Politie mocht niet waarschuwen

Rechtbank Den Haag publiceerde afgelopen week een vonnis van eind juli 2026 over het delen van gegevens van een verdachte drugsboef door de Politie Limburg met de ANWB en haar partner, “Carservice” genoemd.

De ondernemer in kwestie verleende pechhulp voor de ANWB met gebruik van het logo, bedrijfskleding en de uiterlijke voertuigkenmerken van de ANWB. De ondernemer was verdachte in een strafrechtelijk onderzoek naar grootschalige hennepteelt en witwassen. De politie deelde in 2022 via mail en telefonisch met de ANWB een waarschuwing dat haar partner verkeerde zaken deed.

Dat had de politie niet mogen doen. De politie beroept zich op de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens (Wjsg), maar de rechtbank wijst dit af. Het initiatief kwam overduidelijk vanuit de politie. Artikel 19 Wpg maakt delen van data met derden mogelijk, maar louter met een zwaarwegend algemeen belang. Dat was er niet volgens de rechter.

Het is een zaak van jaren geleden, met als boeiend detail dat de rechter meent dat ook een telefoontje tussen een diender en een persoon buiten de politie tot een overtreding van de Wet politiegegevens (Wpg) leidt.

De ANWB staakte de samenwerking, dus er komt nu een schadestaatprocedure. De politie moet alvast 7.400 euro proceskosten betalen.

Nieuwe privacywet

De Verzamelwet gegevensbescherming treedt op 1 september 2026 vrijwel volledig in werking, een poging om de gaten in de Uitvoeringswet AVG (UAVG) te dichten.

Pont Data & Privacy somt de belangrijkste veranderingen op:

1. AP moet sanctiebesluiten in beginsel openbaar maken
2. Jongeren vanaf twaalf krijgen meer zeggenschap over hun AVG-rechten
3. Biometrische toegangscontrole krijgt een hogere drempel
4. Medische dossiers kunnen bij stoppen van een zorgverlener worden overgedragen zonder toestemming van iedere patiënt
5. Tijdelijke overheidscommissies krijgen een duidelijkere grondslag voor gevoelige persoonsgegevens

Wet proactieve dienstverlening

Een nieuwe wet moet de Dienst Toeslagen de mogelijkheid bieden om persoonsgegevens actiever te gebruiken om burgers proactief te wijzen op toeslagen waarop zij waarschijnlijk recht hebben.

Bij proactieve dienstverlening gaat het onder meer om het actief benaderen van mensen die waarschijnlijk recht hebben op een toeslag maar deze niet gebruiken (‘niet-gebruikers’) en het ondersteunen van mensen die een aanvraag voor een toeslag willen doen. Daarnaast biedt het wetsvoorstel een grondslag voor experimenten om maatregelen te testen die afwijken van de wet maar als doel hebben om niet-gebruik tegen te gaan en terugvorderingen te verminderen. Bovendien kan Dienst Toeslagen mensen helpen door hun contactgegevens en een korte duiding van hun situatie te delen met bepaalde andere uitvoerders als de verwachting is dat die mensen zelf niet goed in staat zijn om dit contact te leggen (‘warm doorverwijzen’).

Vrijdag liep de consultatie af. De reacties zijn nog te lezen.

AIVD en MIVD mogen straks oorlog voeren

De wettelijke mogelijkheden voor de AIVD en MIVD om virtueel te vechten tegen personen en organisaties die de nationale veiligheid ondermijnen namens  onze ‘tegenstanders’ China, Iran en Rusland worden uitgebreid. Daartoe heeft het kabinet een voorstel voor de Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wbnv) aangenomen, dat nu in consultatie gaat.

“Nu moeten de diensten per individuele hack vooraf een toets laten uitvoeren voordat ze in actie mogen komen. Die tijd is er in de digitale wereld vaak niet, tegenstanders bewegen zich snel. Onder de nieuwe wet kunnen de diensten sneller bevoegdheden inzetten als overduidelijk is wie de tegenstander is.”  

