Deze week onthulde The Guardian dat het Israëlische leger (IDF) 3,5 miljoen foto’s van Palestijnen analyseert op het cloudplatform van Amazon met gebruik van de dienst voor gezichtsherkenning Amazon Rekognition. Dat gebeurde in de maanden na de moordpartij door Hamas van 7 oktober 2023.
Ook zijn grote hoeveelheden inlichtingendata naar de datacenters van Amazon bij Tel Aviv overgebracht door de IT-eenheid van IDF, Rolling Stone, ook de naam van de databank van IDF om Palestijnen in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever te observeren. Israëlische soldaten werkten in de kantoren van AWS in Tel Aviv, gelegen op de 28e verdieping van een van de hoogste wolkenkrabbers van Israël.
Gezichtsherkenning wordt door Israël al jaren gebruikt, maar het gebruik van Rekognition om gijzelaars en Hamas-soldaten te identificeren, en voor controles van Palestijnen bij de grensovergangen en andere controleposten, is nieuw. Eerder werd al bekend dat Israël AI inzet om Hamas-leden te identificeren en elimineren
Een woordvoerder van Amazon Web Services (AWS) zei desgevraagd tegen The Guardian dat het bedrijf geen inzicht heeft in de omvang en inhoud van de data die klanten bij haar stellen. “Wij respecteren de privacy van onze klanten en gaan niet in op onze relatie zonder hun toestemming.”
Amazon bekommert zich dus om de privacy, dat wil zeggen van haar klanten, niet van de personen van wie het aanbod van haar diensten de privacy met voeten treedt.
Israël en Amazon werken sinds 2021 samen in Project Nimbus voor levering van datadiensten. Als onderdeel daarvan opende AWS begin 2023 nieuwe datacenters in Israël. Ook data vanuit AWS-centra in Ierland werden naar Israël overgebracht.
Topman Werner Vogels
De Nederlander Werner Vogels, tweede man van Amazon na Jeff Bezos als Chief Technology Officer, is sinds 2005 de grote architect van AWS, een uiterst winstgevend onderdeel. De clouddiensten van Amazon zijn leidend in de wereld en worden door ruim een miljoen grote en kleine organisaties, zoals Philips, Alliander en JustEat, intensief gebruikt. Zo gebruikt Shell AWS om zich te weren tegen cyberaanvallen.
In 2019, net na de lancering van Rekognition, zei Werner Vogels tegen de BBC dat de ethische kwesties hem niet aangaan. Dat was het antwoord op protesten van organisaties tegen toepassing van gezichtsherkenning, die mensen van kleur zou discrimineren vanwege minder nauwkeurige herkenning, waardoor ze te snel als verdacht worden gekwalificeerd.
Vogels: “Deze technologie wordt op veel plaatsen voor goede doeleinden ingezet, maar kan ook door slechte partijen worden gebruikt. Het is aan de samenleving om daadwerkelijk te bepalen welke technologie onder welke omstandigheden toepasbaar is. Met staal worden couveuses gebouwd om te jong geboren baby’s te redden, maar ook wapens om te doden.
Er moet een maatschappelijk debat plaatsvinden, er moeten beslissingen worden genomen – en er moet beleid worden gemaakt – om te bepalen waar technologieën kunnen worden toegepast.”
Vogels is de belangrijkste Nederlandse bestuurder en innovator in Silicon Valley. In een debat in Amsterdam over onder meer inlichtingendiensten in 2014 met Marleen Stikker zei Vogels: “Je kunt aan de ene kant de privacy van burgers hoog in het vaandel houden en aan de andere kant bedrijven niet te veel restricties opleggen om snel te kunnen innoveren met de cloud.”
Vogels heeft sinds maart 2025 een eigen weblog, waar hij zich vooral uit over technologische vernieuwing. Vogels, geboren in Ermelo, was een briljante student en onderzoeker computertechnologie aan de VU en Cornell University tussen 1994 en 2004 en paste de theorie toe vanaf 1997 met patenten bij zijn startup Trusted Network Solutions. Hij verhaalde over de enorme angst voor de eerste keer presenteren van een onderzoek in het openbaar, in Italië. Iedere dag moest hij kotsen van de spanning. Op het podium kreeg hij na zijn prestatie grove kritiek. Juist die ervaring heeft hem gevormd: “Spannende momenten die je hebben gevormd, hebben je ook geholpen om te groeien.”
Werner Vogels heeft wat mij betreft gelijk als hij zegt "het is aan de samenleving...". Het is inderdaad niet aan de bedrijven en zeker niet de marktleiders ("BigTech"). Helaas doet de samenleving er soms lang over. Zo ook in dit geval want sinds die uitspraak van Vogels in 2019 heeft het meer dan 5 jaar geduurd voordat bijvoorbeeld in Europa gezichtsherkenning wettelijk steviger aan banden is gelegd dan met de AVG alleen.
Dat roept dus de vraag op: gaat een technologie leverancier intussen gewoon puur voor maximalisatie van aandeelhouderswaarde of nemen zij een bredere verantwoordelijkheid? En zo niet: hoe kunnen we ze dan wereldwijd daartoe dwingen? Bedenk: ook de nieuwe soort staal die vooral voor onoverwinnelijkheid van oorlogsschepen ontworpen is, is daarvoor nu al onderworpen aan exportbeperkingen.