Donner vindt internetdouane tegen kinderporno niet haalbaar
'Alle kernwapens de wereld uit, te beginnen in Nederland', klonk het begin jaren tachtig. Twee decennia later moet Nederland, van de SP, weer als eerste zijn zieltje wassen. Nu van kinderporno. Minister Donner liet onderzoeken of dat kan. Het antwoord van de zogenaamd saaie bewindsman is in meer opzichten boeiend.
Het gaat om de uitvoerige brief aan de Tweede Kamer waarover melding is gemaakt door Bits of Freedom. De minister gaat in de brief in op verzoeken van de Tweede Kamer uit een debat van 30 maart 2006.
Daarin riep de SP op om internetaanbieders te verplichten om de verspreiding van kinderporno tegen te gaan. Ook vroeg Arda Gerkens van de rode partij om een blokkering van porno aan de landsgrenzen:
- IP-adressen die de bron vormen van kinderporno moeten op nationaal niveau geblokkeerd worden. Gerkens vindt dat providers moeten beginnen met het afsluiten van de makkelijk bereikbare beelden van kindermisbruik: "Via huis-tuin-en-keuken zoekmachines haal je nog steeds de meest walgelijke rotzooi binnen."
- Chatrooms, websites, nieuwsgroepen en andere virtuele domeinen die overduidelijk pedofielen aantrekken als kiddyporn, preteensex en incestlover moeten worden gesloten.
Beide vragen vormen een principieel buitengewoon interessante netkwestie. Want wat vandaag geldt voor kinderporno, kan morgen voor terrorisme gelden, en overmorgen voor wie weet welke uitingen die de volksverontwaardiging weten op te wekken. Donner breidt zelf alvast het terrein voor blokkering uit in zijn brief: "Overigens spelen dezelfde problemen zich af voor andere strafbare uitingen op internet, waaronder discriminatie of rechts-extremistische uitingen." In het opportunisme omvan Gerkens en de SP waren rechtsextremisme en discriminatie nu niet van belang. Voor de rechtse minister wel, oppvallend.
Piet Hein Donner had China, Google en Yahoo kunnen vragen hoe je nationaal filtert en verkeer blokkeert voor je burgers. Maar hij zocht antwoord bij het eigen departement, bij het Nederlands Forensisch Instituut. Die stelt vast: blokkeren van kinderporno is aan de landsgrenzen noch bij de poorten van providers mogelijk. De brief van Donner, zoals gewoon uitstekend geformuleerd, kreeg per ongeluk geen aandacht in de pers terwijl die met het kinderpornodebat wel aandacht had. Kort geheugen.
Donner grijpt de kinderpornokwestie ook aan voor het spuien van wat morele opvattingen. Hij schrijft over grijze gebieden die zich bevinden aan de grenzen van goed fatsoen: kinderpornografie, sekstoerisme, ronselen van scholieren voor prostitutie en seksueel misbruik van Marokkaanse jongeren.
Apart onderscheidt maakt de bewindsman bij smalle grensgebieden tussen seksueel gebruik en misbruik. Jongeren lopen toenemend risico om die grenzen te overschrijden, aldus de CDA-minister. Chatten en sms'en over seks brengen voorstellen met zich mee "...waarbij jongeren zich zeer kwetsbaar maken en wat kan ontaarden in misbruik." Donner rekent tot de 'smalle grensgebieden'tienerseks voor beloningen ('breezerseks'), seksfeesten en groepsverkrachting.
Pas bij wetsovertreding kan justitie wat doen, maar aan de grensgevallen die er aan vooraf kunnen gaan niets, aldus Donner. Dat vergt te diep ingrijpen in vrijheden: "Aanpak van deze gebieden zou verstrekkende wijzigingen in onze wetgeving betekenen, waaronder onze Grondwet. Ik acht dit momenteel niet aan de orde."
Dat geldt ook voor 'dubieuze websites', zegt Donner op vragen van Christenunie-voorman Andre Rouvoet. Deze heeft moeite met Meisjesforum (Een site waar pedofielen komen en die voor kinderen dus ongeschikt is.) Onfatsoenlijke site, vindt Donner ook, maar zonder evidente wetsovertreding niets aan te doen.
