Dit verhaal behelst vijf delen:
I  De geldzaken van Follow the Money
II Van Follow the Money naar The Firewall
III Eerste actie: tegen overname Solvinity
IV Opvattingen over actiejournalistiek
V Meningen over The Firewall

I Geld en eigendom Follow the Money

Alle aandelen van FTM Media BV zijn ondergebracht in Stichting Administratiekantoor FTM Media, opgericht begin 2010 door Eric Smit (1967), Arne van der Wal (1963) en Mark Koster (1969). Koster vertrok na twee jaar als bestuurder, Smit stopte eind 2023 als bestuurder, tegelijkertijd als hoofdredacteur en directeur van FTM Media.

Het huidige bestuur bestaat uit uitgever Jan-Willem Sanders en Arne van der Wal, mede-oprichter en ex-hoofdredacteur van Follow the Money. De aandeelhouders zijn certificaathouders; eigendom en zeggenschap zijn daarmee gescheiden. De certificaten zijn volgens Sanders in handen van:

• Dutch Clutch Media BV (Eric Smit): 33 procent
• Noordijs BV (Arne van de Wal): 33 procent
• Das Kundig BV: 10 procent
• Erik Hallers: 9 procent
• Papieren Tijger (Jan Bart Fanoy): 1,5 procent

Vroege investeerder Dick Haan is recent uitgekocht. Zijn 13,5 procent aandelen staan op de balans van de holding FTM Media BV.

Hallers (Breda, 1960) is actief met E.J. Hallers Holding BV en Landgoed Rhederoord BV  en vervult een ideële bestuursfuncties. In 2013 verkocht hij zijn deel in Conclusion (30 bedrijven, 1600 medewerkers) aan Gilde. Hij was ondernemer met media, zoals Sublime FM. “Ik ben natuurlijk een beetje een rare vogel.” In 2014 verscheen hij in de Quote-500 en verkocht afgelopen jaar een kerkwoning.

Een maatje kleiner is ondernemer Fanoy (Heenvliet, 1965) met bedrijven in water, Fitplein, eFulfillers, vZine, Mediabridge, Datiq en recent AI-advies.

Bestuurders van FTM Media BV zijn Das Kundig BV van Sanders en Noordijs BV van Arne van der Wal. Blijft Eric Smit aandeelhouder van Follow the Money? Sanders: “Ja, daar verandert nu niets aan. Ik weet niet of dat op lange termijn verandert. Na zijn terugtreden als bestuurder, directeur en hoofdredacteur is hij voor de koers van FTM op grote afstand komen te staan. Hij zit wel bij de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering en moet dus de jaarrekening goedkeuren.”

Is er nog gesproken met de aandeelhouders samen of het project van Eric binnen Follow the Money kon plaatsgrijpen? “Nee, het is Erics initiatief om iets nieuws te starten dat volledig losstaat van Follow the Money.”

Follow the Money vermeldde de aandeelhouders niet op de site, maar wel deels de jaarlijkse geldstromen, zoals over 2024: ruim 5 miljoen euro omzet met een licht verlies van 2 procent. Inkomsten worden nagenoeg geheel in journalistiek geïnvesteerd. Uit de bescheiden cijfers van de BV’s van Sanders, Van der Wal en Smit blijkt eveneens dat ze Follow the Money bepaald niet gebruiken om er persoonlijk rijk van te worden.

De boekenuitgeverij loopt nog niet. Het wachten is op een succesauteur zoals Rutger Bregman bij De Correspondent. Maar ledeninkomsten van FTM stijgen aanhoudend. Donaties zijn vrij stabiel. Sanders: “Zo komt 4 procent van onze inkomsten uit subsidies - Stimuleringsfonds voor de Journalistiek en Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten - en 11 procent uit donaties van verschillende fondsen, zoals de Limelight Foundation.”

Limelight Foundation heeft Hans Laroes als bestuurder, ex-hoofdredacteur van NOS en ook betrokken bij Investico. Collega Merel Borger is behalve voor Limelight ideëel actief voor journalistieke initiatieven Lighthouse Reports en Free Press Unlimited. Marietje Schaake en Mabel van oranje zijn “patrons” van Limelight.

