Voorzitter Autoriteit Persoonsgegevens moet afzijdig blijven over ex-klanten
De benoeming van Geert Potjewijd tot AP-voorzitter wekte de nodige kritiek. Als advocaat van De Brauw die grote platforms als TikTok, Uber, Meta en Booking.com in Europese rechtszaken bijstaat, zou hij te veel op de hand van ‘de vijand’ zijn.
Daartegenover staat de mening dat Potjewijd juist dankzij deze ervaring inhoudelijk van wanten weet. Zijn voorganger, Aleid Wolfsen, kwam er na zijn burgemeesterschap van Utrecht als een politieke benoeming, niet gehinderd door kennisgebrek.
“Door deze bedrijven bij te staan heb je actief bijgedragen aan de privacyschending van heel veel mensen. Voor een voorzitter van de AP is het heel belangrijk dat je geloofwaardig bent en een onberispelijke staat van dienst hebt. De carrière van Potjewijd is anders dan je zou verwachten van iemand die een voorstander is van het recht op privacy”, zei Nadia Benaissa van privacystichting Bits of Freedom over de benoeming tegenover FD.
The Firewall, de actiegroep van Eric Smit (ex-Follow the Money) lanceerde recent een aanval op Potjewijd, bij monde van de net benoemde advocaat Nienke de Bruijn. Zij meent dat hij als voorzitter van de AP niet effectief kan werken omdat hij aan officiële geheimhouding gebonden is:
Een advocaat dient de belangen van zijn cliënt niet alleen tijdens de procedure, maar ook lang daarna. Ze zijn namelijk gehouden aan een geheimhoudingsplicht, die niet eindigt als het dossier of zelfs de functie afloopt…De kennis die Potjewijd bij De Brauw heeft opgedaan over techreuzen als Meta en TikTok blijft dus vertrouwelijk… Je zou kunnen stellen dat hoe meer hij vertrouwelijk weet, hoe meer hij zich moet inhouden.
Afspraken gemaakt
De AP laat weten dat Potjewijd inderdaad beperkingen kent, maar dat dit het werk van de AP volgens het bestuur niet belemmert. Zo velde de AP drie weken na Potjewijds benoeming de hoogste straf ooit voor Uber, een ex-cliënt van hem: 825 miljoen euro boete. Woordvoerder was niet hij in de media, maar AP-vicevoorzitter Monique Verdier. Daar blijken afspraken over te zijn gemaakt.
Om het zuiver te houden zal Geert Potjewijd tot mei 2027 niet deelnemen aan beraadslagingen of besluiten over de bedrijven die hij heeft vertegenwoordigd als advocaat. De twee andere bestuursleden nemen dan besluiten. Na mei 2027 zal Geert Potjewijd in beginsel wel meebeslissen in zaken over bedrijven die hij als advocaat heeft bijgestaan, maar niet deelnemen in concrete zaken waar hij eerder als advocaat bij betrokken was. In gepubliceerde rechtspraak is te vinden dat Potjewijd behalve voor Uber werkte voor Meta, TikTok, Salesforce en Uber.
De raad van advies van de AP heeft zich niet over deze kwestie gebogen, zegt lid Marleen Stikker:
Maar het lijkt me heel goed dat er opheldering komt over deze kwestie want het raakt aan het vertrouwen in de AP.
Tegen Potjewijd kan bij vermeende overtreding van de geheimhouding door deze partijen geen tuchtklacht meer worden ingediend. Tuchtrecht geldt voor advocaten en dat is hij niet meer. Wel kunnen klanten van De Brauw die door de AP worden gestraft zaken aanspannen op beschuldiging van het gebruiken van informatie uit zijn periode als advocaat. Daarvoor waarschuwde Danny Mekic op het symposium van de Vereniging Privacyrecht Advocaten (VPR-A), donderdag 10 september 2026 in Leiden (zie commentaar en foto rechts).
Wat vinden de experts?
13 sep 2026Het is verstandig dat een moratorium is afgesproken. Het zou helemaal zorgvuldig zijn als de AP de afspraken openbaar maakt en toelicht, bijvoorbeeld wat de termijn betreft.