De kwestie: blokkeren
Het NFI vorste heeft op verzoek van Donner naar de mogelijkheden "...om nationaal IP-adressen, websites, chatrooms, nieuwsgroepen en virtuele domeinen met kinderpornografisch materiaal te blokkeren, te filteren of af te sluiten."
IP-adressen zijn de nummerborden van pc's aan internet. Bij breedbandverbindingen staan die vast per pc, bij inbellende modems variëren de IP-nummers. Men spreekt dan van 'dynamische IP-adressen'. De onderzochte mogelijkheden op een rij:
Grenzen dicht
Tegenhouden aan de landsgrenzen, dat wil zeggen bij de knooppunten zoals Amsterdam Internet Exchange is een optie. Dit knooppunt is, schrijft Donner, goed voor maandelijks 32 PB aan internetverkeer ofwel de capaciteit van 8 miljoen DVD's. Dat is te veel:
"Zelfs al zou het lukken om al het huidige internet verkeer te filteren is het zeer de vraag of de filtercapaciteit gelijke tred kan houden met de groei van het internet. Uit de verkeersgegevens van de AMS-iX blijkt dat de hoeveelheid verkeer in 1 jaar tijd verdubbeld is."
Bij ISP's blokkeren
Kunnen internetaanbieders als KPN, UPC en Tiscali dan iets uitrichten, bijvoorbeeld aan hun poorten kinderporno filteren en niet doorgeven? Dan moeten ze voortdurend IP-nummers van computers met kinderporno ontvangen en verwerken. Is ook zinloos, zegt Donner. Ook het verzamelen, doorvoeren en wijzigen van een grote lijst met IP-adressen of namen van websites bij alle ISP's in Nederland zal tot grote logistieke problemen leiden.
IP-verkeer kun je ook voor bijvoorbeeld alleen websites blokkeren. Dat vergt veel minder rompslomp dan vor alle het internetverkeer. Zweden doet zoiets, schrijft Donner. Elders op internet wordt Noorwegen ook genoemd. Er is gepubliceerd over het blokkeren door ISP's in Finland. Dat gebeurt op vrijwillige basis. De politie geeft IP-nummers van computers waarop ze kinderporno heeft gezien door aan ISP's die dan blokkeren.
Het werkt niet
Donner ziet er, op advies van het NFI, niet zo veel in om de Scandinavische landen te volgen. Filteren (dat aan blokkeren voorafgaat) werkt niet afdoende. Niet alleen heb je te maken met de genoemde variërende IP-adressen. Ook kan er op één web server één IP-adres gebruikt worden om vele websites te publiceren. Dan kunnen ook legale sites c.q. onschuldigen worden getroffen door een blokkade. Dat staat ons recht niet toe, al wil Donners partijgenoot dat anders.
Louter voor Nederlandse gebruikers op grond van hun IP-adressen iets blokkeren is nauwelijks effectief want het gebruik van proxyservers biedt omwegen. Donner is hier kort over: niet proberen. Hij zou op dit punt wellicht wel iets kunnen uitrichten, want de grote massa weet niet hoe het gebruik van proxyservers werkt. Maar juist de steeds dieper onder de grond speurende en uitwisselende pedofielen, zo toonde Nieuwe Revu aan, kennen de technische trucs wel. Dat weten Donner en het NFI ook.
Chatrooms en sites afsluiten
Het afsluiten van chatrooms is moeilijk aangezien gebruikers de chatrooms zelf creëren, schrijft Donner. Om dergelijke chatrooms af te sluiten zodra ze ontstaan, zou een moderator al deze chatrooms voortdurend moeten controleren op inhoud. Een aantal aanbieders van chatsites in Nederland heeft het gebruik van een moderator reeds in hun richtlijnen opgenomen.
Niet op IP-nummer toegang weigeren maar websites afsluiten kan wel. Als de politie een website van twijfelachtig allooi aantreft kan ze de inhoud van de website laten verwijderen. Maar Nederlandse websites vormen in de praktijk nauwelijks een bron voor kinderpornoconsumptie, hooguit heel tijdelijk.
Ook voor nieuwsgroepen is afsluiting technisch mogelijk, maar praktisch zinloos. "Verspreiders van kinderporno kennen thans ook heel andere wegen om hun materiaal aan te bieden", schrijft de minister thans. En dat geldt eigenlijk voor alle terreinen van internet.
