Dit is een aanvulling op het artikel van afgelopen week over inkoop van personeel voor ECP bij een persoonlijke BV opgezet door directeur Arie van Bellen. In 2023 evalueerde onderzoeksbureau Kwink de relatie tussen ECP en EZ, met vergaande waarschuwingen over de relatie van ECP en LunaVia BV. Het rapport gaat vier maanden later, op 12 februari 2024, naar de Tweede Kamer.

Eerst vond nog op 16 november 2023 het jaarlijkse grote ECP-congres in Den Haag plaats. Dat was tegelijkertijd de viering van het 25-jarig jubileum van ECP. Koning Willem-Alexander ging dat opluisteren volgens de Rijksvoorlichtingsdienst:

“De Koning spreekt met deskundigen over onder meer ChatGPT en ethiek en actuele digitale dilemma’s die jongeren bezighouden. Hij neemt het boek ‘De techniek staat voor iets’ in ontvangst en bezoekt de tentoonstelling 25 jaar ECP & Digitalisering.” 

Het boek is van Daniël Tijink van ECP en Peter-Paul Verbeek, dan net Rector Magnificus van de UvA.

De woordvoerder van EZ zegt hierover: “We hebben in oktober 2023 zelf de evaluatie ontvangen van Kwink, daarna zijn de conclusies/aanbevelingen bestudeerd hier intern en vervolgens zijn deze stukken aangeboden aan de Kamer om te kunnen agenderen in een commissiedebat. Dat is gebruikelijk.”

Het is niet gebruikelijk. Wel duurt het soms even voordat een beslisnota naar de Kamer gaat, een maandje of zo. Echter, de beslisnota bij het Kwink-rapport is gedateerd op 9 oktober 2023, het rapport zelf heeft als einddatum 2 oktober . Toen was de bestudering en analyse dus klaar. Het Directoraat-generaal Economie en Digitalisering van EZ, geleid door directeur-generaal Michiel Boots (vanaf 2022), is ambtelijk verantwoordelijk voor deze kwestie. Micky Adriaansens, nu baas van Nijenrode, was minister van Economische Zaken in het kabinet-Rutte IV.

Juridisch stempel

Onderzoekers van het rapport, gedateerd op 2 oktober 2023, waren Fritzi Reijerman, Pauline Modderman, Bill van Mil en Maria Gayed. Ze stellen: “Wij zouden hebben verwacht dat het ministerie van EZK als subsidieverstrekker indringender intern zou hebben gereflecteerd op de inkoopconstructie bij de subsidieontvanger en vervolgens ook indringender en explicieter met ECP het gesprek zou zijn aangegaan over de wenselijkheid en uitlegbaarheid van de constructie.”

Op de vraag hoe het zat met de communicatie rond het rapport eind 2023 willen de onderzoekers geen concrete vragen beantwoorden, zoals over de jaarverslagen van ProSec/Lunavia en ECP. Dat is logisch. Om dit soort onderzoeksopdrachten te krijgen moet je (potentiële) opdrachtgevers niet voor de voeten lopen door in de pers te praten.

In 2022 is door advocatenkantoor Van Doorne vastgesteld dat de constructie met LunaVia juridisch door de beugel kon, dat wil zeggen het contract niet onderhevig was aan openbare aanbesteding. Details zijn onbekend. Van Doorne is betaald door ECP.

Maar de belangenverstrengeling is een ander verhaal volgens Kwink. Het is niet alleen de “schijn van belangenverstrengeling”, zoals ECP-voorzitter Eppo van Nispen tot Sevenaer zegt. De belangen van ECP zijn nauw verweven met de belangen van de winstmaximalisatie van de BV van directeur Arie van Bellen en zijn kompanen. Concreet: elke nieuwe activiteit voor ECP levert mogelijk een LunaVia-contract op. Het ging in de afgelopen zeven jaar om zo’n 40 miljoen euro aan opgetelde personeelslasten.

Transparantie snel aangepast

En met voorganger ProSec BV twintig jaar lang om overheveling van subsidie, van al snel miljoenen per jaar. Dat is sinds de oprichting van ECP bij elkaar meer dan 50 miljoen euro, misschien zelfs richting de 100 miljoen. Op ‘payrolling’ geldt al snel een winstmarge van 10 procent. 

Dat is gedeeltelijk transparant geweest voor de voorganger van LunaVia, ProSec. In het verkort jaarverslag over 2019, via Internet Archive, staat: “ECP is voor door haar te verlenen diensten een overeenkomst aangegaan met Pro-Sec B.V., een facilitair bureau. Pro-Sec B.V. stelt personeel ter beschikking voor de daadwerkelijke uitvoering van de werkzaamheden alsmede kantoorfaciliteiten en alle middelen noodzakelijk voor een efficiënte uitvoering van de te verrichten zaken.”

