Gekoelde woede op internet voor de rechter
- 17 mei, 7.00 uur: vonnis toegevoegd (PeO)
Beoordelingen van bedrijven en personen vragen om jurisprudentie hoe ver je op internet mag gaan met kritiek. Het laatste voorbeeld: een boze ouder postte kritisch en beledigend - 'zakkenvuller' en 'oplichter'- over een rijschool. Gevolg: de rijschoolhouder stapt naar de rechter. Maar de poster vindt: "Als je zoiets op een verjaardagsfeestje over iemand mag zeggen dan mag dat ook op internet."
"Pluspunten: geen. Minpunten: zakkenvuller." Zo begon de online recensie met de kop 'Autorijschool Hans van Heugten is een oplichter'. Een boze ouder van een van de leerlingen van Van Heugten spuwde vorig jaar op een tweetal websites zijn gal over de rijschoolhouder uit Rosmalen. Het conflict leidde uiteindelijk tot een kort geding, dat dinsdag diende voor de rechtbank in Den Bosch.
De rijschoolhouder eiste tijdens dat kort geding dat de boze ouder, Ton Waegemakers, eveneens uit Rosmalen, zou stoppen met het uiten van beschuldigingen op internet. Zijn eis was dat de negatieve recensies binnen drie dagen offline moesten. Ook eiste Van Heugten een 'voorschot' van tweeduizend euro als vergoeding voor de schade die hij door de teksten van Waegemakers op de sites Klup.nl en Commentaar.nl. Plus duizend euro dwangsom voor elke dag dat Waegemakers zijn teksten op internet zou laten staan.
Gelijksoortige zaken
De zaak is één van de vele voorbeelden van persoonlijke conflicten die tegenwoordig op internet escaleren. Recent nog was er de de zaak van de tractorverkoop op handelssite Kapaza. Daarin oordeelde de rechter dat een hard oordeel vellen over verkopers op sites als Speurders of eBay is toegestaan in Nederland. Een bekritiseerde tractorverkoper haalde bakzeil bij de rechtbank. Het harde oordeel mag eeuwig zijn reputatie blijven aantasten. Want daar gaat het in essentie om: zo'n oordeel is voorgoed openbaar.
Echter, niet nadat de gedupeerde koper van de tractor uitvoerig had aangetoond dat de aantijgingen op feiten berustte. De koper had er gedurende de ruzie op internet zelfs een deskundige derde persoon bijgehaald die oordeelde dat het verkregen goed niet deugdelijk was op het moment van verkoop.
Het gebeurt vaker dat het tot een rechtszaak komt over beschuldigingen op internet. De bekendste zaak hierover is het slepende proces tussen postzegelhandelaar en advocaat Pessers tegen Lycos, over een internetters met Lycos-account die Pessers op zijn gratis Lycos-site uitmaakte voor een oplichter. Toen Pessers de identiteit van de man opeiste bij Lycos, kreeg hij nul op het rekest.
Daarop ontstond een langdurig juridisch steekspel over de verplichting persoonlijke gegevens van een abonnee te overhandigen als de andere partij vindt dat hij schade leidt door een schrijfsel op internet. De uitspraak van de Hoge Raad op 25 november 2005 stelde Pessers in het gelijk en perkte daarmee de vrijheid van meningsuiting op internet in.
Met open vizier
Hoewel de beschuldiging over oplichting hetzelfde is, speelt bij 'Van Heugten versus Waegemakers' anonimiteit en persoonsgegevens geen rol. De gebruikersnaam verraadde Ton Waegemakers al, maar hij had niet eens de intentie anoniem zijn gal te spuwen. "Hij heeft mij zelf de links naar de pagina's toegestuurd. De rechter werd heel boos toen hij zei dat hij het in een vlaag van emotie had geschreven. Hij vond dat laag bij de grond," zegt Van Heugten tegen Netkwesties.
Ook curieus: de rijschoolhouder heeft zelf geen website of emailadres. Daardoor doken de negatieve recensies bij intikken van de naam van de rijschool in Google telkens bovenaan op. En googelen doen rijbewijslozen tegenwoordig ook als ze op zoek zijn naar een rijschool met een hoog slagingspercentage. Gevolg van de recensies op Klup.nl en Commentaar.nl was, volgens Van Heugten tenminste, dat hij klanten heeft misgelopen.
