Pieter van Oordt was privacybaas van Logius, het onderdeel van BZK dat verantwoordelijk is voor apps als DigiD en MijnOverheid, en is nu geschorst. Via de Volkskrant waarschuwde hij het publiek over de risico’s van de overname van Solvinity. “Ik kan het niet simpeler zeggen: de VS kunnen DigiD voor langere tijd uitzetten en geheime informatieverzoeken uitvaardigen.”

Velen in de Tweede Kamer en daarbuiten waren inmiddels die mening toegedaan. Ofschoon ICT-specialisten vraagtekens bij deze opvatting zetten omdat het beheer van DigiD ingewikkelder is, met vele lagen van betrokkenen en risico’s. Logius en haar beheer van cruciale applicaties waren de afgelopen jaren bovendien vaker onderhevig aan risico’s speelbal, bijvoorbeeld door de veel te grote inhuur van externe IT’ers en te late oplevering van cruciale nieuwe platforms met uitbesteding. Bovenal was Kyndryl in Nederland voorheen onderdeel van IBM Nederland dat al tientallen jaren tot “de Nederlandse IT-sector” behoort.

Maar los van die mitsen en maren, komt de vraag op hoe Pieter van Oordt als klokkenluider van Logius streed bij Binnenlandse Zaken en waar hij de moed vandaan haalde om naar buiten te treden, met ontslag tot gevolg.

Inmiddels begon hij procedures tegen BZK: “Ik vecht nu voor mijn loopbaan, tegen een schorsing waardoor ik niets mag en tegen een systeem wat ik al een keer heb verslagen. DigiD is bovendien door toedoen BZK nog niet veilig. Ik wil de klus afmaken. De staatssecretaris van BZK, vier topambtenaren, een team advocaten van Pels Rijcken met hulp van 30+ ambtenaren in de afgelopen maanden, legt immense druk op mij. Ik ben geschorst met de voorwaarden (zie updates) waardoor ik bijna niets kan.”

Van Oordt wordt genoemd in een artikel over de kwestie in New York Times. Daarin staat dat Washington diplomatieke druk uitoefende op de Nederlandse regering en betrokken ambtenaren om de overname door Kyndryl goed te keuren. En, opmerkelijk: “Premier Jetten had een ontmoeting met de Amerikaanse ambassadeur Popolo om hem te verzekeren dat de geblokkeerde deal geen deel uitmaakte van een algemene trend.”

Vraaggesprek

Hoe is het gegaan sinds begin november 2025 de overname van Solvinity door Kyndryl openbaar werd?

“Toen ik in april naar buiten trad was ik al vijf maanden bezig met intern verzet bij Logius. Het bericht kwam voor medewerkers als een donderslag maar directeur Bert Voorbraak bleek, als enige, al sinds maart op de hoogte van de voorgenomen overname van Solvinity.

Direct na de officiële bekendmaking in november 2025 werden interne expertsessies aangekondigd, waarbij ook Kyndryl aanwezig zou zijn om te bepalen wat de risico’s zijn en hoe we ze moesten oplossen: de juridische kwesties, de overdracht, en privacy en security.

Dat vond ik opvallend, omdat je dat normaalgesproken intern doet, met de landsadvocaat, eigen security en privacy-deskundigen van BZK en Logius.”

Was u het daarmee eens?

“Nee, en ook mijn directe collega's, zoals de hoogste security officer die een team van 35 mensen functioneel aanstuurt.”

Hoe groot was het intern verzet, en van wie?

“Er waren wel iets van 10 medestanders, maar ik noem geen namen van collega's die niet in de allerhoogste boom zitten. Deze mensen zijn eigenlijk opgeslokt door het systeem, dus meegegaan in de beweging die was ingezet door de algemeen directeur, Bert Voorbraak.”

U kwam alleen te staan. En toen?

“Na drie weken heb ik al naar de allerhoogste baas van het ministerie van Binnenlandse Zaken geëscaleerd, op 27 november nadat ik op 23 november nog intern de laatste brandmail naar Voorbraak stuurde. Ik heb aangegeven bij de secretaris-generaal dat er serieuze problemen aan die overname zaten maar dat ik geen weerklank vond bij mijn algemeen directeur. Dat heb ik nog een aantal keer aangegeven.”

Hoe onderbouwde u dat?

“Ik heb bijvoorbeeld een impact-analyse voor security opgevraagd. Het is onbegrijpelijk dat dit niet naar de Tweede Kamer gestuurd is, want deze deskundigenanalyse met de kwetsbaarheden van het systeem is beslissend voor maatregelen en keuzes. Daarin staat dat er geen maatregelen mogelijk zijn die kunnen verhinderen dat de VS via Kyndryl toegang krijgt tot de gegevens in Mijn Overheid. Hierin komen jaarlijks 100 miljoen brieven over bijvoorbeeld inkomen van de Belastingdienst, zorgzaken en toeslagen.”

