Na jaren van veroorzaakte ellende leek het ANP in 2022 een einde te willen maken aan exorbitante claims vanwege vermeende schending van fotorechten. Daartoe maakte het jarenlang gebruik van Permission Machine in België, vanaf dat moment Visual Rights Group. We schreven er uitgebreid over, onder meer in augustus 2022.

Eigenaar Chris Oomen erkende impliciet zijn (ongewenste) hypocrisie om aan de ene kant door het leven te gaan als een maatschappelijke weldoener die het ANP uit idealisme overnam; en tegelijkertijd mensen uit te knijpen die fotorechten per ongeluk schenden voor hun veelal pro deo werk online.

Nu, vier jaar verder, zijn we terug bij af. Het probleem is tweeledig: het uitvaardigen van woekerclaims is terug ten koste van publicisten; en wellicht nooit weggeweest. En ANP stuurt claims uit voor foto’s waarvan het de rechten niet bezit. En dus volgen hier een paar hoogst irritante alinea’s, met als doel om rijke mensen tot fatsoen terug te brengen.

Martha & Matthijs

Het is absurd om de daders van deze wandaden te betitelen als ‘criminele organisatie’. Maar zet ‘column’ boven het stukje en het valt binnen de regels. Dat geldt ook voor het gedrag van Matthijs van Nieuwkerk (1960)Hij is afdoende gestraft en begint weer op tv; eerder begon hij privé opnieuw, met het verruilen van  Karin van Munster (1957) voor Martha Riemsma (1976).

Riemsma werd in 2024 directeur van het ANP. Ze heeft een goed imago, want stond als hoofdredacteur van Tubantia op tegen aantasting van journalistieke integriteit. En is eerbiedwaardige voorzitter van De Tegel. Het directiesalaris beloopt al snel 120.000 euro, maar het paar Van Nieuwkerk-Riemsma is al miljonair. Dat doet ertoe, want de ANP-claims gaan alleen over geld

Hun vermogen is niets in vergelijking met dat Chris Oomen (Christiaan Adrianus Cornelis Marie), die opereert met een serie BV’s zoals Optiverder BV, en als erfgenamen drie kinderen heeft:

• Jacqueline (Jacqueline Claire Cathérine Marie,1983)
• Chris jr. (Cristian Alexander Laurens Marie, 1984, eigen parfum)
• Benjamin (Benjamin Antoine Christian Marie, 1987).

De jongens zijn commissaris bij Charlie Works, handel in arbeidsmigranten. Jacqueline bestuurt mede de stichting voor goede doelen Optiver Foundation. En zet zich in voor #UseTheNews Nederland om jongeren van goede informatie te voorzien, samen met Martijn Bennis, ex-ANP-directeur.

Oomen verdiende zijn geld hoofdzakelijk met Optiver-handel in derivaten, een vermogen (op papier) van naar schatting (van Quote) 4 miljard euro. Hij werd daarna landelijk bekend als bestuursvoorzitter van verzekeraar DSW, een rol waarin hij grote maatschappelijke betrokkenheid toonde. Een ‘goeie peer’, zeg maar.

Banaliteit

Waarom gaan goede mensen kwaadaardig gedrag vertonen? Twee belangrijke redenen. De de banaliteit van het kwaad leert dat velen hun geweten opzijschuiven als de belangen van de organisatie dat vereisen. Een andere oorzaak is corrumperende macht, want die zet mensen op een voetstuk en tast hun inlevingsvermogen met slachtoffers aan. Is het onderwerp macht & moraal populair aan de keukentafels van Van Nieuwkerk-Riemsma en Oomen?

Vanwaar dit bedenkelijke gezever over de mogelijke oorzaken van het wangedrag? Om er een eind aan te maken bij ANP Foto. De families Oomen, miljardair, en Van Nieuwkerk-Riemsma, miljonair, moeten uitbuiting niet op hun geweten willen hebben. Ook al is dat wettelijk toegestaan. Het veroorzaakt veel slapeloze nachten van slachtoffers.

