(Beeld: Jolande Withuis (r.) en Brechtje Paardekooper)

Volkskrant-hoofdredacteur Pieter Klok vindt dat X in de ban gedaan moet worden. Netkwesties publiceerde een grondige analyse met deskundige stemmen vóór en tegen, en daarop volgde een uitgebreide opinie: dat je sociale media heel gericht moet gebruiken.

Jolande Withuis schreef in de column van op 28 mei 2026 in de Volkskrant, na een inleiding over (het verzwijgen van) massale verkrachtingen door Russische soldaten bij de ‘bevrijding’ van Oost-Europa in 1945:

 “Helaas vallen rond het seksueel geweld (‘verkrachting’ doet de perverse daden geen recht) bij de aanval door Hamas op 7 oktober 2023 soortgelijke patronen van weten, ontkennen, uitruilen en politieke loyaliteit te constateren. Het Hamasgeweld was direct openbaar…van een door Hamasleden verkrachte vrouw werden de borsten afgesneden en naar medestrijders gegooid.”

Haar bron is Silenced no more van de Israëlische ‘Burgercommissie voor 7 oktober-misdaden door Hamas tegen vrouwen en kinderen’. Is dat een betrouwbare bron? Le Monde en  Washington Post en AP namen het als serieuze bron voor de “systematisch, wijdverbreid en integraal” seksueel en gender-gerelateerd geweld tijdens de aanvallen. De onderzoekers benadrukken zelf dat de genoteerde wandaden geen uitkomst van rechtspraak zijn, en beoordeeld moeten worden door internationale rechtskaders.

De kop boven het verhaal van Withuis: “Een haatdaad als die Hamas pleegde op 7 oktober is niet weg te strepen tegen bombardementen”. De vraag is of de vergelijking tussen de barbaarsheid van Israëlische en Palestijnse extremisten noodzakelijk en intelligent is, maar haar punt is duidelijk.

Op de korrel

Withuis ontlokte er stof aan voor haar column van vrijdag 12 juni 2026 in de Volkskrant, met kritiek op de hoofdredactie:

“Toevallig besteedde deze krant de afgelopen tijd aandacht aan het agressieve onfatsoen dat op X speciaal over politici wordt uitgestort. Moraal: democratische partijen en personen zouden dit medium moeten verlaten. Bluesky gaat door voor het beschaafde alternatief. Vergeet het maar.

Wie, zoals ik, door linkse dogmatici voor eens en altijd als fout, rechts persoon is bestempeld, valt juist daar ongeremd gescheld ten deel: 'knettergekke haatfeeks', 'genocidaal racist', 'goor' en - grappig woord - 'racsist'.

Schelden doen niet louter sneue reaguurders die hun ei nergens anders kwijt kunnen. Een vooraanstaand GroenLinks-lid noemde mij 'al langer ontspoord' en vond het schandelijk dat mijn 'smerige leugenachtige' stuk was geplaatst. 'Doodgewoon eng, wat Withuis kan opschrijven', schreef een ander.”

Ze noemt geen naam maar met wat speuren kom je bij een uiting van 2 juni 2026 van Brechtje Paardekoper. Zij is raadslid voor GroenLinks in Utrecht

Drie dagen eerder uitte ze de kwalificatie “smerige leugenachtige” [column] op Jolande Withuis van toepassing 

In de reacties op deze post wordt Withuis “zo'n kwaadaardig mens” genoemd. En stelt Brechtje zelf, op de vraag of er bewijs is voor de verkrachtingen door Hamas op 7 oktober 2023 waar Withuis over schreef: “En u gelooft de zionistische leugens maar al te graag. Alles beter dan de waarheid over de misdaden van Israël onder ogen zien. De geschiedenis zal uw ongelijk bevestigen en u zult zich schamen tot op het bot.”

In haar column van gisteren stelt Withuis: “Zo vaak als afgelopen week op X mijn ontslag werd voorspeld, zo vaak werd er op Bluesky om gevraagd. Voor wie hecht aan vrije meningsuiting en publiek debat is dit cancel-enthousiasme onrustbarend. Even onrustbarend is het automatisme. Argumenten doorbreken het vijanddenken niet, alsof men zo'n stuk louter checkt op steun aan het eigen gelijk.”

Brechtje Paardekooper antwoordde (nog) niet op onze vragen. 

Bluesky beperkt...

In 2024 schreef de BBC vriendelijk over Bluesky. Onderzoek van Pew Research van mei 2025 is beter, met het accent op ‘News influencers’ (opinieleider), Amerikanen die regelmatig berichten plaatsen over actuele gebeurtenissen en maatschappelijke kwesties op sociale media en die ten minste 100.000 volgers hebben. Dat was al geboekstaafd voor Facebook, Instagram, TikTok, X en YouTube, Bluesky kwam erbij.

