Redactionele onafhankelijkheid versus geheimhouding

Overeenkomst NRC, Volkskrant, Nu.nl en Follow the Money met gemeente Amsterdam

Op 25 juli 2025 heeft een aantal vertegenwoordigers van belangrijke journalistieke titels in een bijeenkomst in de ambtswoning van de Amsterdamse burgemeester Femke Halsema een overeenkomst getekend om gezamenlijk Big Tech te bestrijden. Dit is niet openbaargemaakt.

Dit onthult Geesje Rotters van Agrifacts, platform dat regelmatig onderzoek levert voor Kamervragen van partij BBB, via Wynia’s Week, op grond van documenten verkregen via een Woo-verzoek bij de gemeente Amsterdam.

Daarin staat: “Op 8 juli zullen tijdens een ambtswoningbijeenkomst, aangeboden door de gemeente Amsterdam, vertegenwoordigers van dag- en weekbladen een intentie uitspreken om met elkaar samen te werken.” Er werd een gezamenlijke verklaring ondertekend en foto gemaakt, na het genot van een Surinaamse maaltijd. Halsema was beoogd voorzitter. Daarvan is niets naar buiten gebracht door betrokken journalisten.

De bijeenkomst was een initiatief van Marleen Stikker van De Waag dat recent begon met een eigen sociaal platform. De Waag kreeg voor deze bijeenkomst 5.000 euro van Ger Baron, toenmalige technologiebaas van de gemeente Amsterdam, die De Waag jarenlang van vele miljoenen voorzag. Titels werd gevraagd mee te doen aan de campagne voor nieuwe sociale media.

Onafhankelijkheid en geheim?

Op het programma stond “Woord aan paar hoofdredacteuren”, wat betekent dat niet louter uitgevers waren betrokken. Deze journalisten hebben niet enkel deelgenomen en ondertekend, maar dit niet openbaargemaakt. Dat kun je ‘geheimhouden’ noemen, of niet. Je kunt er grote ophef over maken, of beweren dat het  'een gewone brainstorm' was. Maar:

De centrale vraag is dan: zetten de deelnemende titels de redactionele onafhankelijkheid op het spel? Al een aantal malen is op Netkwesties betoogd dat de hoofdredacties van met name titels als NRC, Volkskrant en Trouw Big Tech eenzijdig kritiseren en daarmee het pad van hun uitgevers volgen. Vandaag verschijnt daar een vervolg op.

Behalve deze titels doen ook Algemeen Dagblad, Nu.nl, Parool (DPG Media), Follow the Money, Groene Amsterdammer, OneWorld en De Correspondent mee. De hoofdredactie van Amsterdamse krant De Telegraaf zegt desgevraagd niet te zijn uitgenodigd. Het FD ging niet in op de uitnodiging van de gemeente Amsterdam.

De hoofdredacteur van Follow the Money, Harry Lensink, antwoordt dat hij niet aanwezig was. Er waren twee andere vertegenwoordigers. Van deze beste onderzoeksuitgave in Nederland is Eric Smit mede-eigenaar, en oprichter van The Firewall die Big Tech juridisch bestrijdt.

De Waag zegt dat interviews met Stikker in Trouw en Volkskrant en contact met overkoepelend hoofdredacteur van DPG, Philippe Remarque, ten grondslag lagen aan de bijeenkomst met de gemeente Amsterdam. Dat zijn redactionele contacten. Remarque, desgevraagd: “Ja, ik was erbij. Het was ook helemaal niet geheim zoals ze nu doen voorkomen. Marleen Stikker bracht mensen en instellingen bij elkaar die allemaal op hun manier nadenken over de greep van Big Tech en hoe je hieraan te ontworstelen. Behoorlijk idealistisch.” 

Inhoudelijke eenzijdigheid

Stikker publiceerde een opinie in NRC in oktober 2025, bood commentaar in november 2025, was gast in een NRC-podcast in januari 2026 en kreeg een interview in NRC in juli 2026. Stikker figureert dit weekend  in de Volkskrant, publiceerde een opinie in januari 2026 en kwam uitgebreid aan het woord in januari 2025. Ook in Trouw keert Stikker regelmatig terug in instemmende stukken. Van De Groene mocht Stikker in 2023 een heel themanummer bepalen.

Stikker is een belangrijke, ervaren stem in het internetdebat. Echter, ze krijgt niet of nauwelijks tegenspraak. Ook in de commentaren die de (hoofd)redacties aan Big Tech wijden, wordt unisono het grote gevaar van Big Tech voor de democratie gewezen.

Soms gaat het bekritiseren richting desinformatie vanwege apert onjuiste feitenweergave, waartegen ik in de Volkskrant recent ageerde. Tegenspraak is bijzonder schaars, vooral de veelgelezen columnisten hakken week-in-week-uit op de ellende van Big Tech.

Ook is er bijvoorbeeld in de Nederlandse media geen reflectie: waarom wonnen de Democraten de Midterms verkiezingen in de VS glansrijk terwijl Big Tech de algoritmes niet had aangepast en Elon Musk voor 400 miljoen euro de Republieken steunde. Is die invloed dan zo groot, of worden andere factoren van verrechtsing onderbelicht in de journalistieke campagne tegen Big Tech?

Amsterdams beleid en humor

De Gemeente Amsterdam wil onafhankelijk van Big Tech worden, zo luidt officieel beleid dat wethouder Alexander Scholtes (D66) in maart 2025 benadrukte in de gemeenteraad, op grond van een inventarisatie. Behalve hij en Halsema was ook wethouder Marjolein Moorman (PvdA) aanwezig bij de bijeenkomst met media.

Voor de bijeenkomst met titels van DPG, Mediahuis, Groene Amsterdammer, De Correspondent en Follow the Money namen ideologisch verwante clubs zoals De Balie, Public Spaces, Thonik en Procolix deel, plus vertegenwoordigers van Universiteit van Amsterdam, Hogeschool Amsterdam. De volgende achtergrond werd geschetst:

“Amsterdam is een stad van de uitgevers; we werken al eeuwen aan, en voor het vrije woord. En dit is ook een economisch verhaal: de content-creators en de boekenwereld raken hun positie kwijt. Dit is een maatschappelijk probleem met een technische component: de centralisering van het internet is een motor van censuur en verlies eigenaarschap van de eigen culturele ruimte. Het internet van morgen zal zoals dat van gisteren zijn; gedecentraliseerd en beheerd door de leden van de netwerken die erop zitten.”

De stukken bieden ook een geestig beeld: “Daarmee staat ook het mentale welzijn van jonge Amsterdammers onder druk.” Dit was reden om de directeur van GGZ-organisatie Ypsilon uit te nodigen. In hoeverre Amsterdammers ook geestelijke aantasting van de reguliere Nederlandse media ondervinden, is niet genoemd.

*) Beeld: Femke Halsema, Philippe Remarque, Ger Baron, Marleen Stikker

Netkwesties
Netkwesties is een webuitgave over internet, ict, media en samenleving met achtergrondartikelen, beschouwingen, columns en commentaren van een panel van deskundigen.
Colofon Nieuwsbrief RSS Feed Twitter

Nieuwsbrief ontvangen?

De Netkwesties nieuwsbrief bevat boeiende achtergrondartikelen, beschouwingen, columns en commentaren van een panel van deskundigen o.g.v. internet, ict, media en samenleving.

De nieuwsbrief is gratis. We gaan zorgvuldig met je gegevens om, we sturen nooit spam.

Abonneren Preview bekijken?

Netkwesties © 1999/2026. Alle rechten voorbehouden. Privacyverklaring

1
0