Maar de trein dendert door in dat soort gevallen, terwijl u op de rem trapt…

“Ja, in het beginstadium weet je welke procedures er komen en wat ze van je verwachten. Als je dan de verkeerde dingen zegt. Gevolg was dat ik van dat overleg word uitgesloten, want je bent een risico voor het doordrukken van de overname”

En wat deden die aanvankelijke medestanders bij Logius?

“Enkele collega’s hebben mij langdurig gesteund en van informatie voorzien. Die andere mensen zitten op centrale posities verspreid over de organisatie met 1.000 mensen en vijf directies en zijn gewoon meegegaan in het systeem. Dus die schuiven aan bij de landsadvocaat, overleggen met Kyndryl.

Ik heb gekozen om hiervoor te strijden en zij hebben die keuze niet gemaakt. Dat is geen verwijt naar hen, maar wel naar de topambtenaren die hun collega’s niet hebben durven corrigeren. Nog tot de dag van vandaag zijn er vier topambtenaren die elkaar de hand boven hoofd houden en de staatssecretaris en de minister niet informeren.”

Je moet wel moed verzamelen om, zoals dat in jullie termen heet, te escaleren naar de secretaris-generaal van BZK. Wist uw Logius-directeur Bert Verbraak dat?

“Nee…nee, dan wordt het nog moeilijker ook om überhaupt extern onderzoek te laten doen bij Logius. Je moet ook gewoon een procedure volgen.”

Wat heeft de secretaris-generaal van BZK, Vincent Roozen, u geantwoord?

“Hij uitte zich eigenlijk heel positief en zei dat hij zich echt zorgen maakte over mijn bericht. Vervolgens heeft hij twee medewerkers van hem bij BZK op mijn zaak gezet, ik dacht dat het een personeelscoördinator en integriteitsmedewerker waren.”

Die u beschermden en hielpen?

“Niet echt. Het maken van een afspraak verliep al heel moeilijk en dat zorgde voor weerstand bij mij. Ze wilden intern overleggen en ik buiten de deur. Uiteindelijk is dat overleg schriftelijk gedaan.

Ik dacht de eerste maanden niet hiermee naar buiten te moeten gaan, heb het echt intern geprobeerd: van onze directie langs de secretaris-generaal, de plaatsvervangend secretaris-generaal, de hoogste baas van personeel. Ik heb hen allemaal minstens tweemaal de kans gegeven. Helaas ben ik tegengehouden om de kwestie bij de staatssecretaris en minister te brengen.”

U was ook niet de makkelijkste en voelde druk?

“Ja, gewoon, ik had het hele jaar 2025 al keihard gewerkt, heel veel overgewerkt, in oktober tijdens mijn vakantie doorgewerkt voor een datalek. En als je dan persona non grata dreigt te worden en vraagt om een gevoelige bespreking buiten de deur te doen en ze doen moeilijk, dan verlies je het vertrouwen. Ongetwijfeld een geval van miscommunicatie.”

Bent u dan eenzaam en kwetsbaar, eind november?

“Dat speelt mee, ik had er gewoon geen energie voor. Maar inhoudelijk was het klip en klaar en ik wilde dat BZK dat serieus ging nemen en onderzoeken. Dus toen stond dat allemaal keurig op een rij.

Ik vermoed dat de secretaris-generaal het advies van die medewerkers in een envelop heeft gedaan en in een la gelegd. Tenminste, dat was de strekking van een e-mail die ik op 14 januari ontving.

De uitsluiting startte al in de week van 10 november, door de Algemeen Directeur Logius. Ik werd uitgesloten van overleg en al gauw door collega’s aangesproken dat ik binnen de lijnen moest gaan lopen, nieuwe lijnen binnen BZK en Logius.

Ik heb eerst proberen intern met de Algemeen Directeur Logius te overleggen, en toen dat niet bleek te kunnen, heb ik mij gemeld als klokkenluider. Ik hou niet van de naam klokkenluider. Ik ben mijn eigen leider. Ik heb de afwegingen gemaakt voor mijzelf, mijn omgeving en de samenleving. Die keuze heb ik gemaakt en daar ben ik niet vanaf gestapt.”

Hoe wordt het dan mentaal?

“Ja, ik heb veel meer verbinding gezocht met de mensen die me wel steunden, familie en vrienden, en collega's die me bleven steunen.”

Het werd lastig. Bijvoorbeeld een overeengekomen loonsverhoging ging plotseling niet door, met hele gekke argumenten. Dat had te maken met Kyndryl en niet met mijn functioneren. Toen heb ik aangegeven dat ik het aan vakbond FNV zou voorleggen. Toen werd het ineens anders. Toen bonden ze in.”