13 sep 2026Ik begrijp de zorgen rond de benoeming van Geert Potjewijd. De kritiek van The Firewall dat zijn eerdere werk hem in bepaalde dossiers ook kan beperken, vind ik een serieus punt. Als advocaat blijft hij gebonden aan geheimhouding en informatie uit die periode kan hij niet ineens als toezichthouder gaan gebruiken. Ook zal hij bij zaken waarin zijn eerdere betrokkenheid een rol speelt afstand moeten houden. De afspraken die daarover zijn gemaakt lijken mij dan ook noodzakelijk.
Ik vraag me af of de gestelde deadline van mei 2027 voor het wel of niet meedoen aan overleggen dan effectief is. Ik zou van een goede voorzitter verwachten dat hij per zaak zelf blijft afwegen of afstand nodig is.
Toch vind ik het te makkelijk om vervolgens te concluderen dat zijn achtergrond hem ongeschikt maakt voor deze functie. Ik zie juist ook een duidelijke meerwaarde in het feit dat er iemand zit met veel inhoudelijke kennis van het vakgebied en van de juridische en technologische vraagstukken waar de AP voor staat. In een tijd van AI, big tech en steeds complexere datavraagstukken is dat bepaald geen overbodige luxe.
Daarbij spreekt het beeld van een soort ‘wij tegen zij’ mij niet zo aan: aan de ene kant de privacytoezichthouder en privacyvoorvechters, aan de andere kant het bedrijfsleven en de privacyschenders. Natuurlijk heeft Potjewijd bedrijven bijgestaan die van privacyschendingen werden beschuldigd en soms stevig met toezichthouders overhoop lagen. Maar ook zulke bedrijven hebben recht op juridische bijstand en een goede verdediging. Dat is óók onderdeel van de rechtsstaat.
En ervaring aan die kant van de tafel kan ook waarde hebben. Een terugkerend kritiekpunt op toezichthouders is juist dat zij soms te ambtelijk opereren en onvoldoende zicht hebben op hoe wetgeving en toezicht in de praktijk uitwerken. Iemand die weet hoe bedrijven opereren, hoe complexe procedures worden gevoerd en waar wetgeving in de praktijk schuurt, brengt kennis mee die voor een toezichthouder relevant kan zijn. Uiteraard onder de voorwaarde dat hij heel zorgvuldig omgaat met de grenzen die zijn eerdere werk met zich meebrengt.
Ook vind ik het persoonlijk wel iets zeggen dat iemand een goed betaalde carrière in de advocatuur verruilt voor een publieke functie. Ik zou daar niet meteen grote conclusies aan verbinden, maar het getuigt in ieder geval van de bereidheid om zijn kennis en ervaring in het publieke domein in te zetten.
Voor mij snijdt het mes daarom echt aan twee kanten. De vragen over onafhankelijkheid, geheimhouding en geloofwaardigheid zijn terecht en verdienen blijvende aandacht. Maar inhoudelijke deskundigheid, praktijkervaring en kennis van het bedrijfsleven zijn óók kwaliteiten die een toezichthouder nodig heeft.
Uiteindelijk vind ik daarom het argument dat Bits of Freedom zelf ook maakt misschien wel het belangrijkste: hij zal zich moeten bewijzen. Ik zou hem liever over een jaar beoordelen op zijn optreden, de koers van de AP en de manier waarop hij in de praktijk met mogelijke belangenconflicten omgaat, dan hem nu al op basis van zijn vorige carrière afschrijven.
13 sep 2026Ik vind de aanval van De Bruijn op Potjewijd onterecht: “Een beetje goedkoop en laag-bij-de-grond, voor de bühne. Ze had zich beter eerder van de feiten kunnen vergewissen. Je krijgt met dit soort tendentieuze en suggestieve opmerkingen vast veel aandacht. Ik vermoed dat het The Firewall vooral daarom gaat.
Artikel 11a van de advocatenwet is duidelijk over geheimhouding en het Hof van Justitie heeft gezegd dat die toezichthouder boven iedere verdenking van partijdigheid geheven moet zijn. Dit kan worden aangegrepen door één van zijn oud-cliënten die Potjewijd aanrekent dat hij zijn kennis van zaak die hij voor hen deed als ze van de AP een flinke boete krijgen opgelegd.
En we weten dus dat deze grote partijen alles uit de kast halen met formele verweren buiten de kwestie om wat ze inhoudelijk verkeerd hebben gedaan. Dus dit is de uitstek een verweer dat we, vrees ik, gaan zien van een Uber, Meta of TikTok.
Netkwesties © 1999/2026. Alle rechten voorbehouden. Privacyverklaring