Wel zoet zijn hoor, AIVD

Een brief van het kabinet over het sleepnet in de praktijk, naar aanleiding van kritiek van toezichthouder Commissie van Toezicht op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (CTIVD) :

“Het onderzoek van de CTIVD ziet enerzijds op de technische werking van het filterkader en anderzijds op de wijze waarop de diensten controle houden op het proces van datareductie. De CTIVD constateert dat de diensten reeds belangrijke maatregelen hebben genomen om de rechtmatige inzet van OOG-interceptie te borgen, maar signaleert tevens op een aantal onderdelen ruimte voor verdere verbetering.

De diensten herkennen dit beeld, hebben reeds verschillende maatregelen getroffen en nemen de aanbevelingen van de CTIVD over. In de volgende passages lichten wij deze opvolging per aanbeveling toe.”

Speurders digitaal de grens over

De eEvidence-verordening  ging in, zo bericht Tweakers. Deze wet maakt het makkelijker voor overheden om digitaal bewijsmateriaal uit andere EU-lidstaten te vorderen in strafzaken. “Denk bijvoorbeeld aan een strafzaak in Frankrijk waarvoor toegang nodig is tot gebruikersgegevens van Google die in Ierland zijn opgeslagen. Voorheen moesten zulke informatieverzoeken via de autoriteiten van het land waar dat bedrijf is gevestigd, maar dat is nu niet meer nodig.”

Ook kan bijvoorbeeld het Nederlandse OM rechtstreeks gegevens vorderen bij organisaties in de gehele EU, die binnen tien dagen moeten leveren, bij aantoonbare spoed binnen acht uur. Als bedrijven niet tijdig reageren, riskeren ze boetes tot twee procent van de wereldwijde omzet.

Ten derde kan een organisatie verplicht worden om bepaalde gegevens niet te verwijderen en beschikbaar te houden voor onderzoek voor een periode van zestig dagen, eventueel steeds met dertig dagen te verlengen.

Bedrijven waarop deze wet van toepassing is, moeten zich hiervoor registreren in de Europese Court Database. In Nederland houdt de Autoriteit Consument & Markt hier toezicht op. Het gaat vooral om digitale dienstverleners.

Goede hulp voor Uber-chauffeurs

Dat Uber-chauffeur Ben Ali de achilleshiel van het algoritmisch systeem van Uber kon duiden, heeft hij mede te danken aan privacy-activist Paul-Olivier Dehaye. Die hielp met het verzamelen van de data voor de aanklacht bij de Autoriteit Persoonsgegevens. “Ik hoorde altijd veel verhalen van chauffeurs die geen idee hadden hoe Uber tot beslissingen kwam. Voor hen is het echt een black box. Daarom zijn we die data gaan opvragen”, zegt Dehaye tegen de Volkskrant.

Dit leidde uiteindelijk tot de recordboete voor Uber van de AP. Het beroep gaat nog jaren duren. Ondertussen loopt er ook een massaclaim die nauwelijks bekend is.

‘Kinderporno in Meta-reclame’

Meta heeft de afgelopen negen maanden tientallen betaalde advertenties geplaatst die expliciet, door AI gegenereerd materiaal van seksueel misbruik van kinderen (CSAM) en afbeeldingen van minderjarigen bevatten, zo bericht Wired op grond van onderzoek van het Tech Transparency Project naar de advertentiebibliotheek van Meta. Dat leidde naar meer dan 50 beeld- en videoadvertenties met misbruikmateriaal. Sommige advertenties gaven kliks naar zogenaamde ‘nudify’- of ‘undressing’-apps.

De reclamebieb liet zien dat de advertenties op Facebook, Instagram, Messenger en/of Threads werden getoond, ook in tien Europese landen.

Zie het eerdere artikel deze week over de Meta-schikking in de VS.

*) Foto: Excelsior-Sparta, 29 augustus 2026 (Peter Olsthoorn, cc)