Spamwraakactie zwaar bestraft
Een IT'er uit het Brabantse Rijen ging over tot zelfrichting na het ontvangen van spam. Door duizenden offerteaanvragen en faxen te sturen legde hij het internetnetwerk en fax-systeem van het spammende bedrijf plat. Het kwam hem op een boete van tienduizend euro te staan.
De uitspraak van de rechtbank in Breda van 11 november is één van de eerste keren in Nederland dat een particulier strafrechtelijk is veroordeeld na het platleggen van een bedrijfsnetwerk. Saillant is dat de veroordeelde handelde uit wraak na het ontvangen van tientallen spammailtjes van het desbetreffende bedrijf.
T.C. (35) uit Rijen ontving in het najaar van 2003 ongevraagd meerdere e-mails van het bedrijf Heblad uit Bladel waarin een prijsvraag op haar website Pingpongtafel.nl werd gepromoot. De prijs: een weekend in een bungalowpark.
De tijdelijk werkloze C. was de spam zo spuugzat dat hij wraak nam. Hij liet een scriptje los op het offerteformulier op de site van Heblad. Daardoor ontving het bedrijf elke paar seconden een offerte en daarmee ook een mail. Volgens het bedrijf in totaal binnen korte tijd meer dan 69.000. Ook gebruikte C. een gratis faxdienst op internet waardoor het bedrijf werd bedolven onder faxen.
Miljoen of twintigduizend
Hoeveel spammails genoeg waren om C. aan te zetten tot de actie weet hij zelf niet meer. "Ik heb geen idee. Ik denk enkele tientallen mails. Ik stuur altijd standaard terug naar spammers dat ik gepaste actie zal ondernemen," zegt C. Volgens hem heeft Heblad drie spamruns gedaan. "Ze kunnen zo een miljoen adressen hebben gespamd. Hoeveel precies weet ik niet."
Heblad houdt het zelf op 20.000 adressen. Netkwesties traceerde de persoon die de spammails in opdracht van Heblad verzond, Gijs van de Nieuwegiessen van het internetbedrijfje D1. "In 2003 hebben we bekeken hoe we een leuke internetactie zouden kunnen doen. In die tijd stond het spamverbod nog ter discussie. In ieder geval was al duidelijk dat het versturen van ongevraagde mails naar bedrijven niet strafbaar zou worden. Mijn opdrachtgever heeft toen een bestand gekocht met mailadressen, een stuk of twintigduizend schat ik. Ik weet niet waar die vandaan kwamen, maar het waren alleen adressen van bedrijven. Daar hebben we bewust rekening mee gehouden."
Waarom kreeg C. die mails van hem? "C. had een eenmansbedrijfje, vandaar dat hij van ons mails kreeg. Hij had meerdere websites en dus ook meerdere openbaar bekende mailadressen, zodat hij meerdere mails heeft ontvangen."
Ook eigenaar Theo van der Heijden van het metselbedrijf dat onder andere C. bestookte vond het allemaal prima kunnen, zo'n spamrun. "Spammen aan bedrijven was in 2003 niet verboden, we deden niks onwettigs. Er zijn best veel mensen bij bedrijven die reclamemails willen ontvangen. We hebben zelf ook meerdere keren drukwerk besteld naar aanleiding van een ongevraagde reclamemail van een drukkerij."
Volgens Van de Nieuwegiessen, destijds stagiaire bij Van der Heijden, maakte C. bij zijn wraakactie gebruik van een Britse site bij Demon waarmee je via internet faxen kunt versturen. "Daarmee heeft hij duizenden faxen gestuurd. We hebben contact opgenomen met Demon in Engeland om te zorgen dat die faxen niet meer kwamen. Die faxserver gaat anders maar door totdat ales is verwerkt. De fax heeft er ongeveer een week uitgelegen." Ook veroorzaakte C. een mailbom. "Dat deed hij door een scriptje op ons bestelformulier te zetten. Dat hebben we redelijk snel kunnen verhinderen." Volgens C. stelde de systemen van Heblad weinig voor. "Je laat je bedrijfsnetwerk toch niet doen door een stagair?" zegt C. in een telefoongesprek.
Logbestanden
C. was redelijk gemakkelijk te achterhalen. Van de Nieuwegiessen: "Hij is niet als een hacker te werk gegaan door alles te maskeren. Aan de hand van logfiles kon ik zelf traceren dat hij abonnee bij @Home was en in de omgeving Tilburg zat. Uiteindelijk hebben we die informatie bij de politie in Eindhoven neergelegd en die is daar verder mee aan de slag gegaan. Binnen een maand werd hij afgesloten door @Home en kwam de politie hem ondervragen. Hij heeft toen geloof ik meteen bekend. Zijn reactie was redelijk naïef. Zo van 'wat maakt het uit?'."
Volgens Theo van der Heijden was het een geluk dat het bedrijf snel reageerde op de stortvloed aan berichten. "Ik heb Gijs gebeld en die heeft meteen de logbestanden vastgelegd. Dat is onze redding geweest, want onze provider sloot ons binnen een uur af vanwege te veel dataverkeer. Dan hadden we ook de logbestanden niet meer gehad, maar nu wel. Daardoor kon Justitie hem opsporen. Ze hebben ook zijn ip-adres gevonden in de logbestanden van de buitenlandse faxdienst."