Niet alles bij FTM is transparant, wel indirect. Zo komen grote donaties binnen via Stichting Muckracker, die van oorsprong onderzoeksjournalisten in nood (juridisch) ondersteunt: “Een aspect daarvan is het verzorgen van rugdekking voor onderzoeksjournalisten die door de onderwerpen van hun publicaties juridisch in het nauw worden gedreven.”

Destijds was dat bedoeld om Eric Smit te steunen bij de aanvallen door Nina Brink (World Online). De stichting heeft een bestuur dat oordeelt over aanvragen voor steun: Paulien van Stijn van mediabureau The Committed Agency als voorzitter, Jean Dohmen (journalist FD) als secretaris en Eric van Woerkom als penningmeester.

Bij bestuur en beleid staat dat Stichting Muckraker juridische projecten steunt en in beginsel niet aan ondernemingen doneert. Regelmatig zijn journalisten ondersteund zoals Stella Braam en Huub Jaspers.

Echter, inmiddels blijkt het geld van Muckraker voornamelijk naar Follow the Money te vloeien. Tussen 2019 en 2023 ging er van  Stichting De Versterking zo’n 350.000 euro naar Follow the Money.

 In 2023 kwam er bij Muckracker ruim 500.000 euro binnen van donaties en werd 300.000 euro doorgesluisd naar Follow the Money. Over 2024 kwam er ruim 500.000 euro binnen en vloeide er bijna 600.000 naar Follow the Money.

Het meeste geld kwam van Stichting Sub3. Die is van techmiljardair Arnout Schuiff, medeoprichter bedrijf Adyen dat mede groot werd door klanten als Facebook en Uber. Hij is ook groot weldoener voor Wikipedia. Schuiff doneerde aan FTM 250.000 over 2021, wederom over 2022, over 2023 en over 2024.

Muckracker heeft als stichting een Anbi-status, Follow the Money heeft die als bedrijf niet. Met deze route ontwijken de gulle gevers de schenkbelasting. Zowel Jan-Willem Sanders als Paulien van Stijn bevestigt dat via Muckracker donaties aan Follow the Money binnenkomen via de Anbi-status. Maar beiden vinden het te ver voeren om te spreken van Muckracker als “vehikel voor belastingontwijking”, om in termen van Follow the Money te blijven.

De vraag is of Muckracker met donaties ook gaat optreden voor The Firewall van Eric Smit. Dat is niet aan de orde volgens Paulien van Stijn. “De Anbi-status is aangevraagd voor stichting The Firewall en ik verwacht dat die wordt toegekend.”

De Anbi-status “voor het algemeen nut” wordt in Nederland in Nederland soepel toegepast, zoals voor miljonairs met eigen stichtingen. Over dit specifieke geval wil de Belastingdienst zich niet uiten.

Van Stijn is in het bestuur van The Firewall gevraagd door voorzitter Eric Smit vanwege haar ervaring als bestuurder en haar volmondige steun voor de doelstellingen. De twee andere bestuurders zijn Richard Jong (IT en projecten), Matthijs Kaaks (advocaat Boekx).

Erik Hallers en Eric Smit

II Van Follow the Money naar The Firewall

Hieronder komen we terug op de al jaren lopende discussie over voors en tegens van actiejournalistiek. Voor zover bekend is er geen journalistiek gekoppeld aan het voeren van juridische procedures. Wel heeft recent Wierd Duk, die journalistiek inzet contra de islam, de beoogde oprichting gemeld van een “conservatief-christelijke zuil met eigen instituties en media”. Daarover meer in een volgend verhaal.

Eerst een ‘disclosure’: Eric Smit benaderde mij in december 2025 voor deelname aan zijn nieuwe platform voor journalistiek en juridische inzet gericht op bestrijding van Big Tech. Hij was daar volkomen eerlijk over, dus was het antwoord snel gegeven: “Ik ben journalist, geen actievoerder.”

