AI brengt de volgende generatie rond de velden

Baanbrekende wetenschap op het WK voetbal

Het Wereldkampioenschap voetbal in de VS, Mexico en Canada toont nieuwe voetbaltechnologie, van schoenen en ballen tot digitale systemen voor ondersteuning van de arbitrage en betrekken van de fans bij het spel.

Deze technologie die de Fifa invoert, ontstond vaak op universiteiten en bij andere onderzoeksinstellingen. Het academische tijdschrift Sports Engineering, waarvan ik hoofdredacteur ben, publiceert peer-reviewed studies die nauwlettend worden gevolgd door de wereldwijde sportbonden.

In wetenschappelijk onderzoek zijn het automatisch volgen van spelers en detectie van tv-beelden tijdens wedstrijden terugkerende thema’s. Een andere tak van onderzoek richt zich op draagbare sensoren.

Gegevens die worden verzameld door spelers te volgen worden omgezet in virtuele avatars. De Fifa hoopt er zowel meer spelers als meer fans mee te trekken. In de strategische doelstellingen (2023-27) van de Fifa is een van de doelen: “het meer betrekken van de fans, onder andere via eFootball, en het investeren in digitale technologie en kunstmatige intelligentie voor de volgende generaties”.

Dus welke innovaties hebben het tot het huidige WK in Noord-Amerika gebracht? En wat kunnen we nog verwachten voor toekomstige toernooien?

Verbeterde kijkhoeken

De meest besproken technologische innovatie op dit WK is het frequente gebruik van bodycams door scheidsrechters. Deze extra kijk wordt uitvoerig geprezen omdat het toeschouwers een fascinerend nieuw perspectief geeft op belangrijke momenten, waaronder doelpunten en wat scheidsrechters zagen bij het nemen van belangrijke beslissingen.

Maar de revolutie in kijkhoeken stopt daar niet. Een steeds vaker voorkomend aspect van wedstrijdverslagen vormen de 3D-reconstructies – bijvoorbeeld alsbuitenspelbeslissingen worden uitgelegd na een VAR-beoordeling. We zien spelersposities en -bewegingen vanuit optische volgsystemen die nieuwe perspectieven creëren, bijvoorbeeld vanuit de doelman.

Officiële hulp

Doellijntechnologie werd voor het eerst gebruikt tijdens het WK voor mannen in 2014. Het WK 2026 gaat een stap verder met technologie om te bepalen wanneer de bal buiten de lijnen van het veld komt voor een ingooi of corner.

Kijkers kunnen ook zien dat teamofficials een tablet voor de wissels gebruiken in plaats van handgeschreven papieren notities om de spelerswissels te melden. Dit maakt het makkelijker voor wedstrijdofficials om wissels goed te keuren en ze snel te communiceren aan de omroepen.

Data-analyse

De Fifa beloofde dat voor dit WK alle 48 teams “profiteren van dezelfde analytische mogelijkheden voor en na de wedstrijd” via het AI Pro-systeem. Het systeem gebruikt “AI-agenten die in staat zijn gestructureerde matchdata te bevragen” om snelle tactische inzichten, prestatieanalyses en strategische aanbevelingen te leveren.

Onderzoek legt zich toe op het detecteren en volgen van spelers aan de hand van uitgezonden videobeelden, in plaats van met extra cameratechnologie. Om het speelveld gelijk te houden moetendeze nieuwe tactische hulpmiddelen breed beschikbaar komen, niet alleen voor de elitecompetities in het voetbal.

Video: BBC Nieuws

De bal

Elk WK introduceert een nieuwe bal. De 2026 Adidas Trionda heeft vier uniek gevormde panelen – het kleinste aantal ooit gebruikt om een WK-bal te maken. Deze panelen, gemaakt van polyurethaan, hebben groeven en kleine, verhoogde oppervlakken in de vorm van een adelaar, een esdoornblad en een ster, de symbolen van de drie gastlanden. Naast de naden zijn deze bedoeld om de bal gewenste aerodynamica te geven die voorspelbare en stabiele bewegingen moeten garanderen.

Net als zijn voorganger heeft de Trionda ook een interne sensor die gegevens 500 keer per seconde kan traceren om de beweging te meten. Dit wordt real-time doorgegeven aan wedstrijd-officials ter ondersteuning van hun besluitvorming. Fifa’s handleiding voor voetbaltesten biedt een balanstest voor ballen met deze interne sensor.

Speelveld

Sommige spelers op dit WK klagen dat de tijdelijke grasvelden die in sommige stadions worden gebruikt, “meer als kunstgras” aanvoelen. Er is enorm veel onderzoek gedaan naar het effect van het veld op de prestaties van spelers, inclusief het risico op blessures. Dit kan vooral belangrijk zijn voor vrouwelijke spelers, bij wie knieblessures vaker voorkomen.

De nieuwste handleiding voor het testen van voetbalgras bevat een “kritische valhoogtetest”. Die is ontworpen om ervoor te zorgen dat de ondergrond voldoende zacht en soepel is, zodat vallende spelers minder risico op hoofdletsel lopen.

Ontwerp van de schoen

Academisch onderzoek blijft alsmaar proberen om het ontwerp van voetbalschoenen te verbeteren. Zo is aangetoond dat vulling op het bovenste deel van de schoen de nauwkeurigheid van schoten kan belemmeren.

We zien nu de opkomst van 3D-geprinte voetbalschoenen. Ze zijn gemaakt van metamaterialen die de pasvorm en het comfort zouden moeten verbeteren.

Hoewel je misschien nog maar een paar van deze schoenen op dit WK ziet, zal de onstuitbare technologische opmars er naar alle waarschijnlijkheid voor zorgen dat zulke ontwerpen over vier jaar breed ingevoerd zullen zijn bij het WK 2030 in Marokko, Portugal en Spanje – samen met vele andere innovaties die nu nog worden onderzocht.

*) Thomas Allen is Hoofddocent en Sporttechnoloog aan het Department of Engineering van de Manchester Metropolitan University. Hij ontvangt geld van de Fifa. Dit is een Nederlandse bewerking van het Engelstalige artikel door Thomas Allen op The Conversation

 

Baanbrekende wetenschap op het WK voetbal

Gepubliceerd

28 jun 2026
Netkwesties
Netkwesties is een webuitgave over internet, ict, media en samenleving met achtergrondartikelen, beschouwingen, columns en commentaren van een panel van deskundigen.
Colofon Nieuwsbrief RSS Feed Twitter

Nieuwsbrief ontvangen?

De Netkwesties nieuwsbrief bevat boeiende achtergrondartikelen, beschouwingen, columns en commentaren van een panel van deskundigen o.g.v. internet, ict, media en samenleving.

De nieuwsbrief is gratis. We gaan zorgvuldig met je gegevens om, we sturen nooit spam.

Abonneren Preview bekijken?

Netkwesties © 1999/2026. Alle rechten voorbehouden. Privacyverklaring

1
0