Ze weten wat u zoekt
De regering Bush kreeg zoekdata van Yahoo en Microsoft. Google weigerde mede op privacygronden, nu nog onterecht. Ondertussen begon Google in China, waar de autoriteiten een fantastische bron binnenhalen om hun volk in de gaten te houden. En wat doet Google dan? Maar ook in Nederland, bij Ilse, kan Justitie terecht. "We slaan alles op, voor altijd."
"We may share aggregated non-personal information with third parties outside of Google", zo schrijft Google. Dus formeel kan ze Washington ter wille zijn in de eis om zoekdata. Er is ook geen privacyreden om dat te weigeren zoals Google onterecht oppert, alsthans in dit stadium nog niet. Justitie wil alleen weten waar een week lang naar is gezocht, vooral de pornotermen, en wat daarop aan zoekresultaten is vertoond.
Wat Google allemaal van ons weet staat uitstekend beschreven op de Belgische weblog Blockquote van onderzoeker Len Dierickx. Google weet alles van het zoekgedrag, zeker van degene die cookies toelaten. Die cookies staan er in principe voor decennia lang.
We vroegen even aan Google hoe het zit met het bewaren van IP-adressen. We kregen geen antwoord. Maar meer mensen waren daarin geïnteresseerd. John Betalle kreeg wel antwoord van Google, maar hij is dan ook ded schrijver van The Search, een uitstekend boek over Google. Hij schrijft op zijn weblog: ja, Google kan per IP-nummer de zoekopdrachten verzamelen.
In het commentaar staat nog dat Google soms ook moet overgaan tot het gebruik daarvan, teneinde klikfraude te bestrijden: dit een veelvuldig optredende vorm van het vals genereren van inkomsten door veel op een advertentie die Google serveert te klikken. Google kan dan strafmaatregelen nemen, al zijn die soms vals. Dat roept aparte vragen op over regulering. Het gaat bij het conflict met Washington en in China om de vraag of Google een potentieel verlengstuk van opsporing wordt.
De vrolijke Ilse-opslag
Eenvoudiger kreeg Netkwesties antwoorden bij Ilse in Amsterdam. De zoekdienst doet niet geheimzinnig over opslag van zoekdata: "We bewaren al onze zoekopdrachten met IP-nummers erbij in logfiles. Die gebruiken we nooit individueel maar altijd samengevoegd om zoekgedrag te analyseren en de zoekdienst te verbeteren."
De politie heeft er nog nooit naar gevraagd bij Ilse. En mocht dat wel zo zijn? Ilse, braaf: "We zullen niet snel data verstrekken tenzij een gerechtelijke bevel ons dwingt. Zelfs in die situatie zullen we de privacy van onze gebruikers zoveel mogelijk garanderen door alleen data te overhandigen waar Justitie expliciet om vraagt en deze waar mogelijk vrij te maken van traceerbare IP-adressen."
De vraag waarom Ilse de logfiles zo lang moet bewaren. En of het niet mogelijk is om IP-nummers zodanig te veranderen dat ze niet meer te herleiden zijn tot persoonsdata maar nog wel geschikt zijn voor analyse. Ilse: "we kunnen wel degelijk IP adressen veranderen. Dit doen we niet omdat we daarmee informatie over de herkomst van ons bezoek zouden weggooien welke van waarde kan zijn voor product verbeteringen. Evt voorbeeld: geaggregeerde statistieken leveren ons inzicht in welke zoekopdrachten in welke de geografische gebieden gedaan worden; collectief, niet individueel."
Nederlandse providers zouden IP-adressen van hun abonnees met zoekresultaten en adresdata eenvoudig kunnen koppelen. Ze huren zoekdiensten in van derden, meestal die van Google. Op de server van Google worden dan zoekopdrachten uitgevoerd, maar via de site van de Nederlandse aanbieder. Tiscali zegt hierover: "Tiscali bewaart inderdaad geen zoekopdrachten van abonnees. Tiscali bewaart alleen die gegevens die zij verplicht is te bewaren en die nodig zijn voor de facturatie en dienstverlening. Tiscali kan dus geen zoekopdrachten koppelen aan de naw-gegevens van abonnees. Dat wat wel bewaard wordt zijn de verkeersgegevens ten behoeve van de communicatie (IP-adres van de abonnee en het tijdstip waarop de abonnee online is), en dus niet om de inhoud van de communicatie."
MSN en Yahoo
We vroegen ook hoe het zit met MSN Search. Microsoft antwoordt bevestigend op de vraag of ze justitie in Washington bestanden met zoekopdrachten - daarbij horende resultaten heeft verstrekt.
Hier slaat Microsoft niets op, maar kan wel voldoen aan eisen van Justitie. "MSN heeft geen database in Nederland en slaat hier dus niets op. MSN is tot dusver niet door de Nederlandse Justitie of politie gevraagd om informatie uit MS Search. Zou dat gebeuren dat zal MSN Nederland dat door inschakeling van Microsoft/MSN Corp. in de Verenigde Staten afhandelen."
Yahoo Nederland (Overture) kon nog geen antwoord geven op de vragen over IP, maar er mag van worden uitgegaan dat ze IP-nummers opslaat. Yahoo kreeg de afgelopen maanden de nodige beschuldigingen over privacyschending met web beacons. Dat is later in een juist perspectief geplaatst. Daaruit wordt duidelijk dat Yahoo voor marketingdoeleinden persoonlijke data verzamelt via onder meer e-mail en kan combineren uit verschillende databanken.
We vroegen Google naar de details van IP-nummeropslag: voor hoe lang? in welke verbanden? Welke toepassingen? We kregen geen antwoord, Google heeft het druk met journalisten dezer dagen.