Jullie hebben samen genoeg geld, hou ermee op!

Tweede Kamer gispt trollen

Eerder zette de eminente hoogleraar auteursrecht Dirk Visser, die bepaald niet als tegenstander van auteursrecht geldt, mede uiteen wat er mis is met auteursrechttrollen zoals het ANP. En advocaat Marjolein Driessen stelt dat de gevorderde bedragen veel te hoog zijn.

De politiek maande tot fatsoen met de motie van Niels van den Berge  (GroenLinks) “…dat fotografen een eerlijke vergoeding verdienen voor onlinegebruik van hun foto's; overwegende dat niet-commerciële bloggers en andere particuliere internetgebruikers regelmatig zonder opzet inbreuk maken op het auteursrecht van die fotografen;

verzoekt de regering, in gesprek te gaan met fotografenverenigingen over het voorlichten van gebruikers van fotomateriaal op internet en over het hanteren van billijke tarieven en procedures in gevallen waar sprake is van onopzettelijke inbreuk op het auteursrecht.”

Vrijwel de voltallige Tweede Kamer nam de motie op 17 november 2020 aan, alleen PVV, FVD en Van Haga stemden tegen. Daarmee was de wetgever duidelijk: kom tot redelijke afspraken en wijs de potentiële schenders erop dat professioneel fotowerk allesbehalve gratis is.

Fotografen willen redelijke vergoeding

Naar deze motie wordt verwezen met onderzoek naar ‘Online gebruik van niet gelicentieerd beeld door particulieren, zzp’ers en kleine verenigingen en stichtingen’, dat pas in 2025 plaatsvond met subsidie van het ministerie van OCW. De opdrachtgever was echter de Federatie Beeldrechten die eenzijdig de belangen van rechthebbenden vertegenwoordigt. Uitvoerders waren Ivir van de UvA en Atlas Research van Sijthoff. De laatste was dominant in het onderzoek, voor Ivir tekende Iris Toepoel, inmiddels auteursrecht-advocaat.

• Er staat in het rapport dat de onderzochte groep jaarlijks samen tussen de 1,3 en 1,8 miljoen beelden onrechtmatig gebruiken, zonder gedegen onderbouwing. De kleine inbreukplegers hadden daarvoor tussen de 29 en 36 miljoen euro moeten betalen.
• Dat komt op zo’n 20 euro per beeld, een schappelijk bedrag. Ter vergelijking: het ANP heft per inbreuk momenteel 420 euro, 21 keer zo veel .
•  Ook is gekeken naar de ‘betalingsbereidheid’ Een derde gedeelte van de kleine gebruikers wil niets betalen voor professionele foto’s, wat natuurlijk niet kan. Toch viel het nog mee vonden de gevraagde fotografen. “Aan de ene kant waren de fotografen positief verrast over de 14 euro voor particuliere gebruikers en rond de 50 euro voor zzp’ers, omdat ze verwacht hadden dat het voor iedereen nul euro zou zijn.”
• Als er afrekening plaatsvond dan betaalden privépersonen gemiddeld 33 euro voor een foto, maar voor de hele groep kwam de betaling op 56 euro per foto.
• Fotografen geven aan voornamelijk grote en/of professionele rechtenschenders te willen aanpakken: “In gevallen waar het gaat om bijvoorbeeld een privépersoon met een kleine eigen website, matsen ze deze persoon regelmatig met een (zeer) laag bedrag van bijvoorbeeld 25 euro of maken ze helemaal geen aanspraak op een financiële vergoeding.”
• En fatsoenlijke omgang telt, anders dan het ANP van Oomen en Riemsma voorstaan: “Als de communicatie prettig verloopt, er geen commercieel doeleind is en de inbreuk een vergissing was, vragen de fotografen vaak geen vergoeding. Daarentegen kan de gevraagde vergoeding oplopen als de communicatie stroef en stressvol is, er een commercieel doeleind is en/of de inbreuk niet een vergissing lijkt te zijn.”
• De onderzoekers telden tussen 2011 t/m 2024 102 rechtszaken, bij 80 procent won de rechthebbende. De vergoedingen, vaak veel hoger dan de werkelijke marktrechten voor foto’s, worden weggelaten in het rapport. Alleen staat er dat hoogte “aanzienlijk varieert”. Met de erkenning dat het met de rechtszekerheid voor gedaagden niet goed gesteld is, gezien de “afschrikkende werking van schadevergoedingen”.

