Het FD schreef als eerste over de zaak op dinsdag 18 augustus 2026. Het vonnis waarop de krant zich mede baseert is al in april 2026 geveld en staat sinds juni 2026 op Rechtspraak.nl. Toch hebben de titels van DPG Media er eendrachtig over gezwegen. De boetes zijn al in 2024 opgelegd, maar verzwegen voor het publiek.

Ook de boetes voor NRC, Telegraaf, Volkskrant en AD lopen al enige tijd en zijn verzwegen. De uitgevers zeggen dat dit de zelfstandige verantwoordelijkheid is van de redacties. De hoofdredactie van De Stentor - dat de boete en rechtszaak al jarenlang verzwijgt - zegt dat uitgever DPG Media het woord voert. Hoofdredacteuren van de kranten reageerden (nog) niet. Wel blijkt hoofdredacteur Esther Wemmers De Telegraaf er op 1 augustus 2026 aandacht aan besteed te hebben, in een commmentaar. Mochten er alsnog antwoorden komen, dan vul ik dit aan.

Uit het vonnis aangaande Flair en De Stentor, beide uitgaven van DPG Media: “Met betrekking tot de duur van de overtredingen heeft verweerder de motivering als volgt aangepast: "Het magazine Flair waarin de reclame werd gemaakt was in ieder geval verkrijgbaar van 14 juni 2023 t/m 1 augustus 2023. Het artikel in dagblad De Stentor was in ieder geval online beschikbaar van 4 november 2023 t/m 7 augustus 2024. Dit is voor beide artikelen langer dan 1 maand, maar korter dan 1 jaar. Dit wordt beoordeeld als gemiddeld.”

Strenge regels Geneesmiddelenwet

Kortom, Flair en De Stentor hebben de betreffende artikelen kennelijk verwijderd, zonder daar melding van te maken. Vervolgens is niet duidelijk of de hoofdredacties ook besloten hebben om in het vervolg artikelen niet te publiceren in verband met dreigende boetes. De Stentor publiceerde kort op het gewraakte artikel wel een lang achtergrondverhaal over de risico’s van de middelen en vooral de illegale markt  

Pas gisteren verscheen een artikel over de kwestie in De Stentor. Daarin noemt de krant de eigen boete in het geheel niet. Vandaag verscheen een column van Angela de Jong in AD en De Stentor met verontwaardiging: “Dat is toch bizar? We mogen als journalisten wél lovend schrijven over elk merk stofzuiger, ijs en stroopwafels, maar niet over de positieve effecten van nieuwe medicijnen die de potentie hebben levens te verbeteren en een revolutie in de maatschappij te ontketenen…De naam van het middel dat ik gebruik, meld ik hier overigens bewust niet. Want ik wil geen boete. ” 

De boetes voor De Stentor en Flair bedragen 28.500 en 19.950 euro, in totaal 48.450. Tegen de uitspraak van de rechtbank Amsterdam loopt nog hoger beroep bij de Raad van State.

De redenen voor de Inspectie om de boetes op te leggen inzake de Geneesmiddelenwet, daarin Hoofdstuk 9 over reclame:

1. Overtreding van artikel 84, tweede lid van de Gnw, kortweg reclame niet in overeenstemming met de productkenmerken;
2. een overtreding van artikel 85, onder a van de Gnw, kortweg publieksreclame voor een receptgeneesmiddel.

Het behelst publicaties die positief waren over Ozempic en Wegovy die veelvuldig gebruikt worden als afslankmiddelen terwijl ze niet met dat doel op de markt zijn gebracht. Het zijn oorspronkelijk medicijnen voor diabetes.

De rechter is het eens met de IGJ dat “het begrip ‘reclame voor geneesmiddelen’ zeer ruim moet worden opgevat”. Bovendien sluit de (Europese) uitleg van wetgeving “in beginsel niet uit dat publicaties of boodschappen die enkel objectieve informatie bevatten, als reclame kunnen worden beschouwd”.

Bij Flair kwamen drie vrouwen heel positief aan het woord over hun ervaring met deze middelen, met termen als “een geschenk uit de hemel” en “wondermiddel”. “Al met al is volgens de rechtbank sprake van een zeer positief artikel ten aanzien van het gebruik van Ozempic en Wegovy om gewicht te verliezen en wordt een onvoldoende neutraal beeld gegeven. Hierdoor is geen sprake is van een zuiver informatieve publicatie. In feite wordt een persoonlijk succesverhaal weergegeven over gewichtsverlies door Ozempic en Wegovy. Daarbij is vermeld dat duizenden mensen in binnen- en buitenland het gebruiken en dat er razendsnel meer gebruikers bijkomen. Ook dit is op zichzelf niet puur informatief, maar zal het effect hebben dat lezers het ook willen gebruiken.”

Geen vrijheid vasn meningsuiting

Het is onduidelijk of De Stentor een eigen artikel had of dit artikel van Flair, want er staat in het vervolg alleen “De rechtbank concludeert dat ook met het Stentor artikel sprake is van een overtreding van artikel 85, onder a, van de Gnw.”