Het ging om: "Deze man is dus niet in staat om rijles te geven dunkt me. Ik kan me voorstellen dat ik die twee lessen moet betalen waarop mijn dochter niet kwam opdagen maar ook het examen geld kreeg ik niet terug. In mijn ogen dan ook niets anders dan een ordinaire oplichter." Was getekend de gebruiker 'Waegemakers' op 28 juli 2005.
Volgens de rijschoolhouder is hij ook bedreigd, al gaat de rechtszaak daar niet over. "Ik heb ook dreigmails gehad. Natuurlijk is er vrijheid van meningsuiting, maar hij zit mij zwaar te beledigen. Hij maakt me uit voor van alles en nog wat. Over de schade kan ik niet te veel vertellen. Als je een zakelijk geschil met iemand hebt dan zijn er andere manieren om dat op te lossen. Maar praten had geen zin."
Niet komen opdagen
Het conflict tussen de twee ontstond toen de dochter van Waegemakers meerdere keren niet kwam opdagen toen Van Heugten met de lesauto voor de deur stond te wachten. De rijschoolhouder wilde haar vervolgens niet laten afrijden. Waegemakers eiste het geld voor de 35 lessen en het examen terug. Van Heugten weigerde dit, gesteund door zijn algemene voorwaarden. Van Heugten: "Ik sta in mijn recht. Als iemand niet gemotiveerd is, dan houdt het op. Dit staat duidelijk in het contract."
Waegemakers is daar boos over, maar in plaats van een klacht in te dienen tegen Van Heugten zocht hij zijn wraak op internet. "Ik vind gewoon dat ik de rest van het geld terug moet krijgen," vertelt Waegemakers tegen Netkwesties. "Maar hij heeft mijn dochter een contract laten tekenen. Ook al betaal ik dan ben ik nog geen rechtspersoon. Daar kwam ik later pas achter."
De Rosmalenaar beseft dat hij op internet waarschijnlijk niet zulke felle bewoordingen had gebruikt als hij had geweten dat het tot een rechtszaak zou leiden. "Ik heb de verkeerde woorden gebruikt. Als ik dat zakkenvuller en oplichter niet had geschreven was er niks aan de hand geweest. Maar dat is gewoon mijn mening. Ik vind dat als je zoiets op bijvoorbeeld een verjaardagsfeestje over iemand mag zeggen dat je dat dan ook op internet mag zeggen."
Weg is nog niet echt weg
Toen Van Heugten een kort geding aanspande ondernam Waegemakers actie op zijn twee berichten van het web te halen. "Het probleem is dat je bij Klup.nl niet zelf je eigen reactie kon weghalen. Dus heb ik hun moeten vragen dat te doen. Dat is dus vervelend: je hebt er een webmaster voor nodig. Bij Commentaar.nl kan je wel zelf verwijderen, maar dan moet je maar net je wachtwoord hebben onthouden."
Maar ook daarna zag Van Heugten de gehekelde berichten opduiken. Dit keer in de cache-functie van Google. Eén van beide schrijfsels van Waegemakers over Van Heugten staat nog in de de cache-functie van Google. Waegemakers: "In de rechtszaal stonden we met zijn allen rond de computer om te kijken hoe het nou precies zat. Daar heeft de rechter ook kunnen zien dat mijn bericht op Klup.nl helemaal niet meer online staat en dat die op Commentaar.nl alleen nog is op te vragen via de Google cache. Maar daar kan ik niets aan doen. Ik kan het niet uit Google halen. Dat is het probleem: als iets weg is van een site is het nog niet weg van Google. Dan moet hij maar naar Google zelf toe gaan."
Volgens Van Heugten staan de teksten de ene keer wel online en de andere keer weer niet. "Zijn reactie op Klup.nl werd eerst weggehaald, daarna ging hij weer online en nu is hij er weer af. Het lijkt wel een jojo. Ik weet niet waarom ze dat bij Klup.nl doen."
Hoor-wederhoor beheerder via mail
Nico Schoonderwoerd, beheerder van Klup.nl, zegt dat hij de recensie er op verzoek van de advocaat van Waegemakers heeft afgehaald. "Als hij hem weer terug wil, dan gaat hij er weer op." Schoonderwoerd zegt alle reacties op zijn site te screenen. "Laster plaatsen we normaal gesproken niet. Het komt natuurlijk wel voor dat er iets tussendoor glipt, maar over het algemeen checken we eerst of een beschuldiging feitelijk is. Dat doen we door de reactie door te sturen naar de partij waar die overgaat. Dat is een soort hoor-wederhoor per e-mail."
