Sander Klous, KPMG-partner en hoogleraar AI & Audit bij de UvA, doorgaans nuchter, kondigde een nieuw tijdperk aan in maart 2025: “Nart Wielaard en ik besloten zelfs om geen businessboeken meer te schrijven. Niemand zit daar nog op te wachten nu AI alles kant-en-klaar voorschotelt. Wij gaan werken aan een bedrijf dat geheel zelfstandig gerund wordt door AI-agents.”

Inspirator was Sam Altman, CEO van OpenAI, en qua bravoure het tegendeel van Klous en Wielaard. Altman gokte in februari 2024 met wat vrienden dat er binnen een jaar een ‘one-person billion-dollar company’ zou zijn. Klous: “Hoewel je Altman onmogelijk kan beschuldigen van klein denken, gaat hij wat ons betreft hier niet ver genoeg.”

Wat kregen we nu, Amsterdamse bluf om Silicon Valley te verslaan met een groot bedrijf met nul personeelsleden, geheel zelfstandig gerund door AI-agents die bedrijfsplan, strategie en uitvoering voor hun rekening nemen? En zo veel waarde creëert en, hupsakee, “als ultiem doel een beursgang” als unicorn.

TV-programma Nieuwsuur zou de Zero Person Company volgen en besteedde er in een uitzending van 21 november 2025 aandacht aan. In de uitzending zie je dat Wielaard en Klous voor hun project een webwinkel in digitale kunst zouden bouwen. Het experiment om in de uitzending vragen te stellen aan de virtuele CEO mislukt echter en uiteindelijk komt het beloofde bedrijf helemaal niet van de grond.

Wielaard had in die uitzending graag meer willen uitleggen, maar raakte teleurgesteld in Nieuwsuur: “Ze hadden twee keer opnamen gemaakt, maar het verhaal dat we hun verteld hebben, kwam nauwelijks uit de verf in de uitzending en dat vond ik vervelend. Die avond liep ik te ijsberen voor televisie.”

Sterker nog, de Nieuwsuur-reportage over de Zero Person Company was onderdeel van een breder onderwerp, het verwachte inklappen van de AI-hype. De mislukte ondernemingwas min of meer een illustratie. Een dag later bij BNR-radio kon Wielaard zijn lessen uit het experiment wel vertellen. Anders dan met de reportage in Nieuwsuur is hij daar content mee.

Zomaar geld overboeken

Ik interviewde Wielaard daarna. Hoe ging het mis? En wat waren de lessen?

Het project Zero Person Company begon met het beschrijven en vormgeven van vijf virtuele topfuncties: een algemeen -, financieel -, operationeel -, strategie- en juridisch directeur. Behalve de functietitels kregen ze ook een menselijk uiterlijk, een plek in de traditionele hiërarchie en de daarbij behorende bevoegdheden

De autonomie voor de agents resulteerde in hun voorstel om een bitcoinhandel op te zetten. Dat blokkeerden de onderzoekers, als een soort Raad van Commissarissen. Het moest een bedrijf worden voor consumenten, met leveranciers. Het werd een webwinkel: klanten konden AI-kunst laten maken en dit laten afdrukken op te bestellen servies, kleding of canvas.

Daarmee was de ‘ellende’ niet ten einde. Wielaard: “Het begon heel veelbelovend, maar al gauw zagen we inconsistenties optreden. Een belangrijk moment was toen er spontaan gedrag ontstond: agents kopieerden communicatieprotocollen die niet in hun instructies stonden. De CEO-agent communiceerde met een Chief Legal-agent zonder dat deze daar een protocol voor had.”

Dit brengt risico’s met zich mee, zoals van ongeautoriseerde betalingen: “Stel dat een agent de bevoegdheid heeft om tot 2.000 euro te betalen maar zelf een protocol aanmaakt om een factuur van een miljoen over te maken?”

Normaliter gaat een bedrijf dan failliet, wordt betrokkene ontslagen en komt wellicht zelfs voor de rechter. AI niet. De kern van het mislukken was dus antropomorfiseren: het vertalen van mensen en hun eigenschappen naar software is een heilloze weg.

Patiënt overleden, doel gehaald

Het experiment sloeg vervolgens een andere weg in: processen uiteen trekken volgens het al lang bestaande Business Process Modeling Notation (BPMN). “In versimpelde vorm een röntgenfoto van een organisatie. Op basis daarvan maken we een ontwerp waar een legertje aan micro-agents tijdelijk een rol vervult. We maken de taken van de agents dus heel klein.”

