Volgens hun open brief van 4 mei 2026 moeten niet de wetgevers, maar technologiebedrijven de toekomst van AI vormgeven. Een van hun voorstellen: een forum waar commerciële en politieke leiders kunnen samenkomen, om ervoor te zorgen dat wetgeving de realiteit van de industrie en de globale markt dient, zou daarbij van pas komen.

Over het uitstellen en afzwakken van AI-wetgeving is de laatste tijd veel geschreven. Volgens NRC heeft “de Brusselse wetgevingsmachine meer weg van een degelijke Fiat Panda dan van een Ferrari”;' terwijl dat laatste tegenover de snelheid van technologische ontwikkeling toch zeker nodig is. Het past in het aloude narratief: de trage, saaie wetgever versus de jonge, opgewonden techondernemer. En hoewel dat soms klopt, is het op z'n minst onvolledig.

Ten eerste die Fiat. Een zekere mate van vertraging is een feature van de democratie, geen bug. Als we willen dat niet een handvol rijke mannen, maar een afgewogen vertegenwoordiging van de bevolking keuzes maakt, gaat ons dat tijd kosten. En je kunt er van alles van vinden, maar tot nu toe heeft de democratische rechtsstaat de beste kansen geboden op een rechtvaardige en vrije samenleving.

AI echt een Ferrari?

Daarnaast is het de techlobby zelf geweest die de invoering van de AI-verordening tegenhield, vertraagde en nu blokkeert en daarmee ook de regels die erop toezien dat autonome hoog risico AI-systemen veilig, verantwoord en uitlegbaar zijn.

Over die techlobby gesproken: hoe Ferrari is AI eigenlijk? Het is onmiskenbaar dat er de afgelopen jaren grote stappen zijn gezet wat betreft de werking en toepassing van AI. Tegelijkertijd... Laten we ons het hoofd niet op hol laten brengen.

In 2013 schreef Sam Altman, de ceo van OpenAI: “De meest succesvolle oprichters zijn niet uit op het opzetten van bedrijven. Ze hebben een missie om iets te creëren dat meer op een religie lijkt.” En het is Sam Altman, Silicon Valley's meest succesvolle ‘hype guy’, goed gelukt de belofte van AI te hypen, maar kunnen we van zijn voorspellingen op aan?

Al in 2015 zei Altman dat de zelfrijdende auto er binnen enkele jaren zou zijn. In 2024 beloofde hij dat OpenAI een “clear roadmap” had “for achieving artificial general intelligence by 2025”. Niets van te zien.

Maar misschien komt deze dan uit: kernfusie als energiebron kunnen we volgens Altman niet later dan 2028 verwachten. Ik zou toch zeggen: Laten we eens kijken naar alternatieven, voor het geval hij zijn belofte niet nakomt.

De acht techbedrijven die de open brief stuurden, beschrijven zichzelf als “de kern van de krachtige ecosystemen die de basis vormen voor de technologische soevereiniteit van Europa”. Wat hen betreft wordt die fundering gevormd door wetteloosheid; zowel in de zin van minder regels als van een machteloze wetgever, een die aan de leiband loopt van de industrie.

Wie denkt dat digitale soevereiniteit niets meer betekent dan ‘made in Europe’ zal van een koude kermis thuiskomen. Het is misschien een noodzakelijke tussenstap, maar niet het eindstation. Soevereiniteit gaat over het zelfbeschikkingsrecht van een volk, niet het recht voor bedrijven om zonder het afleggen van rekenschap te heersen.