Kortom, het rapport toont afdoende aan dat de fotografen zelf zijn niet van die hyena’s zijn. Dat zijn de fotobureaus zoals ANP Foto of Roel Dijkstra. Het probleem is geringe kennis van auteursrecht op foto’s bij schenders en het ontbreken van een centraal loket met billijke tarieven en vorderingen.

ANP zou dus enkel fotorechten moeten claimen waarvan ze exclusieve rechten heeft, tegen normale tarieven, na eerlijk controleren of het gebruik van de foto mogelijk onder het citaatrecht valt. Plus een effectieve campagne voeren over fotorechten zodat fotografen meer kunnen afrekenen, tegen reële tarieven. Die zouden rechtenfondsen, vaak rijk, kunnen betalen.

Waarde ANP: 27 miljoen

Heeft de eigenaar van het ANP het immers nodig om mensen zo snoeihard te bejegenen? ANP-eigenaar Chris Oomen laat zich voorstaan op zijn hoge moraal, zoals eerder het schenken van zijn salaris aan de Voedselbank. Hij nam het ANP in 2021 over van Talpa vanwege de “belangrijke maatschappelijke taak”.

In het jaarverslag over 2021 staat het overnamebedrag: “De onderneming heeft op 28 mei 2021 100% van de aandeIen in ANP HoIding B.V. overgenomen voor EUR 27.541K.”

John de Mol heeft dus 27 miljoen euro ontvangen voor het ANP. Daarvan betrof 3 miljoen de waarde van de fotodatabank. Het overgrote deel van de waarde van het ANP betaalde Oomen voor goodwill, 20 miljoen, plus nog 4,5 miljoen voor de merknaam.

Structuur ANP:

Het huidige management van ANP Holding volgens de KvK:

• Kuijf, Isaäk Petrus Maria
• Oomen, Christian Alexander Laurens Marie (zoon)
• Riemsma, Martha Maria, algemeen directeur
• Strik, Jan Johannes Gerardus, financieel directeur
• Van der Geest, Roy Anthonius, investeerder

Verliezen ANP

ANP Holding publiceerde een laatste jaarverslag over 2017, net voor de overname door Talpa, met toen een verlies van bijna 500.000 euro. In 2021 heeft Oomen met zijn persoonlijke holding Optiverder BV het bedrijf Pan Beheer opgericht als moeder van ANP Holding. Die boekte louter verliezen:

• 2021 (mei-december ) ruim 200.000 euro
• 2022 450.000 euro;
• 2023: 1 miljoen euro;
• 2024: ruim 500.000 euro.

De totaal 2 miljoen euro verlies is minder dan 1 procent van het geschatte vermogen van de familie Oomen. Bij de overname stond in het persbericht van Oomen: “Het ANP is financieel gezond en er is een groeistrategie voor de komende jaren.”

Hoofdredacteur Freek Staps

Oomen zat in de ziektesector en weet dat “gezond” een relatief begrip is, zeker gezien het maatschappelijk belang van het ANP dat hij meeweegt. Zijn ANP vindt hij belangrijk in de strijd tegen desinformatie. Wat betreft de fotoclaims verspreidt het ANP zelf desinformatie want is veelal niet de rechthebbende en heeft niet het belang van fotografen voorop staan..

ANP-hoofdredacteur Freek Staps is daar niet direct voor verantwoordelijk, maar zijn salaris wordt mede betaald met de inkomsten uit discutabele claims. Dat leidt ertoe dat Staps zich, evenmin als Riemsma, kan onttrekken aan verantwoordelijkheid voor misstanden zoals desinformatie en woekering.

