. Toen ging de hype voorbij en duurde het ruim vijf jaar voor een geslaagd glasproject. Nu is Stadswonen het voorbeeld om alle 150.000 woningen van de Kristal-partners van glas te voorzien.
Woningcorporaties mogen van minister Sybilla Dekker niet openbaar investeren, maar wel meedoen onder voorwaarden. "Dus zochten we samenwerking met een particuliere partij die het aandorst die durfde te investeren in openbaar gebied en in alle actieve apparatuur. Ze verbinden onze gebouwen met de onderwijsinstellingen, en bieden een belicht netwerk waarop providers kunnen aanbieden. Het zijn meest studenten met toegang tot Surfnet die geen provider nodig hebben", aldus Benraad.