Vier redenen om niet mee te doen:

• Als journalist werk je voor de maatschappij. Met de resultaten van ons werk kan iedereen naar de rechter stappen en ben je geen vazal van Privacy First of welke actiegroep dan ook.
• Als je met een bepaald doel voor ogen werkt, dus het aanpakken van Big Tech onder druk van rechtszaken, dan dreigt het risico dat je – aanzienlijke - macht als journalist corrumpeert.
• Hogere belangen kunnen nuance en tegenspraak in de weg staan. Het benaderen van bronnen wordt bemoeilijkt want ze zullen terughoudend zijn als ze weten dat hun opvatting niet strookt met het beoogde actiedoel en in een proces mis/gebruikt kan worden.
• Je kan in een belangenconflict komen met financiers die het leuk vinden om juridische strijd te voeren tegen Big Tech, vooral als ze eerder ervoor werkten en hun ziel willen reinigen wat veelvuldig zichtbaar is in de VS met boeken van ex-werknemers.

Daar kwam na de lancering van The Firewall een vijfde argument bij: bestuurder Matthijs Kaaks van The Firewall hield en houdt pleidooien, onder meer voor vastgoedmagnaten, die op gespannen voet staan met de (pers)vrijheid van meningsuiting.

Ik voel me niet verheven of te goed voor The Firewall, ben heel benieuwd hoe deze journalistiek voor juridische actie uitpakt. Maar de jas van activisme past me niet als journalist en historicus, hooguit privé voor een aantal goede doelen en cultuur.

Eric Smit zelf stelt tegenover mijn bezwaren in de missie van The Firewall dat journalistiek en juridische acties worden gescheiden: 

• “Ons redactionele concept is volledig gebaseerd op de gangbare journalistieke principes. De redactie opereert in lijn van de missie van de stichting, maar is onafhankelijk; dat wordt vastgelegd in een redactiestatuut.
• De juridische activiteiten worden uitgevoerd door een aparte afdeling van de stichting, die kan besluiten de hulp van advocaten in te roepen. Het bestuur bepaalt welke procedures de stichting zal voeren en welk advocatenkantoor daarvoor wordt ingehuurd.” (Het bestuur dat die besluiten neemt, heeft Eric Smit als voorzitter.)
• De heldere missie verder: “We zullen op journalistieke en controleerbare wijze misstanden aan de kaak stellen. Daarnaast zullen we deze misstanden – waar mogelijk en wenselijk – ook met juridische middelen bestrijden.”
• The Firewall beseft een nieuwe weg in te slaan: “Waar journalisten gewoonlijk hopen dat de burgermaatschappij de uitkomsten van hun werk zal oppakken, komen wij zelf in actie… Het platform The Firewall is onderdeel van de stichting Firewall die als doel heeft ‘het vrijwaren van de democratische samenleving in de Europese Unie van schadelijke invloed van machtsposities van Big Tech en andere ondernemingen…”

Dit wordt van harte gesteund door bestuurslid Paulien van Stijn die met haar reclamebureau ook poogt om maatschappelijke invloed uit te oefenen, zoals met de gratis verzorgde campagne tegen zelfdoding door kinderen. “Persvrijheid vinden we heel belangrijk. En ik zie dat jongeren gewoon vergiftigd kunnen worden door de tech-industrie, en The Firewall verenigt beide doelen: vrije journalistiek en bestrijding van te grote macht van Big Tech”, zegt ze in een vraaggesprek.

III Eerste actie: Solvinity

De eerste openbare actie van The Firewall betreft geen journalistiek, maar juridische dreiging, met als doel de overname van het Nederlandse IT-bedrijf Solvinity aan het Amerikaanse Kyndryl te voorkomen. Het vlamt, een brandbrief van de vuurmuur.

Samen met onder meer Privacy First eist The Firewall dat de beoordeling van de beoogde overname door Bureau Toetsing Investering (BTI) van het ministerie van Economische Zaken openbaar wordt.

Deelnemende individuen zijn Maxim Februari, Felienne Hermans, Bert Hubert, Joris Luyendijk, Caroline Nevejan, Reijer Passchier, Jelle Postma, Sander Schimmelpenninck, Karin Spaink, Marleen Stikker en Kees Verhoeven. Bureau Boekx van Matthijs Kaaks en Roland Mans van Corten De Geer sturen de brief met eisen ‘namens cliënten’ aan het ministerie van EZ.

Follow the Money bericht vervolgens over deze brief van hun ex-collega, steunend op een eerder artikel over risico’s van DigiD in Amerikaanse handen. In wederhoor zegt het ministerie in dat FTM-artikel de activisten niet als belanghebbende burgers in de BTI-afweging te erkennen. De groep-Smit maakt dan een procedure aanhangig bij de bestuursrechter, zegt de advocaat.

