Tijd voor een 'boerkaverbod' op internet?

Op internet is de geboden anonimiteit de oorzaak van gebrek aan wellevendheid, vooral in geuite reacties. Een discussie over anonimiteit is noodzakelijk.

Eerder deze maand zond RTL7 Paul Verhoevens Hollow Man uit. Een wetenschapper, gespeeld door Kevin Bacon, slaat eenmaal onzichtbaar aan het verkrachten en moorden. Moraal van het verhaal: iemand die zichzelf onkwetsbaar waant, laat alle moraliteit varen. De Griekse filosoof Plato verwoordde dezelfde boodschap al millennia eerder in De Republiek.

Daarin vertelt het karakter Glaucon over een herder die, nadat hij een ring vindt waarmee hij onzichtbaar kan worden, de koningin verleidt en de koning vermoordt. Volgens Glaucon zijn we enkel rechtvaardig uit angst voor de consequenties als we het niet zouden zijn. Het is ons gevoel van kwetsbaarheid waardoor wij rekening houden met anderen.

Hoewel Plato Glaucons mening slechts opvoert om te kunnen weerleggen, lukt hem dat toch niet helemaal. Natuurlijk handelen we niet alleen moreel uit angst voor repercussies, maar het gevoel dat we bij ons handelen open en bloot zichtbaar zijn voor anderen is wel belangrijk.

Misschien dat dat meespeelt in de huidige discussie rond het wetsvoorstel voor een algemeen verbod op gelaatsbedekkende kleding, zoals de boerka. Wij willen kunnen zien met wie wij te maken hebben.

De overheid schrijft in haar memorie van toelichting: "Onze samenleving wordt gekenmerkt door een maatschappelijk verkeer waarin men elkaar op herkenbare wijze tegemoet treedt, waarin men elkaar in het gezicht kan zien en waarin open communicatie mogelijk is.

Herkenbaar optreden en open communicatie zijn zowel fundament als voorwaarde voor een samenleving die berust op gelijkwaardigheid, vertrouwen en persoonlijke verantwoordelijkheid.:

Maar de draagster van een boerka is weliswaar onherkenbaar, zij is allesbehalve onzichtbaar. Alle ogen zijn juist op haar gericht en zij is daarmee minstens zo kwetsbaar als ieder ander. Wat dat betreft gaat er in het straatbeeld meer dreiging uit van het groeiende park terreinwagens met geblindeerde ramen.

Elke beleefdheid achterwege

Er is echter een andere openbare ruimte dan de straat waar mensen werkelijk onzichtbaar zijn en zich onkwetsbaar wanen: het internet. En de morele gevolgen zijn daar wel degelijk zichtbaar.

Ik doel op de reacties op discussiefora die uitdrukkelijk zijn bedoeld om te kwetsen en beledigen, ook al zien we enkel de reacties die al door het filter van redactie en moderator zijn gekomen. Ik denk dat er maar weinig mensen zijn die zich op dezelfde manier zouden uiten wanneer ze tegenover degene zaten tot wie ze zich richten.

Dezelfde normvervaging geldt voor andere internetverschijnselen zoals Marktplaats. Ook daar ben ik verbaasd over de mores van kopers en verkopers zolang hun identiteit onbekend is. Vaak blijft bij het uitwisselen van informatie elke beleefdheid achterwege en blijken gemaakte afspraken weinig voor te stellen.

Nu is niemand veroordeeld tot internet of verplicht om als masochist andermans reacties te lezen. Toonde internet slechts het ware gezicht van mensen dan was dat tot daar aan toe. Maar wat ik bedreigender vind, is de mogelijkheid van het internet het morele karakter zelf te vormen.

Of kennis van het goede nu is aangeboren, zoals Plato geloofde, of niet, we leren samenleven in onze wisselwerking met anderen: in de familie, op het schoolplein, op ons werk. Als we daar geen rekening houden met de gevoelens van anderen, ondervinden we daarvan meestal vroeg of laat zelf de gevolgen.

Anonimiteit en onkwetsbaarheid

Onze kwetsbaarheid stimuleert inlevingsvermogen en voedt ons op. Zo niet op internet. Daar stompen anonimiteit en onkwetsbaarheid onze morele voelsprieten juist af. Het is niet ondenkbaar dat als mensen onkwetsbaar en onzichtbaar op internet hun morele bewustzijn ontwikkelen, zij dezelfde omgangsvormen hanteren als zij zich in de echte wereld begeven.

Natuurlijk is anonimiteit ook van waarde. Ze kan mensen hun mening laten uiten die zij anders voor zich houden. Het biedt de vrijheid een afwijkende mening te uiten zonder angst voor repercussies van andersdenkenden. Een mogelijkheid van levensbelang in landen met een onderdrukkend regime.

Toch zie ik voor de Nederlandse samenleving de erosie van inlevingsvermogen en respect door een anoniem internet als bedreigender dan het verlies aan de mogelijkheid om de angstigen een veilige stem te geven.

Een discussie over een verbod op anonimiteit op internet lijkt me daarom op zijn plaats. Voor de publieke moraal is een verbod op de internetboerka relevanter dan een verbod op de echte boerka.

*) Marc Davidson is verbonden aan het Instituut Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamica van de UvA. Dit artikel verscheen op maandag 27 februari 2012 eerst op de de opiniepagina's van de Volkskrant

Wat vinden de experts?