Het beroep van de advocaten van DPG Media, Jens van den Brink en Julia Siskina (beiden Kennedy van der Laan) op Art. 10 EVRM weegt volgens de rechter niet zwaar genoeg. DPG Media “heeft niet bestreden dat de beperkingen op de vrijheid van meningsuiting zijn voorzien bij wet…en een legitiem doel dienen, namelijk het beschermen van de volksgezondheid. De rechtbank is van oordeel dat die beperkingen, gelet op het nagestreefde doel, ook redelijk en evenredig zijn, en noodzakelijk zijn in een democratische samenleving.”

Dit heeft geen “chilling effect” volgens de inspectie en rechter, want ze zijn “van oordeel dat deze beperking niet maakt dat eiseres in het geheel niet meer kan berichten over geneesmiddelen of in dit verband een bijlage kan leveren aan een (maatschappelijk) debat van algemeen belang. Eiseres kan en zal zich in publicaties zodanig gebalanceerd, en in overeenstemming met de samenvatting van de productkenmerken, over een geneesmiddel (moeten) uitlaten, dat er geen sprake is van verboden (publieks)reclame…

Indien eiseres een zuiver informatief artikel publiceert over geneesmiddelen, dat in overeenstemming is met de samenvatting van de productkenmerken en niet kan worden aangemerkt als publieksreclame, dan zal boete-oplegging niet aan de orde zijn.”

Inmiddels kregen ook de DPG-kranten Volkskrant en AD (samen 51.000 euro) en Mediahuis-uitgaven Telegraaf en NRC (samen 132.000 euro) boetes opgelegd omdat ze te positief berichtten over de afslankmiddelen. Ook tv-programma Jinek kreeg een boete Volgens de inspectie waren de redacties onvoldoende neutraal over de werking en risico’s van de middelen.

Bij de Volkskrant betrof het een nieuwsartikel over een onderzoek uit Nature over afslankmiddelen. Het artikel was kritisch met het benoemen van bijwerkingen. De wetenschapsredacties citeerden onderzoeken en onderzoekers. Er is geen commercieel belang mee gemoeid.

In het geval van NRC gaat het om stukken van de wetenschapsredactie, onder meer over de zoektocht van farmaceuten naar een veilig afslankmiddel van maart 2024 en over wetenschappelijk onderzoek van september 2024 naar andere gezondheidsvoordelen van middelen als Ozempic. 

Het totale bedrag aan boetes voor Mediahuis bedroeg aanvankelijk 660.000 euro. De IGJ heeft de hoogte verlaagd omdat die anders een beperking vormen van het recht van Mediahuis op vrijheid van meningsuiting. Zo wil de IGJ voorkomen dat er een ‘chilling effect’ van de boetes uitgaat en media terughoudender gaan berichten. Meer dat effect, zelfcensuur, treedt toch op.

NRC laat artikelen staan

Corine de Vries, voorzitter van het genootschap van hoofdredacteuren, en hoofdredacteur van de regionale kranten van Mediahuis, stelt: “De gevolgen zijn enorm. Er zijn grote zorgen over het ‘chilling effect’ van deze boetes, die met tienduizenden euro’s bizar hoog zijn. Het zorgt voor angst op redacties, voor zelfcensuur. Dat terwijl vrijuit geschreven moet kunnen over maatschappelijke en medische ontwikkelingen.”

Dit bevestigen de hoofdredacteuren van Telegraaf, Kamran Ullah, van Volkskrant, Pieter Klok, en hoofdredactielid Lucas Brouwers van NRC. De laatste stelt ook dat NRC niet van plan is de artikelen aan te passen of te verwijderen. 

DPG Media laat weten: “Wat ons betreft wordt de persvrijheid hier onterecht ingeperkt en daar verzetten we ons fel tegen. Ook zijn we verbaasd over het feit dat de inspectie nu opnieuw een boete oplegt, terwijl er een hoger beroep loopt bij de Raad van State naar aanleiding van een eerdere soortgelijke zaak.”

Advocaten: boetes begrijpelijk

De Nederlandse Vereniging voor Journalisten (NVJ) wil samen met het Genootschap van Hoofdredacteuren en werkgeversorganisatie NDP om de tafel met minister Sophie Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Tegen RTL zegt Hermans echter: “We hebben een onafhankelijke inspectie in Nederland. Die heeft de bevoegdheid en verantwoordelijkheid om op te treden. Dus daar treed ik niet in.”

Twee advocaten die zijn gespecialiseerd in medicijnen en reclame, tonen in het FD begrip voor de boetes. Marloes Meddens-Bakker van Moon Legal & Compliance vindt hun verontwaardiging gratuit: “Dat wijst op gebrek aan relevante kennis. Het verbod op publieksreclame voor receptgeneesmiddelen geldt voor iedereen.” Koosje van Lessen Kloeke van Leijnse Artz: “Het is net als door rood rijden. Dat verbod geldt voor iedereen, voor academische ziekenhuizen, artsen en ook voor journalisten.”

*) Photo by Towfiqu barbhuiya on Unsplash