Het naschrift van het artikel: “Eric Smit, voormalig hoofdredacteur, was tot voor kort redacteur van Follow the Money. Vanwege de oprichting van The Firewall, waarvan hij voorzitter is, nam hij afscheid van de redactie.”

(Aardig detail: FTM-aandeelhouder Hallers is via Stichting Imaginal Cells zakelijk gerelateerd aan Jenny Elissen. Zij is commissaris bij Kyndryl Nederland BV en daarmee doelwit van de actie van Eric Smit.)

IV Opvattingen over actiejournalistiek

The Firewall is een opvallende stap richting actiejournalistiek, maar staat niet op zichzelf. Er is voortdurend discussie, zeer recent nog bij Trouw: Wybo Algra, de nieuwe Ombudsman van Trouw, veroordeelt de mededeling van collega Amber Dujardin dat zij actief wordt bij actiegroep Wakker Dier.

Algra verwondert zich dat werkelijk niemand bij Trouw de vinger opstak. Hij citeert media-ethicus Huub Evers: “Sympathiseren met een actiegroep is prima. Maar actief lid worden niet.” Hoofdredacteur Karel Smouter vindt eveneens “actiegroepen zoeken aandacht, alles draait om communicatie. Daarmee ligt het werken voor een actiegroep rechtstreeks in het verlengde van het journalistieke werk…en dat maakt het een no go.”

Trouw was in de Tweede Wereldoorlog verzetskrant en daarna onderdeel van de protestantse zuil en verbonden aan politieke partij ARP. Elites werkten samen, bevolkingsgroepen leefden gescheiden in de verzuiling. Die had sociale voordelen. Zo moest mijn vader een abonnement nemen op een krant, waardoor ik jong leerde krantlezen, dankzij vermaarde sportredacteur Maarten de Vos. Het inspireerde tot jong gaan schrijven, maar ik torste ook vanaf 1970 een zware krantentas gevuld met een serie ‘verzuilde’ titels. M’n afstudeerscriptie voor Geschiedenis ging over verzuiling.

Meer en meer werd in de jaren zeventig en tachtig neutraliteit en vooral objectiviteit nagestreefd voor verslaggeving, vastgelegd in de Code van Bordeaux en Leidraad voor de Journalistiek. Niettemin floreerde tegelijkertijd de opiniepers zoals met Vrij Nederland en Elsevier, en tv-rubrieken als Achter het Nieuws. De Telegraaf werd niettemin het meest beschuldigd van actiejournalistiek, bijvoorbeeld gericht tegen accijnsverhogingen.

Deze eeuw nam de twijfel gestaag toe, vooral door het ontstaan van allerhande opiniërende digitale uitgaven. Bij kranten werden columnisten dominant, zoals Martin Sommer (Volkskrant, Elsevier) die een “overdreven hang naar evenwichtige verslaggeving” vaststelde. Je moet in elk geval helder maken waar je staat als journalist. Maar Carel Kuyl, baas van Nieuwsuur-voorloper Nova, bepleitte beperking tot feiten. (Oprichter Guardian: “Facts are sacred, comment/opinion is free”).

Rob Wijnberg, oprichter van De Correspondent betoogde in 2017 helder dat alle journalistiek een vorm van activisme is, toen zijn platform met documakers Sarah Sylbing (nu Vpro-hoofdredacteur) en Ester Gould de actie “Maak jouw gemeente #schuldvrij” begon. Die verzandde overigens.

Wijnberg spreekt van “de mythe van neutraliteit waar veel gevestigde media op varen” en is tegen het “gangbare beeld dat de journalistiek van zichzelf heeft. Dat luidt: wij registreren, beschrijven, verslaan de wereld - wij ‘veranderen’ haar niet. Verandering, dat is het domein van politici en activisten, niet van journalisten.”

Wijnberg “gelooft niet in het ideaal van objectiviteit, dat ten grondslag ligt aan de scheiding tussen ‘journalistiek’ en ‘activisme.’…omdat ik dientengevolge álle journalistiek als een vorm van activisme beschouw… en omdat ik ervan overtuigd ben dat het bij uitstek de rol van journalistiek is om verandering teweeg te brengen.”