Dat juist zijn bedrijf werd lastig gevallen vanwege het versturen van reclamemails, vindt Van der Heijden onterecht. "Deze meneer was waarschijnlijk gefrustreerd over spam over erectiepillen en zo, maar van die mails zijn de verzenders moeilijk te traceren. Vervolgens kreeg hij er eentje van ons, waar gewoon onze naam en adres bijstonden. Wij verstuurden op een eerlijke manier onze mailing. En dan gaat hij mij aanpakken voor alles wat hij in het verleden heeft gekregen aan spam."
Zeventien duizend euro schade?
Tijdens de zitting eind oktober eiste officier van Justitie D. Jeras een taakstraf van tachtig uur en een boete van 16.000 euro. In haar verweer zei C's advocaat, mevrouw M. Marcus-Daniëls, dat het computersysteem van Heblad door de actie niet letterlijk vernield is. Bovendien heeft C. volgens haar Heblad eerst per mail gevraagd te stoppen met het toesturen van spam. Daar kwam nog bij dat C. op dat moment aan het solliciteren was, waardoor hij bij gebruik van een strenger spamfilter mails van bedrijven zou hebben gemist.
Tijdens de strafzaak stelde Heblad, dat dochterbedrijven Metselbedrijf Gebr. van der Heijden en Raamdorpelelementen BV in totaal bijna 17.000 euro schade hebben geleden door de acties van C. Hoe komt Heblad aan zo'n torenhoog bedrag? Van de Nieuwegiessen: "In het schadebedrag zit een deel van de kosten voor mijn werk. Maar verder weet ik niet waar die hoge bedragen vandaan komen." Theo van der Heijden wil ook niet zeggen hoe hij aan dat bedrag komt: "Die berekening is uitgevoerd door accountants. Ik heb die op papier, maar geef het alleen aan betrokken partijen."
Van der Heijden start geen civiele zaak tegen C. om de geleden schade terug te halen. "We weten wat voor iemand dit is. Deze meneer heeft meerdere slachtoffers gemaakt. Hij gaat gewoon door. Hij zegt in de rechtszaal dat hij spijt heeft, maar gaat wel door met negatief over ons schrijven. Dan ziet het er niet uit alsof hij die spijt echt meent. We hebben ook voor laster en smaad aangifte gedaan, maar volgens justitie konden ze daar niks mee doen omdat alles net op het randje was. Maar die schrijfsels heeft de rechter natuurlijk wel betrokken in zijn oordeel. Ook stelde hij dat hij niet wist dat de gevolgen zo erg zouden zijn, maar het is tegelijkertijd wel een hele slimme techneut."
Precisiebombardement
C. hoorde de uitspraak in zijn zaak alleen via de regionale media. "Ik had of z'n minst een telefoontje of e-mailtje verwacht." Inmiddels heeft hij een nieuwe advocaat in de arm genomen, Willem Koops van Brinkhof Adcocaten in Amsterdam. C. per e-mail: "Als je weet dat de Opta spammers veroordeeld tot boetes van tweeduizend euro, vind ik die tienduizend in geen verhouding staan. Dat zou ik toch graag eens uitgelegd willen hebben." Hij gaat daarom in hoger beroep.
Zijn nieuwe advocaat vindt dat hij ten onrechte is veroordeeld op basis van een wetsartikel over het veroorzaken van een algemeen gevaar voor de levering van diensten. "Zijn actie heeft geen problemen veroorzaakt voor andere bedrijven. Hij heeft juist opzettelijk een aanval uitgevoerd alleen gericht op het ip-adres van de spammer. Je moet het zien als een precisiebombardement," aldus Willem Koops.
Internetadvocate Margot Wiertz, strafrechtdeskundige bij advocatenkantoor SOLV, kan zich de actie van C. 'menselijk gezien wel voorstellen'. "Spam levert een hoop ergernis op. Maar dit is nooit gerechtvaardig als reactie op het ontvangen van spam. Hij had zelf een klacht moeten indienen. Als iemand je met de hand zacht klapje geeft, ga je er ook niet met een knuppel op los slaan."
Het vonnis van de rechter vindt ze niet vreemd, hooguit de hoogte van de boete. "Tienduizend euro boete vind ik wel wat aan de hoge kant." De zaak kent nauwelijks een precedent, zegt ze. "Ik heb zelf eens een civiele zaak gedaan, waarbij iemand een mailbom naar een bedrijf had gestuurd." Over die zaak wil Wiertz geen verdere details geven omdat die niet in de openbaarheid is gebracht.
Eén positief gevolg heeft de zaak wel: door alle trammelant verstuurt Heblad geen reclamemails meer ongevraagd naar bedrijven. "Nee, we versturen nu helemaal geen spam meer," zegt webmaster Van de Nieuwegiessen. Het is het bedrijf slecht bevallen. Directeur Theo van der Heijden: "Collega-spammers, laten we ze zo maar noemen, maakten hetzelfde mee, maar die hebben de daders nooit kunnen achterhalen. Meerdere mensen die ook reclamemails versturen vertelden me dat ze daar ook veel last van hebben gekregen."
[Tonie van Ringelestijn, 25 november 2005]
|