Wat is het belang van IP-nummers? Afgelopen week publiceerde Adam Fields een gedegen stuk hierover op zijn Aquick weblog. Het is wat omslachtig maar komt op het volgende neer: IP-nummers op zich verschaffen geen informatie over een persoon. Daarvoor met het IP-nummer zijn gekoppeld met persoonlijke data. Die data bezit normaliter alleen de provider waarbij de persoon een abonnement heeft. Wil Justitie meer weten, dan zal die bij de provider aankloppen. Echter, vul je ook uitgebreide data in bij een registratie voor diensten bij zo'n zelfde partij dan zijn die data daar eed eenvoudig te koppelen.
Of anders gezegd: een IP-nummer is als het nummerbord van de auto. Officieel weet enkel 'Veendam' welke persoonsgegevens daarbij horen, maar in de praktijk is overal waar het nummerbord is verbonden met persoonsdata die koppeling te leggen. Het begint bij de buurman en eindigt bij het bedrijf waar u aan de balie moet inschrijven met het kenteken erbij.
Steeds meer IP-nummergebruik
Henk van Ess, al een decennium 's lands nationale vraagbaak over alles wat met zoeken van doen heeft op Voelspriet.nl, ziet de noodzaak voor zoekdiensten om IP-nummers te gebruiken en op te slaan slechts toenemen: "De zoekdiensten bieden steeds meer verfijnde diensten aan die meer en meer op de personen zijn toegespitst. Ze willen kunnen segmenteren en doelgericht kunnen adverteren. Neem iets als 'geo targeting' dat in opkomst is met Google Maps: ze herkennen je niet alleen virtueel maar straks ook steeds meer fysiek met lokalisering voor mobiele diensten. Ik zie ze dat niet onder druk van welke privacybeweging dan ook weggooien."
En volgens Van Ess deelt Google de gegevens die ze opdoet uit analyse met IP-nummers met derden: "Webmasters die meedoen aan advertentieprogramma van Google, Ad Sense, krijgen uitgebreide informatie, niet met IP-nummers maar wel vervaardigd op grond van onder meer de IP-nummers. Ze krijgen precies te zien welke trefwoorden het beste scoren in Google."
Niets te verbergen
Heel veel nieuws is er niet onder de zon: in direct marketing worden al decennia persoonsdata geboekstaafd. Nieuw is de warme belangstelling van Justitie. Bij ontstentenis van een adequate (Defensie?)strategie tegen terrorisme ziet Justitie steeds meer in 'preventief fouilleren': wie heeft er mogelijk iets kwaads in de zin?
Dat gaat ver, maar de meeste mensen vinden dat niet zo erg. Bij een peiling die ik een paar maanden geleden hield naar privacy en speurwerk gaf een meerderheid aan dat privacy mag wijken. Het belangrijkste argument: wie niets te verbergen heeft, heeft niets te vrezen.
Dat kan Justitie makkelijk omdraaien: wie wat te vrezen heeft zal een proxyserver gaan gebruiken om over internet te gaan. Genoemde Belg Dierickx wijst op de dienst Imilly.com waar jet nummer van de Google cookie kan veranderen in '000000'. Je kunt dan toch van persoonlijke diensten als Gmail gebruik blijven maken, als je dat al wilt.
Mooie ruime wet
Justitie weet de weg naar logbestanden steeds beter te vinden. De aanname van wetswijzigingen voor het vorderen van gegevens die per 1 januari 2006 effectief werd, geeft ruime bevoegdheden. Bibliothekenclub Fobid voert daar strijd tegen. Ook is er de Telecomwet om telefoniedata te kunnen opbrengen. Samen bieden ze veel mogelijkheden.
Niettemin is de bevoegdheid verwarrend, maar daardoor ook eenvoudig op te rekken voor justitie. Bits of Freedom protesteerde deze week tegen het vorderen van IP-data van alle bezoekers van de site LouisSeveke.nl voor het opsporen van de moordenaar. Hier is immers niet gevraagd naar specifieke klantgegevens van een verdachte maar worden alle bezoekers in principe verdachten. "Een sleepnet", volgens BoF, waarvan het "zeker niet denkbeeldig is dat dit een favoriet opsporingsmiddel van de politie wordt."
Er was gebruik gemaakt van de mogelijkheid om telecomdata te vorderen. Maar een webhoster heeft geen telecomdata volgens BoF.
Dat geldt ook voor zoekdiensten. Als het geval Sévèke de norm wordt voor het verzamelen van data betekent dit simpelweg dat ook de logbestanden van zoekdiensten beschikbaar zijn voor opsporing.
De grondgedachte voor deze manier van vorderen past bij de nieuwe weg die politie en justitie wil bewandelen warbij het begrip 'verdachte' een uitgangspunt is voor elke burger. Zo heeft de politie geopperd voor virtuele slotgrachten. In de Nota Politie in Ontwikkeling stel de Raad van Hoofdcommissarissen vast dat het zou zijn voor permanente bewaking van stromen van personen, goederen en geld.
Databanken van zoekdiensten vormen in theorie een goudmijn voor de politie die deze richting wil inslaan. Maar net als grote boeven versleuteld telefoneren zullen ze zich ook op internet niet laten pakken. Dit soort methoden brengt gewone burgers in beeld als mogelijke verdachten.
Die hebben een reden te meer om, als ze bij Google 'springstof' en 'koran' intikken, of willen op zoeken hoe kleine kinderen reageren op het zien van seks zichzelf hardop gerust te stellen: "Ik heb niets te verbergen..."
[Peter Olsthoorn, 3 februari 2006]
|
