Het fetisjkarakter van Facebook

In haar artikel 'Facebook en Twitter hielpen het Egyptische verzet wel' vraagt docent nieuwe media Marianne van den Boomen zich af of het zinvol is de Egyptische revolutie een Facebook-revolutie te noemen. Die vraag vind ik niet zo relevant.
Wat vinden de experts?

Zij stelt dat Facebook een van de druppels was die tot de revolte leidde, dat informatie zich op allerlei manieren kan verspreiden en dat het toevallig de Facebook groep ‘Wij zijn allemaal Khaled Said’ was die daar een grote rol in speelde. Hieruit trekt zij de conclusie dat het zinvol is om de Egyptische revolutie een Facebook-revolutie te noemen.

Maar de vraag of het zinvol is, is niet zo relevant. Eerder zou men zich moeten afvragen waarom een druppel – en niet eens de druppel – zoveel eer toekomt als typering voor een revolutie die op straat zijn beslag kreeg. Het predikaat Twitter of Facebook ter duiding van een opstand suggereert namelijk veel meer. Men hoeft slechts het woord Twitteropstand te googelen om dat beseffen. Lees dan welke waarde het begrip wordt toegedicht en begrijp dat er meer aan de hand is dan louter een typering die de nadruk wil leggen op de rol van media, zoals van den Boomen ten onrechte veronderstelt.

Wat zich hier laat gelden is namelijk wat Marx 'het fetisjkarakter van de waar' genoemd zou hebben. Men dicht (in dit geval) sociale media een eigen kracht toe die het helemaal niet toekomt. Het is alsof er in het “ding” Facebook of in het “ding” Twitter een geheime waarde schuilt dat omwentelingen veroorzaakt. Precies die perceptie ligt in de begrippen Twitterrevolutie of Facebook-opstand besloten. Het is een waardebeleving die losgezongen raakt van de weerbarstige werkelijkheid.

Of dat zinvol of zinloos is, is hier niet aan de orde. Termen als Twitteropstand of Facebook-revolutie zijn misleidend en creëren bovendien een vals bewustzijn. Een bewustzijn dat van media als Facebook en Twitter bovenmatig veel heil verwacht.

Dat veelvuldig gebruik van sociale media, zoals filosofen en sociologen steeds benadrukken, de realiteitszin negatief kan beïnvloeden, is in dit opzicht veelzeggend. Dat is ook de reden waarom er een (soms fel) maatschappelijke debat over deze kwestie gevoerd wordt, zeker wanneer het over fundamentele zaken als leven en dood gaat.

Terug naar de straat tot slot. Wat aan de volksopstand in Egypte opviel, was het ontbreken van leiderschap. Misschien ligt daarin wel de werkelijke betekenis van een begrip als Twitterrevolutie.

Het was alsof het wereldwijde web zich op straat manifesteerde: een heen en weer golvende massa zonder kop of staart of aanwijsbaar centrum van waaruit de opstand gestuurd werd. En straks, wanneer de rook helemaal opgetrokken is, zal blijken of dat een vloek of een zegen was.

En wie weet dat het woord Twitterrevolutie dan eindelijk de connotatie krijgt die het toekomt, namelijk als “vertwitterde” revolutie.
 

Lees meer

Wat vinden de experts?

23 feb 2011

Bitweter

Hans Schnitzler meent dat het een mythe is om te denken dat datgene wat er in Egypte gebeurde kan worden omschreven als een Twitteropstand of een Facebookrevolutie.

“Deze fabel wordt in stand gehouden doordat men sociale media als Twitter en Facebook iets toedicht wat hun ten enenmale ontbreekt: macht”. En even later: “… het zijn uiteindelijk de massa’s op straat die de regimes aan het wankelen brengen, en niet het twitterende individu”.

Volgens Schnitzler kan macht pas ontstaan als –in de woorden van Hannah Ahrendt- mensen samenkomen en eensgezind handelen. En deze twee karakteristieken ontbreken bij Facebook en Twitter omdat de berichten worden verstuurd door individuen. Schnitzler, even verder: “niet dankzij, maar ondanks Twitter en Facebook gaan mensen de straat op”.

Schnitzler is een bit-weter. Het is alles of niets, het is zwart of wit. Iedere boer, of hij nu een vrouw zoekt of niet, zal begrijpen dat een revolutie nooit van begin tot eind op Twitter of Facebook zal worden gevoerd.

Maar wat is het echte verschil tussen een spandoek op en in de lucht en een #failmubarak? Hoe komt het dat het nu rommelt in Iran en de landen van Noord-Afrika? Postduiven? Wordt er druk gefaxt? Maken de muil-ezels overuren?

Zou het ook kunnen dat het een goed menage à trois is, revolutie, Facebook en Twitter?

(Vrij naar de <A HREF="http://www.frankwatching.com/archive/2011/02/20/bitweters/ ">column: Bitweters</A>)

Netkwesties forum

Netkwesties en de bezoekers stellen je mening op prijs. Deze wordt hier direct gepubliceerd.
hans schnitzler
23 feb 2011
Het boerenverstand vermag veel, maar hoort nauwkeurig lezen daar ook bij? De reacties van Van den Boomen en Steins Bisschop missen de portee van mijn betoog en zijn eerder als een bevestiging dan als een weerlegging van mijn conclusies te lezen.
Dat aan media als Facebook en Twitter een mobiliserende kracht toekomt (evenals het rooksignaal en het pamflet), heb ik nooit bevraagd. Het ging en gaat mij om een relativering van een begrip als Twitterrevolutie en over het verschil tussen een virtuele wereld en de weerbarstige werkelijkheid van de straat.
De subtiliteit is altijd het eerste slachtoffer van een debat dat op te hoge toon gevoerd wordt, zoals hier eens te meer blijkt.
Marianne van den Boomen
15 feb 2011
Klein puntje op de i: ik beweerde niet dat Facebook een van de druppels was die de emmer in Egypte liet overlopen (pace de koppenmaker van de VK) Ik beweerde dat de dode lichamen van Mohamed Bouazizi en Khaled Said de druppels waren (geen oorzaak, geen beginpunt). En dat media als Facebook bijdragen aan het rondspetteren.
Graag kort en bondig. Kwetsende, discriminerende en/of commerciële uitlatingen worden verwijderd.
 

Registreren en de nieuwsbrief ontvangen?

We gaan zorgvuldig met je gegevens om. Je krijgt ook gelijk toegang tot alle plusartikelen en je kunt reageren op de artikelen.

Controleer nu je e-mail

Je ontvangt een bericht met instructies om je e-mailadres te bevestigen. Zonder deze bevestiging sturen we je geen nieuwsbrief, doe het dus gelijk even!

asdas sdf fs dfsdfsf sdffsd

Netkwesties © 1999/2018. Alle rechten voorbehouden. Privacyverklaring

Ehio Media content marketing
1
0
1