Is dat de reden dat ambtenaren binnen de lijntjes blijven. Bang voor de repercussies?

“Begrijpelijk, want ik kreeg als individuele werknemer mokerslagen te verwerken. Het kabinet verklaarde in op 21 april in een Kamerbrief en nota dat de CPO van Logius, ik dus, een vertrouwelijk document gedeeld had met de Volkskrant. Gelukkig ontkrachtten drie grote media die stelling. 23 april werd ik door Logius/BZK in Trouw een “oud-medewerker” genoemd. Dat gaat maar door.

De kern is dat je als een risico voor het systeem wordt aangezien, terwijl je je inzet voor het maatschappelijk belang en dat van je organisatie.

Ja, ik ben van nature niet zo bang uitgevallen. Het is uiteindelijk gelukt via de band van D66 en dus staatssecretaris Aerdts alsnog het resultaat te behalen, maar was wel een grote gok natuurlijk. En er moet nog wat gebeuren om dit helemaal recht te krijgen.”

U krijgt inmiddels gigantische bijval op LinkedIn waar iemand een voorstel post om aan u excuses te maken, en te nomineren voor de prijs Rijksambtenaar van het jaar 2026. Warm van?

“Ja zeker. Dat geeft enorme steun in moeilijke tijden.”

U doet iets met muziek?

“Ja, ik heb een passie voor muziek en kunst en op NDSM had ik een studio en het is een plek met heel veel street art, dat bracht ik samen met elektronische muziek in evenementen zoals , NDSM Music. Ik heb dat vijf jaar gedaan en vind NDSM nog steeds mijn favoriete plek in Amsterdam en heel Nederland. Ik deed vroeger optredens met het Nederlands Studenten Orkest en van 2019 tot 2024 op het Amsterdam Dance Event. Nu maak ik stapjes in de filmmuziek en optredens bij kleine kunstprojecten.”

U had ook een advocatenpraktijk NDSM Law Company. In hoeverre passen droge juristerij en creatieve kunst bij elkaar?

“Voor mij is het een natuurlijke combinatie. Ik studeerde rechten en aan het conservatorium. Het gaat allebei over verbinding. Maar misschien ging het juist om de verschillen die je noemt: met rechten zit je in de boeken en achter het scherm, heel rationeel. Met muziek ben je praktisch bezig, met je handen en creatief.”

Heeft u zich ook bij Bureau Toetsing Investeringen van Economische Zaken gemeld, die de overname keurde?

“Ja, daar mag mocht ik als informant een zienswijze indienen. Maar BTI heeft alleen getoetst op de Telecommunicatiewet, een beperkte toetsing die veel minder doet dan de nationale veiligheid die bij de Tweede Kamer is gemeld. Ze kunnen een krachtiger basis voor afkeuring nemen. Bijvoorbeeld met een AMvB [algemene maatregel van Bestuur door de minister] om Solvinity als aanbieder van vitale infrastructuur aan te wijzen. Die optie is legitiem en sterk, maar heeft Economische Zaken niet opgepakt.

Ook een optie is afkeuring op grond van de betrouwbaarheid van Kyndyl vanuit de privacyregelgeving, de AVG. Volgens de Richtsnoeren 05/2021 kun je de betrouwbaarheid in twijfel trekken indien de verwerker - Solvinity - onder de wetgeving van een derde land valt wat inzage kan vragen.  Dan leg je Kyndryl en Solvinity onder het vergrootglas. Die kwetsbaarheden voor DigiD en Mijn Overheid zoals ik die heb opgesomd. Het is onzeker of Kyndryl de toets zal doorstaan.”

Wat is ermee gedaan?

“De impact-analyse met de kwetsbare gegevens van de digitale Rijksoverheid is in het geheel door Logius verstrekt aan Kyndryl. Dit is verzwegen in de Kamerbrief van 11 februari en in de Kamerbrief van 21 april wordt toegezegd dat de impact analyse onder geheimhouding  aan de Kamer ter inzage wordt gelegd.

Dus sinds januari weet een Amerikaans bedrijf waar DigiD en MijnOverheid aangevallen kunnen worden. Alsof je de landkaart geeft om achter de linies van de tegenstanders te komen. Dat is niet alleen onbegrijpelijk, dat vraagt om onderzoek.”

U bedoelt gedeeld door Logius-directeur Bert Voorbraak?

“Dat is echt aan de minister, om hier duidelijkheid over te geven.”

Maar houdt die toets door BTI dan geen stand?

“Die is juridisch kwetsbaar in een beroep. Ik vind het een hele risicovolle motivering die in beroep wellicht geen stand zou kunnen houden. ”

En anders?

“BZK heeft te horen gekregen van EZK: hier houdt het op. Aerdts heeft een moedige lijn gekozen, maar er ontbrak informatie over stakeholders, risico’s en belangen met een actieplan om het doel te bereiken: digitale autonomie, soevereiniteit. BZK heeft mijn overzicht achtergehouden.

