Alle feiten en bronnen over Dilan Yesilgöz staan uitstekend op een rij in het portret “De negen levens van Dilan Yesilgöz” van Alies Pegtel. Dat ze laat eindigen met harde kritiek op de VVD-leider, vanuit haar eigen links-liberale voorkeur en de vraaggesprekken met gelijkgezinden. In plaats van diepgang te bieden met nieuwsgierige vragen en tegenspraak.

Over Dilan Yesilgöz-Zegerius is veel bekend, behalve de belangrijkste feiten via Wikipedia en via Parlement.com uitstekende artikelen zoals van Harm Ede Botje in Follow the Money en Coen van de Ven in de Groene Amsterdammer en natuurlijk van Tom-Jan Meeus in NRC. Ze zat in College Tour en hield de HJ Schoo-lezing.

Alies Pegtel rijgt vaardig alle beschikbare bronnen aan elkaar. Vooral aan Harm Ede Botje van Follow the Money is ze schatplichtig met een omvangrijke overname van informatie aangaande de wonderlijke overgang van Yesilgöz van SP naar VVD. Ze wisselt van principes alsof het om ondergoed gaat. Hoewel, het heeft meer iets van transgender: ze beseft dat ze ‘altijd al’ in een verkeerd lijf oftewel politieke context opereerde. Want ze was liberaal en niet socialistisch. De SP-periode was een vergissing.

De ondertitel luidt “overlevingskunstenaar”. Maar niet helemaal duidelijk is de uitoefening van de kunst van “overleven”, want ze voelt haarfijn aan hoe je macht verwerft en vooral behoudt. Met demagogie en opportunisme. Haar favoriete Twitter-beschuldiging ‘antisemitisme’ past bij haar relatie, het huwelijk met de Joodse echtgenoot René Zegerius.

Het meest verrassende aan deze uitgebreide opsomming van feiten en gebeurtenissen vind ik – behalve haar liefde voor Ajax – de informatie over het snoeiharde werken door Yesilgöz, reeds als ambtenaar bij de gemeente Amsterdam. Ze weet wat het is om “hardwerkende Nederlander” te zijn.

Deugniet

Pegtel heeft haar uiterste best gedaan om de allerlaatste feiten en uitingen mee te nemen, maar het wordt allengs minder boeiend omdat we de opgediste feiten van gisteren en eergisteren nog herinneren.

Pegtel heeft zich vervolgens ten doel gesteld om te bewijzen dat Yesilgöz allesbehalve liberaal, maar dom(weg) rechts-radicaal is. Als dat zo uitkomt, want wat voor iedereen zichtbaar werd tijdens haar campagnes: ze wisselt van opstelling naarmate de situatie daarom vraagt. Juist dat maakt haar, vind ik, tot de beste politicus voor deze tijd. Onbetrouwbaar, opportunistisch, de mening van het volk overnemend in plaats van inspirerend; een gevoel voor de onderbuik dat gaandeweg beter is gaan functioneren dan dat van Geert Wilders die zijn halve fractie zag vertrekken.

Pegtel parafraseert Tom-Jan Meeus’ oordeel: “Zij was een product van haar tijd. Het was Yesilgöz niet persoonlijk aan te rekenen dat haar performance de inhoud verdrong. Dat ze sprak in slogans, frames en korte zinnen. Dat ze communiceerde via X en persoonlijke filmpjes plaatste op Instagram en TikTok, in plaats van dat ze boeken las. Als exponent van de nieuwe rechtse politieke generatie was ze tenslotte gerekruteerd door Ben Verwaayen en Mark Rutte.”

Is Yesilgöz dan louter marionet van de macht? Ze hield, zo beschrijft Pegtel vaardig, haar partij bijeen. Ze kreeg steun van Klassiek Liberaal, conservatieve factie van de VVD, en ontmoet oppositie van het liberale deel. Maar veel maakt het niet uit. Pegtel schrijft dat Mark Rutte nog invloedrijk is in de VVD, geen geheim.

Verwaayen en Nijpels

Het zou fijn geweest zijn als ze veel meer onderzoek had gedaan om diepgang te bieden, bijvoorbeeld politicologen, historici en filosofen aan het woord laten, internationale vergelijkingen maken en sociale media-analyses maken. En liberale geschiedenis duiden, zoals vanuit haar eigen kennis van Haya van Someren. (Zelfs Pegtels overgrootmoeder was actief in links-liberale politiek). Of een eenvoudige vraag waarom de pater familias Ben Verwaayen zo’n grote macht in de VVD toebedeeld is en waarom hij Dilan steunt? En hoe zit het precies met vader Yesilgöz en de VVD?

Oorzaak van dit grote gebrek aan analyse vormen mede de bronnen die Pegtel heeft geïnterviewd, linkse gelijkhebbers als Sheila Sitalsing, Eric Smit en Maarten van Rossum (voor wiens blad ze schrijft) en (andere) aperte Yesilgöz-opponenten binnen de VVD als Ed Nijpels en Ton Elias.

Daarmee etaleert Pegtel een hedendaags probleem: mensen zijn vooral op zoek naar eigen gelijk. Dat dwarsboomt nieuwsgierigheid naar andere meningen. Kritiek voelt snel als persoonlijke belediging in plaats van als aanmoediging om verder te kijken dan je voorgeprogrammeerde mening.

Misschien is dit precies de reden van het succes van Yesilgöz: haar fans hebben een hekel aan de betweterij van de Alies Pegtels. Iedere criticaster is al snel buitenstaander en dan niet meer interessant. En wat opponenten binnen de VVD schoorvoetend beamen: het smachten naar bier en bitterballen bij de congressen doet de rest. Behoefte aan gezelligheid en eensgezinde uitstraling is bij de VVD momenteel groter dan aan kritisch debat.

Dit is ook maar een mening; andere kritische recensies over dit boek:

• Chris Aalberts
• Liam van de Ven in NRC
• Wilfred Scholten in Trouw
• Ewout Klei in De Kanttekening

*) Alfabet: De negen levens van Dilan Yesilgöz