In een discussie op LinkedIn stelt Arjan Kropman, directeur van de mooie uitgeverij F&L Media, notabene een klant van ANP, over de “schofterige praktijken” van ANP (Bart Nijman): “Freek Staps, dit is een heel gemakkelijke reactie. Het gaat om het bedrijf waar jij een buitengewoon belangrijke functie bekleedt. Je handen eraf trekken met de mededeling ‘niet mijn afdeling’ is te simplistisch.”

ANP en DPG Media

ANP is afhankelijk van enkele hele grote klanten, met name DPG Media. Tegen de overname van RTL door DPG Media maakte het ANP bezwaar bij de ACM, want de inkoopmacht van DPG Media bij het ANP is nog groter geworden.

Nu.nl en RTL zijn grote afnemers van ANP-nieuws, net als de regionale DPG-kranten. Eerder zei Oomen het ANP ‘nooit’ te zullen verkopen. Voor afnemers die over een licentieprijs met het ANP onderhandelen, zoals DPG en Mediahuis, is dit een interessant gegeven.

ANP verkoopt aan media zo veel mogelijk hele licenties voor een pakket aan nieuwsartikelen en foto’s. Willen ze liever per foto betalen, dan zijn de tarieven dusdanig dat dit veelal onaantrekkelijk wordt. Met die licenties dekt het ANP ruimschoots de vaste kosten van de fotodatabank. Losse verkopen doen de rest.

‘Fair Licensing’

 ANP Foto kocht eerder Hollandse Hoogte met een grote fotodatabank van Bas van Beek vanwege de rechten. En verhandelt de Nederlandse rechten van de databanken van Getty en het Franse AFP en nog een serie bureaus. Dit jaar gaan het nationale persbureau Belga en ANP nauw samenwerken.

Copyright Agent Benelux (voorheen Visual Rights Group geheten) beschikt over geavanceerde software die gebruik van foto’s uit de ANP-database online op website nauwkeurig opspoort. Vervolgens wordt gecontroleerd of er voor deze afbeeldingen een geldige licentie is verleend. ANP werkte tot voor kort  nauw samen met Copyright Agent Benelux BV.

ANP jaagt tegenwoordig zelf Ze noemen het jagen op fotorechten met team Fair Licensing:, een fraaie schaamlap voor het voortgaande uitknijpen van mensen die niets verdienen met publicaties en per ongeluk in de fout gaan. Grote schenders leveren veel geld op, soms kopen ze dan een licentie. Je kunt als particulier bij Tineye controleren of op een foto rechten rusten, maar die is niet perfect. ANP Zou de eigen software voor het publiek ter beschikking kunnen stellen voor die controle.

ANP zegt op te komen voor de rechten van Nederlandse fotografen. Dat is betrekkelijk. ANP houdt 50 procent van de verkochte rechten zelf. Niet bekend is of achteraf afgedwongen licentievergoedingen onder verkoop vallen. Waar ANP rechten betaalt voor 40 tot 80 euro per foto, int ze met claims bij vermeende schending bedragen van minimaal 420 euro. Wie de claim direct betaalt, krijgt “10 procent korting”. De formulering van de claim is precies zo om ontvangers grote angst aan te jagen zodat ze direct klikken. Dit leidt tot smerige toestanden (zie onder)

ANP treedt op voor veel fotografen die lid zijn van de bond NVF, verbonden met journalistenbond NVJ. Die zwijgt dus liever over deze praktijk. De omerta is in april 2026 doorbroken door nieuwe columnist Kim van Keken: “‘Het ANP gaat met blafbrieven achter de prooi aan.”

Kim van Keken versus Riemsma

Martha Riemsma antwoordde terstond, met als kern: “Fotografen steken veel tijd, aandacht en trots in hun werk; het is dan ook frustrerend als hun beelden ongeoorloofd op websites worden gebruikt, zonder dat daar een vergoeding voor is betaald. En het is niet alleen frustrerend, het is ook onrechtmatig; het mag simpelweg niet.”