Nu ontstaat er resultaat met een 70 procent risico op terugdraaien bij de rechter, terwijl dat risico naar 0 % kan. Mijn voorstel met een Nederlandse koper bood 100 procent zekerheid. Het zou 20 tot 40 miljoen euro kosten. Kyndryl had in goed overleg akkoord kunnen gaan. En wij krijgen er als Nederland heel veel voor terug. BZK heeft dat weggehouden, heel kwalijk. Het is om moe van te worden.”

Kunt u dat nader uitleggen?

“DigiD is voor Nederland heel veel waard, maar Solvinity host ook toepassingen voor de Nationale Politie, het Openbaar Ministerie, ministerie van Veiligheid en Justitie en de gemeente Amsterdam.

Al die contracten samen hebben een waarde van meer dan 100 miljoen euro. Dat krijg je terug als Nederland en we willen dat graag, gezien de digitale autonomie of soevereiniteit van de staat. Met die contracten ga je naar een Nederlandse koper. Die heeft daar geld voor over.”

Is die Nederlandse koper er?

“Jawel, een groep investeerders, samen een serieuze partij die een bod voorbereidt. Dat weet Economische Zaken nu. En bij Binnenlandse Zaken raakte dat ook bekend maar ik kreeg te horen: "Je mag geen contact met die mensen hebben." Maar ik had het keurig gemeld.”

De ministeries en de staatssecretaris hadden de leiding kunnen nemen waardoor al die problemen met Kyndryl vermeden hadden kunnen worden. Het stomme is dat ze daarmee niet de Britse eigenaar van Solvinity hebben benaderd.”

Ze hadden dus volgens u een deal moeten maken met Vitruvian Partners?

“Ja, dan kan je zeggen: "OK, wij willen graag dat het naar die Nederlandse koper gaat. Wat is het bedrag wat je dan misloopt?"

Welke bedragen spreken we over?

"Het ging volgens mij om 100 miljoen voor de overname van Solvinity. Laat er een investering van 20 tot 40 miljoen nodig zijn om het naar Nederland te halen, dan koop je de schade voor Vitruvian en Kyndryl af. En hebt als Nederlandse staat dat grote risico van Amerikaans beheer financieel geregeld. Nu krijg je die rechtszaken en problemen met de Verenigde Staten. De ambassadeur heeft zich al boos gemeld.”

Maar dit werpt ook een ander licht op uw zaak. U leek een querulant die zijn zin niet kreeg, bonje gemaakt met uw baas en gaat lekker op de trom staan via de pers. Hieruit blijkt dat u actief met oplossingen in de weer was?

“Ik heb vanaf het begin al gezegd, er zijn meerdere richtingen om dit probleem op te lossen en dat wilde ik met een team uitwerken. Ja, dat team werd me dan ontzegd. Dus dan heb ik het zelf uitgewerkt.”

Nog meer overwerken en nachten doorhalen. En geen tijd voor muziek, ontslag aangezegd?

"Ze kunnen mij niet ontslaan als klokkenluider. Nu zegt de directie: ontslag aangezegd als ik geen mediation accepteer. Maar die mediation valt onder de geheimhouding. En ik val nu onder die klokkenluidersregeling.”

Zouden ambtenaren zich vaker moeten verzetten?

“Ja, vooral de leiders in een ambtelijke organisatie moeten zich verzetten tegen keuzes die indruisen tegen het belang van de staat. Topambtenaren moeten leren om die risico’s af te dekken van mensen zoals ik die in het verweer komen. Want ik verdien een heel stuk minder dan zo'n topambtenaar en loop veel meer risico. Topambtenaren moeten de Collegebanken in voor bijscholing.”

Recent verscheen er een boek over de secretarissen-generaal tijdens de Tweede Wereldoorlog die de baas waren van ministeries onder de Nazi’s, en we kennen Hannah Arendt over ambtelijke gehoorzaamheid. Ver gezocht?

“Hannah Arendt, dat is ook een podium van de rijksoverheid waar ik voor ben uitgenodigd om te spreken. In september 2026 gaat dat volgens mij plaatsvinden. Ik vergelijk mijn zaak meer met de Toeslagenaffaire. Ik denk dat daar natuurlijk hele andere belangen waren en nu veel beter te zien is wat er is gebeurd.”

Toch even inhoudelijk. Denkt u echt dat de Verenigde Staten Kyndryl opdracht zou geven om DigiD uit te zetten of inzage te geven in MijnOverheid?

“Ja, de kans is inderdaad heel erg klein, maar als het gebeurt is de maatschappelijke schade enorm. Het gaat om je soevereiniteit als staat Nederland. Daarmee mag je geen risico nemen…

*) Foto: Rias Immink