In het Internet Archive zijn vele websites van ECP opgeslagen maar veelal zonder de eigen jaarverslagen. Bij de KvK staat Mr A.J.M. van Bellen Beheer & Management BV sinds 2001 als bestuurder.

Wederhoor Van Bellen

Voor de uitzending van Nieuwsuur, is de pagina over Governance van ECP aangepast, hoe precies is niet duidelijk. Er staat nu:

“In de afgelopen jaren heeft het bestuur van stichting ECP geen reden gezien om de samenwerking met LunaVia te veranderen. Deze is immers in de praktijk zeer succesvol en is juridisch en financieel houdbaar. De opdrachtverstrekking aan LunaVia wordt periodiek geëvalueerd door het bestuur. Daarbij toetst zij op de geleverde kwaliteit, de kosten, de resultaten en op de toepassing van de geldende juridische en financiële regelgeving.

…Het bestuur van ECP heeft in 2025 de aanzet gegeven voor wederom een doorlichting van de governance die is gekozen voor de uitbesteding van de werkzaamheden. Daarvoor is advies gevraagd van een notariskantoor en accountant. Naar verwachting zal het bestuur van ECP in de eerste helft van 2026 de evaluatie afronden en vervolgens tot besluitvorming komen.”

Ook is de pagina Lunavia.nl/over-ons aangepast: “LunaVia is ontstaan vanuit ECP. Arie van Bellen legde in 1997 hier het fundament voor vanuit de gedachte dat publiek-private samenwerking essentieel is in het digitale domein. Hij zag hoe belangrijk en leuk het is om verbinding te creëren tussen mensen die niet gewend zijn om met elkaar samen te werken.”

Na de reden van bestaan van ECP, komt: “Vanuit deze gedachte zag hij kans om bestuurders te ontzorgen met alle benodigde randvoorwaarden voor effectieve organisatie en richtte ProSec op. In 2018 werd de naam veranderd naar LunaVia. Inmiddels helpt LunaVia als allround dienstverlener meerdere stichtingen en verenigingen bij het creëren en organiseren van samenwerkingen.”

Arie van Bellen laat op Lunavia ook weten het niet eens te zijn met de teneur van de uitzending van Nieuwsuur: “De uitzending doet geen recht aan het waardevolle werk dat LunaVia naar volle tevredenheid uitvoert voor haar opdrachtgevers… LunaVia werkt vanzelfsprekend conform wet- en regelgeving en principes van good governance.”

Dat impliceert dat er niets zal veranderen.

Tineke Netelenbos en Mark Frequin

Een enorme trits aan bekende zakenmensen en politici was bestuurder of lid van de Raad van Advies bij ECP. Het meest intens was de relatie tussen Arie van Bellen en ex-minister van Verkeer en Waterstaat (en telecom) van 1998-2002, Tineke Netelenbos. Zij was van 2011 tot 2024 de ideale voorzitter om Van Bellen vrij baan te geven met ECP. Ook Roger van Boxtel (D66) en Frank van Heemskerk (PvdA) waren voorzitter.

Mark Frequin, een van de meest flamboyante en leuke topambtenaren (auteur) is al vele jaren vertrouweling van Arie van Bellen. Hij sprak op ECP-jaarcongressen en hield bij tijd en wijle praatjes voor ECP, onder meer met Reuring Café. Hij was betrokken bij subsidieverlening aan ECP bij Economische Zaken en waarschijnlijk op de hoogte van de constructie met ProSec en later Lunavia.

Frequin zegt zich daarvan niets meer precies te herinneren en vraagt om niet opgevoerd, laat staan geciteerd te worden in dit verband. Hij had al genoeg gelazer aan zijn hoofd met de Mondkapjesaffaire en de moeizame bewaking van  grenzen tussen overheid en bedrijfsleven (De Correspondent en Buitenhof en NOS). ECP lijkt er een beetje op, maar is  geen noodgeval maar structureel. Kreeg de Mondkapjesaffaire overdreven veel media-aandacht, de belangstelling voor ECP/Lunavia ebt snel weg. Inmiddels is bij overheden die makkelijk personeel willen inhuren ‘payrolling’ gemeengoed. Ambtenaren stappen soms over naar verhuurbedrijven, maar horen niet tegelijkertijd aandeelhouder en opdrachtgever te zijn zoals Van Bellen met ECP.

Volgende maanden gaan we meer aandacht besteden aan ECP. Vanwege het karakter en gebrek aan concrete resultaten van ECP heb ik deze club te zeer gemeden als journalistiek onderwerp in de afgelopen 28 jaar.