Netkwesties publiceerde naar aanleiding van een oproep in de Volkskrant om X te verlaten en een analyse van de directeuren communicatie van de ministeries een grondige analyse met deskundige stemmen vóór en tegen.

Ik moest er wat langer over nadenken. Want aan de ene kant maak ik me als politicoloog zorgen om de voortdurende knoop waarin de politiek maar niet weet uit te komen, geholpen door media die hun aandacht vergroten met olie op het vuur. Aan de andere kant ben ik hevig geïnteresseerd in technologische innovatie en wetenschap, vooral voor AI.

LinkedIn geen alternatief

Enerzijds is er de vraag: is X harder, grimmiger en politieker geworden sinds Elon Musk het heeft overgenomen? Daar is volgens mij weinig discussie over mogelijk. Dat is duidelijk het geval. Het platform is veel losser gemodereerd, er zit meer polarisatie op en er zijn meer extreme stemmen zichtbaar.

Maar een tweede vraag is: betekent dat automatisch dat journalisten, politici, media en publieke instellingen daar dan weg moeten? Daar twijfel ik sterk over.

X is nog steeds een groot platform met, afhankelijk van de meting, tussen de 400 en 600 miljoen maandelijkse actieve gebruikers. Dat is veel kleiner dan Facebook met ruim 3 miljard gebruikers, Instagram met ongeveer 2 miljard, YouTube met circa 2,7 miljard of TikTok met ongeveer 1,8 miljard. Maar belangrijker dan het absolute aantal gebruikers is de vraag: wie zitten daar eigenlijk?

Op Facebook zitten vooral familie, vrienden, lokale groepen en algemene consumenten. Instagram draait vooral om beeldvorming en lifestyle. TikTok en YouTube zijn primair videoplatforms.

LinkedIn heeft weer een totaal andere dynamiek en is vooral gericht op professionele profilering, en is grotendeels een marketing- en carrièreplatform geworden waar mensen vooral hun diensten en het eigen gelijk promoten. Daar zie ik relatief weinig echt scherpe publieke debatten ontstaan.

Maar X is nog steeds hét openbare realtime discussieplatform waar relatief veel politici, journalisten, wetenschappers, AI-onderzoekers, ondernemers, beleggers, activisten en technologie-experts actief zijn. Daardoor heeft X waarschijnlijk veel meer invloed op het publieke debat dan het marktaandeel doet vermoeden. Dat is ook precies waarom ik er zelf nog zoveel waarde uit haal.

Ik gebruik X namelijk anders dan de gemiddelde consument. Ik gebruik het nauwelijks nog als publicatieplatform, want inhoudelijke uitingen krijgen daar tegenwoordig vaak nog maar weinig aandacht tenzij je heel provocerend formuleert. Dit op ophef sturende algoritme vind ik absoluut een nadeel van het huidige X.

Dus dan maar vertrekken? Nee, dat zal ik uitleggen.

Je bronnen selecteren

Als informatiebron blijft X voor mij uitzonderlijk waardevol. Ik werk met zorgvuldig samengestelde lijsten van experts op het gebied van technologie (AI, elektrisch rijden), energie, politiek en wetenschap. Daardoor heb ik relatief weinig last van de negativiteit op X waar veel mensen terecht de buik van vol hebben. Ik volg bewust personen die samen een geweldig expert-netwerk vormen.

Als je willoos blijft scrollen door de “For You”-tijdlijn die X zelf samenstelt, krijg je inderdaad vooral verontwaardiging, conflict en extreme meningen voorgeschoteld. Maar dit geldt tegenwoordig net zo goed voor TikTok, Facebook, Instagram en YouTube, een gevolg van advertentiegedreven algoritmes die geoptimaliseerd zijn op verlokkingen om mensen met het platform te verkleven.

Covid-censuur

Bovendien heb ik levendig de Covid-periode in herinnering. Toen was de situatie precies omgekeerd wat het weren van onwelgevallige geluiden betreft. In die tijd werden mensen soms gecanceld of verwijderd terwijl zij, achteraf gezien, legitieme kritische vragen stelden.

Zowel de Amerikaanse als Nederlandse overheid had toen direct contact met de platformen over verwijdering van berichten die niet pasten in de officiële woordvoering. Dat vond ik, eerlijk gezegd, een behoorlijk schokkende ontwikkeling. Dus het beeld dat er vroeger sprake was van een neutraal en perfect gemodereerd debatplatform herken ik niet helemaal.

Daarmee wil ik niet zeggen dat alles op X nu goed gaat. Zeker niet. Het platform is harder geworden en soms ronduit onaangenaam. Maar ik vind het ook te makkelijk om te doen alsof vertrek automatisch de oplossing is.

Want als kritische journalisten, kranten en politici van verschillend pluimage vertrekken, verdwijnen vooral de gematigde stemmen terwijl de extreme stemmen achterblijven. Dat lijkt mij geen winst voor de democratie. Juist daarom vind ik dat ook overheden niet van X weg moeten gaan.

Ik wil daar nog steeds kunnen lezen wat de Volkskrant, NRC, D66, Volt of andere partijen en media te zeggen hebben. En ook overheden. X is nog steeds één van de snelste manieren om te zien wat er speelt in politiek, technologie, AI, energie en wetenschap.

Bluesky dan?

Alternatieven zoals Bluesky en Mastodon zijn interessant, maar daar zitten simpelweg veel minder mensen op met kwalitatief hoogstaand debat en daardoor ontstaan daar vooralsnog voor mij veel minder interessante discussies. Dus voor mij blijft de afweging uiteindelijk vrij praktisch: levert X mij meer op dan het mij kost?

En op dit moment is het antwoord daarop nog steeds duidelijk: ja

*) Photo by Cole Ankney on Unsplash