Ook in april jl. besteedde Kassa van BNNVara aandacht aan een copyrighttrol. Freelance journalist Bart Nijman, die een eigen publiek op Substack bedient, dook uitgebreid in de ANP-claims nadat hij die zelf aan de broek kreeg. Hij zet Riemsma weg als verkoper van leugens, onder meer op grond van valse claims van haar ANP Foto.

Hij kreeg veel reacties: “Talloze ervaringen van stichtingen, verenigingen en zelfs van een bestuurslid van een wereldwinkel ontving ik. Niemand handelde te kwader trouw, allemaal kregen ze ANP Fair Licensing of voorgangers daarvan (Visual Rights Group of Permission Machine) op hun dak met vette claims van een weerbarstige afzender.”

Voorbeelden

• Johanna Kuijt, afhankelijk van een uitkering, ‘Joke Kaviaar’ krijgt in februari 2026 een ANP-claim voor gebruik van een foto op haar webpagina van het graf van Hans Kok, die in 1987 overleed in een politiecel. Met een lening van een vriendin  kennis betaalt ze snel, vanwege de aangeboden 10 procent korting. In april volgt een tweede claim van 420 euro omdat diezelfde foto op haar Facebookpagina blijkt te staan. De foto was eerst gratis beschikbaar via Anp-archief.nl, dat is opgeheven. De maker van de foto is al sinds 2001 niet bij het ANP aangesloten. Martine Bakx, juridisch adviseur inzake fotoclaims en actievoerder bij flagrant valse claims, spant een rechtszaak aan. Ze schreef een boek over valse fotoclaims.
• De vader van een dochter die in 2013 vermoord is door haar partner, een politieagent, heeft op zijn website voor stichting die aandacht vraagt voor femicide krantenartikelen over zijn stichting geplaatst. Daarin staan foto’s waarop rechten rusten. Het ANP stuurt een waarschuwing.
• Ronald van de Glind (66) ontvangt een claim van bijna 3.000 euro voor zeven foto's van leden van het Koninklijk Huis op zijn historische website OudVoorthuizen. Dat betekende voor hem einde oefening, want hij had het geld niet.
• Een gepensioneerde politieman met een blog over zijn vroegere werk, haalde deze offline na hij een claim van 741 euro voor één foto uit 1977 over de Molukse gijzeling in Bovensmilde. Gevonden op internet, maar van ANP. De oud-agent kocht het voor 300 euro af, maar durft zijn site niet meer live te zetten. Nijman: “Dus om een foto van een halve eeuw oud wordt iemands hobby gesloopt, en verdwijnt historie van het internet.”
• Een 77-jarige hobbyist onderhoudt de site Wiezoektwie.nl: “Zoekt u iemand..? Spoorloos, vermist of gewoon op zoek naar iemand die u uit het oog bent verloren?” Deze heeft louter een maatschappelijk doel, om mensen te helpen om iemand terug te vinden. Recent plaatste een derde persoon een foto op de site, waarop de ANP haar claim van 420 euro loslaat. De maker van de website meent als platform daarvoor niet aansprakelijk te zijn.

Oplossing nabij

Als de 77-jarige man van Wiezoektwie de foto weghaalt, laat ANP de claim vallen: “Wij stellen het op prijs dat u de afbeelding inmiddels heeft verwijderd. Het dossier is hiermee gesloten.”

Bij de vader van de vermoorde dochter blijft het bij een waarschuwing wanneer hij de vier foto’s direct verwijdert.

En de maker van OudVoorthuizen ziet zijn claim kwijtgescholden door het ANP, en ontvangt zelfs een excuus van ANP-directeur Riemsma

De waarschuwing bij stichtingen en goede doelen dat het verwijderen van de foto(‘s) voldoende is, is zeer recentelijk toegevoegd.

Zo kan het dus ook: normaal doen. En voortaan geen claims van 400 euro maar van 50 euro sturen, met een nette e-mail waarop je standaard bezwaar kunt maken.

Iedereen slaapt beter, ook mevrouw Riemsma en mijnheer Oomen.