Een overheid die zich richt naar de belangen van het bedrijfsleven is een van de kenmerken van het Neoliberalisme. Het ECP paste bij uitstek in het Haagse circuit in dit tijdperk. Met subsidies van Economische Zaken en contributies van de Nederlandse techbedrijven kreeg directeur Arie van Bellen de vrije hand om een koninkrijkje met groeiende invloed op te bouwen, en waande zich een schaduw-staatssecretaris van EZ.

Het bedrijfsleven met zijn belangen kwam via ECP eenvoudig aan tafel in Den Haag, terwijl topambtenaren zich gevleid voelden met deelname aan het overleg met de grote jongens en meisjes die het in Nederland voor het zeggen hadden. ECP was een toonbeeld van openlijke en verholen ‘belangenverstrengeling’.

Jaarlijkse congressen, het ECP  Jaarfestival, waren saai want vooral gericht op consensus, instemmend applaus en het vermijden van onwelgevallige uitingen. Het woord 'innovatie' was populair, zonder veel inhoud. Journalisten meed ECP behalve als ze meegaand waren. De titel is nu veranderd in Nederland Digitaal Festival dat voor 18 en 19 november 2026 op het programma staat, georganiseerd door ECP met SIDN, de rijke uitgever van NL-domeinen.

Polderen

Bracht ECP het optimaal resultaat voor de samenleving en parlementaire democratie? Moeilijk te beantwoorden, maar ECP was een efficiënt platform om partijen bij elkaar te brengen om samen resultaat te behalen. In elk geval wel voor Van Bellen zelf die met de uitbesteding van personeel van zijn LunaVia BV aan ECP vele miljoenen op zijn bankrekening mocht bijschrijven.

Het is het Nederlandse poldermodel in optima forma. Maar wat er onder de radar werd bekokstoofd was niet transparant. Anders werkt zo’n gremium niet. Arie van Bellen is als zaakwaarnemer van zijn donateurs soms wel afgeremd. Toen bijvoorbeeld rechtenorganisatie Brein lid en donateur van ECP werd, ging Van Bellen de belangen daarvan verwoorden. Terwijl andere geledingen van ECP juist door Brein gedaagd werden in rechtszaken over aansprakelijkheid voor illegale uitwisseling.

EZ blijft zondermeer positief over ECP: “ECP heeft een unieke positie als onafhankelijk platform met zowel private als publieke deelnemers. Deze deelnemers zijn zowel leveranciers als afnemers, zowel bedrijfsleven als consumentenorganisaties, en zowel wetenschap als de praktijk…Door deze heterogene belangen geniet ECP een groot vertrouwen bij partijen. ECP vertegenwoordigt niet de belangen van een specifieke groep, maar het algemene belang. Hiermee kan ECP een neutrale ontmoetingsplaats bieden voor al deze partijen.”

Dit schrijft staatssecretaris Willemijn Aerdts van Economische Zaken in een brief van 8 juli 2026 aan de Tweede Kamer. Tegelijkertijd benadrukt ze dat EZ de bestedingen bij ECP meer dan gehalveerd heeft, van 7 naar 3 miljoen euro per jaar. De AI-coalitie, de Blockchaincoalitie en het Anti-Abuse Network worden niet meer via ECP bekostigd.

Ze kondigt ook het ontslag van de ECP-directieleden aan die betrokken zijn bij LunaVia, behalve van Bellen ook Daniël Frijters. We voorspelden dit. De lopende overeenkomst met LunaVia is per 1 juli 2026 beëindigd. “Hierdoor kunnen meerdere partijen meedingen, wat bijdraagt aan het tegengaan van de schijn van belangenverstrengeling.” Maar ECP krijg ook vast eigen personeel.

Daartoe moest ECP een brief aan EZ sturen met de te nemen maatregelen. Immers, voorzitter Eppo van Nispen tot Sevenaer had zich aanvankelijk, na onthullingen van Nieuwsuur, wat al te lichtvaardig uitgelaten over de belangenverstrengeling van de directie van ECP/LunaVia.

'Nieuwe inzichten'

Geestig is deze zin uit de brief: “Eind 2024 besloot het huidige bestuur van ECP om de governance te gaan toetsen aan veranderde opvattingen over governance binnen en buiten de stichting.”

 Alsof de constructie met LunaVia voorheen de normaalste zaak van de wereld was. Wat wellicht zo was, vanuit neoliberaal standpunt. Er moest nog wel extern advies worden ingewonnen om voortaan tot goed gedrag te kunnen komen.

Dat mondt uit in een keuze voor beheer en bestuur “conform de Code Goed Openbaar Bestuur, inclusief de bijbehorende bevoegdheden, besluitvormingsstructuur, benoemingsprocedures- en termijnen en bezoldiging conform WNT…”

Van Bellen komt met de transitie onder curatele van staatssecretaris Aerdts: “Ik ben van plan om dit transitietraject, met name in de periode waarin de huidige werkzaamheden van LunaVia en ECP nog deels doorloopt, scherp in de gaten te houden.”

Ook de subsidieverlening wordt strakker aangepakt. Er wordt gekeken naar een meerjarige basis om meer zekerheid te bieden, zeker nu er eigen personeel in dienst komt van ECP. Het platform draagt de organisatie van de ONE Conference over aan het Nationaal Cybersecurity Centrum (NCSC).