Kazaa en Google
Ruilprogramma's zoals Kazaa kennen aanbod van kinderpornobestanden. Daar kan de KLPD iets aan doen met IP-nummers. "Matchen van databestanden is technisch mogelijk en wordt op incidentele basis reeds gebruikt door het KLPD, maar vergt veel opsporingscapaciteit. Voor alle bekende bestandsuitwisselingsnetwerken moeten frequent, al dan niet geautomatiseerde, zoekopdrachten worden uitgevoerd naar databestanden van bekende kinderpornografie om te achterhalen vanaf welke IP adressen deze bestanden worden aangeboden."
En ook over het blokkeren van kinderporno via zoekdiensten als Google is Donner nuchter: "Blokkeren van zoekwoorden is niet de manier om dit kwaad te bestrijden. Het kwaad zit in de websites zelf en de inhoud die deze bevatten."
Via creditcardmaatschappijen
Recent is de Financial Coalition against Child Pornography opgericht door banken en bestrijders van kinderporno. Bedoeling is het achterhalen van betalingen, vooral via creditcads, van kinderporno.
Een goed idee, zegt Donner, maar hij vindt het voorstel van de SP voor verplichte aansluiting van de internetaanbieders en banken bij deze coalitie niet nodig. Wel heeft het Meldpunt Kinderporno contact gezocht met de Nederlandse Vereniging van Banken.
Belangrijkste reden verzwegen
Donner noemt de belangrijkste reden om niet over te gaan tot blokkering van kinderporno op internet niet: het internet ontpopte zich mondiaal juist tot het belangrijkste middel om misbruik van kinderen te achterhalen. Weliswaar stimuleert internet ook de interesse en consumptie van kinderporno, maar de virtuele distributie leidt behalve naar de passieve daders ook tot sporen van actief misbruik.
En om dat laatste gaat het tenslotte. Hackersgroepen en privéspeurders gaan meer en meer via internet aan de slag om de politie bij te staan. Donner zwijgt over de noodzaak om internet hiervoor open te houden, want de Kamer vroeg er niet naar. En de politie zal op dit terrein niet een-twee-drie het gebruik van bijvoorbeeld honeypots als opsporingsmethode openbaren. Om nog maar te zwijgen van het risico op een IRT-affaire met kinderporno.
Deze brief gaat over kinderporno maar is interessant in de algemene conclusie: internet is niet af te sluiten; althans het is niet de moeite waard.
Blijft wel de vraag: hoe krijgen China, Arabische staten en andere dictaturen het dan toch voor elkaar om grote delen van internet wel adequaat te filteren en af te sluiten?
DNA afnemen na kinderporno op pc
Over zwaarder straffen (maximum van zes naar acht jaar celstraf voor bezit van kinderporno) een meer bevoegdheden voor justitie was al bericht in voorbereiding op het overleg van 30 maart.
Met de bestrijding van kinderporno gaat het volgens Donner overigens zo slecht niet. Het Team Bestrijding Kinderpornografie van het KLPD/DNRI kan goed prioriteiten stellen en heeft geen grote achterstand met zaken. Internationale samenwerking met Europol en Interpol blijkt effectief, onder meer door 'snel bijeengeroepen internationale vergaderingen'. Veel meer een probleem is de vervolging door overbelasting van rechtbanken.
In twee jaar tijd zijn ook 44 Nederlandse pornotoeristen opgepakt, waarvan er 22 voor kinderporno de grens over gingen. Een minderheid van hen komt echt in de cel terecht.
Kamerleden suggereerden in het overleg van 30 maart om DNA af te nemen van gepakte downloaders van kinderporno om deze te matchen met de databases van (onopgeloste) zedendelicten die ook vaak aangetroffen DNA-materiaal bevatten.
Wettelijk is dit mogelijk, schrijft Donner. Maar dan moet het afnemen van DNA bij wel in het belang van concreet onderzoek zijn. Die link ontbreekt vaak. Pas als de Wet DNA-onderzoek er is zal van overtreders van de kinderpornowet DNA worden opgeslagen, maar pas als ze zijn veroordeeld.
[Peter Olsthoorn, 8 mei 2006]
|