“In februari en maart 2025 hebben we de 500 ‘news influencers’ uit onze oorspronkelijke steekproef opnieuw onder de loep genomen om te zien hoeveel van hen actief waren op Bluesky, X of beide. Op het moment van die evaluatie had 43 procent van deze news influencers in onze steekproef een account op Bluesky, waaronder een meerderheid van degenen die zich expliciet met politiek links identificeren.”

Maar X bleef veel belangrijker voor deze groep Amerikaanse opinieleiders: “Slechts 6% van de door ons onderzochte influencers heeft een Bluesky-account maar geen X-account, terwijl 37% beide heeft. Het grootste deel (46%) heeft een X-account maar geen Bluesky-account.”

In een recensie op PCworld met een vergelijking tussen X en Bluesky worden vele nadelen van Bluesky genoemd, maar positief: “Bluesky voelt als een veilige haven. Er wordt nauwelijks getrolled, en als het toch gebeurt, trappen mensen er niet in. Er is een duidelijk gebrek aan bots en betaalde gebruikers die op interactie uit zijn. Ik zou zelfs zeggen dat de interacties op Bluesky over het algemeen heel aangenaam zijn!”

...en soms giftig

Maar bij Politico schreef Michael Kruse nadat hij van Bluesky verwijderd was. Hij vermoedt dat het was vanwege het posten van een pittig citaat uit een artikel van collega-journalist Nancy over problemen van de Democraten in de VS met X. “X verlaten omdat je Elon niet mag, is precies het soort ideologische politiek dat de Democraten in deze puinhoop heeft gebracht.”

Er kwam een gigantische response, veelal negatief, en wellicht is bij Bluesky melding gemaakt van het vuil in reacties op dit citaat. “Bijna alle reacties waren boos, en die waren niet gericht op Nancy’s artikel in het algemeen of het citaat in het bijzonder, maar … op mij… Ik was, in de woorden van Bluesky-gebruikers, onder meer een "fucking dork", een "fucking wanker", een "fucking moron", een "dumb fuck" en een "bitch". En het hoogtepunt: “Waarom ga je jezelf niet in je kont neuken met een draaiende kettingzaag?”

Hij stuurde als journalist een e-mail gestuurd naar de Bluesky-bazen Emily Liu en Jay Graber, kreeg geen direct antwoord van hen maar wel van het Bluesky Moderation Team dat excuses aanbood en zijn account in ere herstelde. Hij blijft met de vraag zitten hoe teer de zielen zijn van de Bluesky’ers en waar de grens ligt tussen een pittige discussie en onoorbare uitingen

Bluesky linkser en echt liever

In januari 2026 publiceerden onderzoekers van onder meer de universiteit van Lugano in Zwitserland en Indiana in de VS de uitkomsten van een eerste grootschalige analyse van Bluesky.

Het sociale medium vertoont een “brede spreiding van activiteiten, vergelijkbaar met meer gevestigde sociale-mediaplatforms, maar onderscheidt zich door een groter volume aan originele content in vergelijking met gedeelde berichten en een laag niveau van giftige inhoud, maar…

We hebben aanwijzingen gevonden voor verdacht gebruikersgedrag, waaronder accounts die grote aantallen gebruikers volgden en content deelden van nieuwsbronnen met een lage geloofwaardigheid. Een kleine groep gebruikers was verantwoordelijk voor het grootste deel van de gedeelde onbetrouwbare content, een patroon dat eerder werd waargenomen op andere platforms zoals Twitter/X.

Na de openstelling van het platform werden enkele van de meest agressieve volgers van accounts gemarkeerd als spam of zelfs verwijderd of geschorst, wat wijst op pogingen tot misbruik van het platform. Het feit dat sommige van deze verdachte actoren snel werden verbannen of als spam werden bestempeld, geeft aan dat de mechanismen voor contentmoderatie actief functioneren op Bluesky: slechts 0,5% van de gebruikers is gemodereerd, terwijl 3,6% niet langer op het platform aanwezig is, waardoor 95,9% van de gebruikers actief blijft…

We bevestigen dat Bluesky-gebruikers overwegend links georiënteerd zijn, zoals blijkt uit de classificatie van gedeelde domeinen en de politieke oriëntatie van de grootste gemeenschappen.”

Resteren de vragen:

• Moet het Utrechtse raadslid Brechtje van Bluesky worden verwijderd?
• Moet Jolande Withuis zich zo opwinden als ze op haar felle columns harde reacties krijgt?
• En moet de Volkskrant ons en overheden manen om X te verruilen voor Bluesky en Mastodon?