In zo'n mailconversatie komt wat feit of interpretatie is er vaak snel wel uit, meent Schoonderwoerd. Hij gaat meestal op een eerste indruk af. "We hebben het nog niet nodig gehad om in externe bronnen iets te checken. Als we dat steeds zouden moeten doen kost het ons te veel tijd," aldus Schoonderwoerd.
Tegen hem heeft dreigt makelaarsvereniging NVM met een rechtszaak dreigt aan te spannen vanwege zijn site Miljoenhuizen.nl, waarop het huizenaanbod van zoveel mogelijk makelaars te doorzoeken is. Schoonderwoerd gaat confrontaties en gevoeligheden dus bepaald niet uit de weg. Een onderdeel van Klup.nl is de Holocaust.klup.nl waar niet discussie maar hulp en informatie de boventoon voeren
Op Klup.nl komen over allerlei bedrijven meningen binnen. Schoonderwoerd: "Bij restaurants is ongezouten kritiek volkomen geaccepteerd, ook als het niet terecht is. Ik ken geen restaurant die zo'n rechtszaak zou aanspannen over een reactie van een bezoeker op een site." Overigens is het daar helemaal een ratjetoe van onbetrouwbaarheid: er staan er ook veel reclameachtige over restaurants boodschappen tussen, zo blijkt.
De rechter doet op 16 mei 2006 uitspraak. Wordt Waegemakers veroordeeld tot het betalen van een geldsom, dan kan iedereen die ooit ten onrechte een oplichter is genoemd ook de gang naar de rechter maken voor schadevergoeding. Het woord oplichter staat alleen al meer dan honderd keer op het forum van Marktplaats. En op eBay.nl 250 keer.
Vonnis 16 mei
Op 16 mei 2006 velde vice-president J. Rullmann van de rechtbank in Den Bosch een vonnis in deze zaak. De vorderingen van Autorijschool Hans van Heugten in Rosmalen werden niet toegewezen.
Volgens de rechter had de aangeklaagde, Ton Waegemakers, reeds de gewraakte passages van het internet laten verwijderen. Hij verwijderde ze zelf van Commentaar.nl en liet ze de webmaster verwijderen van Klup.nl. Er is dus niet langer sprake van publicatie van eventueel grievende passages door de vader van de jonge vrouw die stopte met rijlessen bij Van Heugten.
Dat de tekst nog via de cache van Google is terug te vinden is Ton Waegemakers niet aan te rekenen. "...kan Waegemakers niet worden tegengeworpen, nu hij voor verwijdering van die tekst in de zoekresultaten van google [sic], alsmede uit het cachegeheugen van google, afhankelijk is van de medewerking van de webmaster van de desbetreffende pagina en Van Heugten niet dienovereenkomstig heeft gevorderd. De door Van Heugten gevorderde verwijdering door Waegemakers kan reeds hierom niet worden toegewezen."
Ook de door Van Heugten geëiste schadevergoeding wijst Rullmann af. Er is geen spoedeisend belang bij.
Dit betekent dat iemand die op internet een andere partij beledigt en de uitingen laat verwijderen geen schuld meer treft. Wat betreft een schadevergoeding wegens gederfde inkomsten als gevolg van de beledigende kwalificaties moet de gedupeerde een bodemprocedure beginnen. Die kost hem waarschijnlijk meer dan het zal opleveren.
Het vonnis is pragmatisch, op de specifieke zaak toegespitst. Jurisprudentie inzake Google cache levert dit in zekere zin op: de publicist van een boodschap op een server van een derde partij is voor verwijdering uit de Google cache afhankelijk van het handelen van de webmaster van die derde partij. Die was in deze zaak niet aangeklaagd.
Toevoeging
De advocaat van Van Heugten kwam met een verzoek voor de volgende toevoeging: "Van het kort geding vonnis is door de gelaedeerde partij geappelleerd. In het kader van dit appèl is de zaak tussen partijen in der minne afgedaan. Teksten zijn van internet verwijderd".
[Tonie van Ringelestijn, 8 mei 2006]
|