8 mrt 2012

Juiste sfeer scheppen

Met bovenstaande mening ben ik het niet eens, maar wel met het de opinie van Marianne van den Boomen Ik zie geen enkele reden om anonimiteit op te heffen.

Op Ouders Online praten mensen al 16 jaar in anonimiteit met elkaar. Mensen die hun eigen naam gebruiken zijn er ook, maar veruit in de minderheid; we stimuleren het ook niet om de eigen naam te gebruiken, integendeel.

Het is juist bijzonder zinvol om anoniem te kunnen zijn als het gaat om het delen van persoonlijke informatie over gezin, relatie, ziekte, dood, problemen met school, buren, schoonouders, hulpverlening enz. Zaken die op het Forum van Ouders Online dagelijks voorbij komen.

Wel is het zo dat het Forum van Ouders Online goed gemodereerd wordt. Je kunt er dus niet ongezien de schoft uithangen. Alle berichten worden gelezen door de moderatoren.

Bezoekers weten dat en handelen daar vervolgens naar: iemand die zich gezien weet en gehoord voelt, heeft ook minder behoefte om hard te schreeuwen of grenzen op te zoeken van het betamelijke.

Het verschil met andere open plekken op internet, waar iedereen de bocht uitvliegt, is dus niet alleen dat het zelfreinigend principe van de gemeenschap aan het werk is, maar ook dat de aanwezigheid gevoeld wordt van iemand of een instantie die de uitwisseling begeleidt.

Ouders Online is daarmee niet zozeer controlerend, maar dienend, en schept daarmee een sfeer waarin zelfs anonimiteit geen onbehoorlijkheid oproept maar juist een grotere veiligheid en intimiteit.

9 mrt 2012

Naar een paspoort/pincode

Dit schreef ik zeven jaar geleden erover en daar sta ik nog steeds in grote lijnen achter. Daaruit: De mens kan volstrekte anonimiteit niet aan. Weliswaar zal de overgrote meerderheid zich gedragen omdat ze nu eenmaal een ‘fatsoenlijke opvoeding’ hebben genoten, maar ook bedreigingen nemen toe, quasi-populair kwetsend geleuter over serieuze onderwerpen en stalking zijn meer ‘in’ dan ooit en ook terroristen gebruiken het net om afspraken te maken en aanslagen op te eisen.

Vanuit het oogpunt van een overheid die grip wil houden op een samenleving kan zoiets natuurlijk nooit blijven voortduren. Zo’n anarchistisch zwart gat in het centrum van je macht is simpelweg te bedreigend en het zal niet lang meer duren of zeuren daarover wordt niet langer meer een privilege van het politieke rechts. Voorspelling: over een aantal jaar zullen de eerste ontwerpen, waarschijnlijk vanuit Brussel, voor een internetpaspoort of nummerbord je tegemoet komen. Hoe gaat zoiets eruit zien? Een kleine overpeinzing:

...Het is niet nodig dat gebruikers van je site weten wie je bent, als de overheid dat maar weet. Dus komt er zoiets als een pincode waaraan via een van overheidswege gecontroleerde database een naam en adres is gekoppeld. Je logt in op internet en daarna ben je verantwoordelijk voor je eigen daden. Fatsoenlijke en drukke sites zullen worden gedwongen om alleen interactie van gebruikers toe te laten die door de paspoortcontrole zijn gegaan, en die zullen daar weinig moeite mee hebben.

Het scheelt een pedocheck, een eikelcontrole en stalkonderzoekjes en ze zullen die geloofwaardigheid niet willen inleveren. Bovendien, blokkeren in noodgevallen gaat wel zo handig. Het meest fascinerende is dat er altijd sites zijn die aan die procedure niet mee willen doen, en zich als vrijzone willen profileren. Met een beroep op de bestaande wetgeving zal dat waarschijnlijk wel lukken. Het invoeren van paspoorten zal dus onherroepelijk leiden tot de internetghetto’s.

Want op het moment dat je de donkere kant van het net opzoekt weet je dat je leven wat minder veilig is. Daar zullen zich de eikels, de fraudeurs en de pedo’s en de internetrechercheurs zich verzamelen, daar staan de digitale straatlantaarns uit. Internetten op eigen risico. In deze getto’s vindt uiteraard ook een uitwisseling van pincodes en identiteiten plaats, want er is geen wet zo stringent of de natuur vindt er wel iets op (vrij naar Jurassic Parc).

9 mrt 2012

Echte Namen

Netkwesties forum

Netkwesties en de bezoekers stellen je mening op prijs. Deze wordt hier direct gepubliceerd.
Onbekend
25 mrt 2012
reactie Spaink ontbreekt
Graagkort en bondig. Kwetsende, discriminerende en/of commerciële uitlatingen worden verwijderd.
 

Nieuwsbrief ontvangen?

Ja, stuur mij de nieuwsbrief. We gaan zorgvuldig met je gegevens om. Je krijgt ook gelijk toegang tot alle plusartikelen.

Controleer nu je e-mail

Je ontvangt een bericht met instructies om je e-mailadres te bevestigen. Zonder deze bevestiging sturen we je geen nieuwsbrief, doe het dus gelijk even!

asdas sdf fs dfsdfsf sdffsd
Netkwesties © 1999/2017. Alle rechten voorbehouden. Privacyverklaring
Ehio Media content marketing
1
0
1