In plaats van nabootsing van de menselijke organisatie verschoof de focus naar bedrijfsprocessen met vele kleine, korte taken, uit te voeren door gespecialiseerde AI-agents. Wielaard: “Denk aan het ontwerp van een digitale folder, of het opstellen van een financieel verslag.”

Goed, patiënt overleden na geslaagd experiment. Wielaard: “Grappig dat je dit zegt, want Sander en ik zeiden dit al bij de bij de kick-off: het maakt niet uit of het tot een functionerende webshop komt, want het is sowieso een succes. Komt er wel een functionerende webshop zonder personeel, dan is dat mooi en wie weet levert het geld op. Zo niet, dan ontdekken we de grenzen van de inzet van AI-agents zitten en welke richting we dan uit moeten. Dat laatste is gebeurd, dus vind ik het project supergoed geslaagd.”

De kern is immers het omdraaien van de zaak: er is veel aandacht voor ondersteuning van mensen door AI. Klous, Wielaard en collega’s draaien die vraag om: hoe kunnen mensen organisaties ondersteunen die voornamelijk met AI taken uitvoeren?

Startup met publiek geld

Inmiddels is startup CyberDune Agents opgericht, door wezens die door een moeder op de wereld zijn gezet: behalve Wielaard (die op Nart.nl publiceert) ook Maarten Hoekstra (techniek), Jan Middendorp (geld) en zelfs softwaremakers van vlees en bloed. Bij de KvK blijkt dat een holding en werkmaatschappij al in mei 2025 het licht zagen, dus vele maanden voordat de uitkomst is gepresenteerd. Aandeelhouders staan er niet in.

Het lijkt erop dat de Universiteit van Amsterdam met het experiment heeft bijgedragen aan een commercieel bedrijf. Wielaard wil er nog niets over kwijt, behalve dat de software open source wordt. “Daar wordt een regeling voor gemaakt.”

IXA, het Kennis Transfer Office van de Amsterdamse universiteiten, antwoordt op vragen: “Over de inhoud of type van de afspraken met Cyberdune Agents kunnen we nu helaas geen mededelingen doen, dat is vertrouwelijke informatie zolang we bezig zijn om het contract verder vorm te geven.” De geheimzinnigheid is überhaupt een vraag bij wat heet ‘valorisatie’ van wetenschappelijke kennis die wegvloeit naar het commerciële domein, meestal startups met aandeelhouders.

Andersom profiteert de wetenschap weer van Cyberdune met onderwerpen voor onderzoek zoals met PhD-student Andrea Marino die “real-life experimenten” van de startup zal gebruiken voor zijn onderzoek binnen Complex Cyber Infrastructures van de UvA.  “Een world leading onderzoeksgroep waar we trots op mogen zijn in Nederland.”

Klanten en sectoren

Concrete bedrijven hebben betaalde opdrachten geplaatst bij Cyberdune. Nart Wielaard wil  geen namen of sectoren van klanten noemen. Met wat speculeren valt te denken aan bijvoorbeeld banken, want ABN Amro kondigde net massaontslag als gevolg van AI-inzet. Of een Ahold met webshop Bol.com.

CyberDune stelt op de website: “Wij bieden een robuuste en schaalbare aanpak voor business process outsourcing (BPO) met autonome multi-agent AI-teams. Plug and play… Wij beschouwen agentische AI niet als een lineair proces. Samen met onze klanten hanteren we een iteratieve houding ten aanzien van de implementatie van technologie en de menselijke factor.”

Wielaard: “De focus ligt op het verbeteren en mogelijk opnieuw uitvinden van organisaties op een hoger conceptueel niveau, in plaats van individuele hulpjes die menselijke functies vervangen. We werken in feite aan een omkering van het huidige organisatiemodel. Wat je nu ziet is dat mensen AI inzetten om menselijke organisaties efficiënter en effectiever te maken. Wij willen AI-first organisaties mogelijk maken waar mensen de AI beter helpen maken.”

1 miljard waarde?

En de AI-hype en verwachte financiële ineenstorting? Wielaard: “Wie zal het zeggen? Best mogelijk dat er wat lucht uit de AI-bel zal lopen, vergelijkbaar met eerdere technologie-hypes. Uiteindelijk resteert er een kern van producten, diensten en concepten die echte waarde toevoegen: toepassingen die op gespecialiseerde taalmodellen worden gebouwd.”

En die Zero Person Company van een miljardje, rijp voor een beursgang, staat voorlopig op sterk water in Silicon Valley en in Amsterdam.