Hij kreeg respons van Jeroen Trommelen en Thomas Muntz van Investico in het essay ‘Weg met de Impact’. Trommelen: “Impactgedreven werken, dat is een vorm van campagnejournalistiek. Dan ga je vooringenomen te werk en dat gaat ten koste van je nieuwsgierigheid…Het is goed als een journalist geëngageerd is, maar je moet niet zelf gaan actievoeren. Dan word je ongeloofwaardig.”

Muntz vulde aan: “Het is meer een steen in een vijver die steeds grotere golven veroorzaakt. Uiteindelijk kan dat leiden tot maatschappelijke veranderingen, maar het zijn de instituties die daarvoor zorgen. De journalistiek gooide alleen het steentje, het onderzoeksverhaal.”

Ook Bas Haan, vermaard onderzoeksjournalist bij eerst Nieuwsuur en nu NRC, betoonde zich wars van de actie-insteek: “Natuurlijk wil je dat je verhaal impact heeft, maar daar houd je je achteraf mee bezig. Als het af is.”

Tweespalt blijft. In het manifest “Alle journalistiek is activisme” (2025) betoogt Fréderieke Geerdink dat haar journalistiek en haar strijd voor de Koerdische zaak prima samengaan: Objectiviteit, neutraliteit en distantie zijn theoretische uitgangspunten, maar in de praktijk begint journalistiek werk met een gekleurde selectie van feiten. Die bevestigen vaak bestaande macht van dominante, bevoorrechte doelgroepen. Dus dan kun je beter expliciet je doel benoemen. Ze noemt zich op haar website wel “independent journalist”.

Wijnberg uitte impliciete kritiek op Follow the Money dat met de spraakmakende onthullingen, bijvoorbeeld over VVD-voorzitter Henry Keizer, wel “personele verandering teweegbrengt (het corrupte individu moet het veld ruimen), maar meestal geen systemische of structurele verandering veroorzaakt. Boud gesteld: het poppetje maakt plaats, het systeem blijft intact.”

Follow the Money doet bewust niet aan actiejournalistiek. Uitgever Jan-Willem Sanders in een vraaggesprek: “Inderdaad, maar ik durf de discussie met Rob Wijnberg aan, of onderzoeksjournalistiek minder of geen impact heeft. Als je misstanden blootlegt, krijgen bestuurders daar vragen over en komen er veranderingen tot stand, ook van systemen. Maar wij forceren dat niet met acties, daar zit echt wel verschil.”

Een oppervlakkige check bij OfficiëleBekendmakingen.nl en TweedeKamer.nl leert dat werk van Follow the Money veel vaker tot Kamervragen leidt dan van De Correspondent. Dit zegt niets over teweeggebrachte veranderingen, incidenteel of met systemen. Invloed van onderzoeksjournalistiek is beperkt onderzocht. Wellicht overschatten journalisten de invloed van hun onderzoek (en activisme?). De moderne mediacratie wordt hoofdzakelijk gedragen door incidenten die media zelf helpen entameren, oppikken of rondpompen, bijvoorbeeld in kletsshows.

Wellicht is de lijn dunner dan vóór- en tegenstanders opperen, vooral daar feitenvrije meningen aan invloed hebben gewonnen in het digitale tijdperk, en daarmee beschuldigingen over en weer van links en rechts, zoals opiniestrijd tussen Duk en Schimmelpenninck. En onderzochte misstanden veelal zittende macht als doelwit hebben, ook zonder actie.   

V Meningen over The Firewall

Ik vraag vijf personen met veel kennis over, en ervaring met (onderzoeks)journalistiek naar hun mening over de overstap van Eric Smit van Follow the Money naar The Firewall. Hun opvattingen:

Mark Deuze, internationaal mediaonderzoeker, nu verbonden aan de UvA

 “Deze overstap naar activistische journalistiek vind ik mooi aan Eric. Hij is als journalist al erg uitgesproken en dat past in deze tijd. Een groeiende groep mediamakers keert zich nadrukkelijk af van objectiviteit en neutraliteit, en koppelt waarheidsvinding aan een expliciete positie. Daar schaar ik The Firewall ook onder.

Dat het activisme daarbij opkomt binnen journalistiek, ook afgedwongen door jongeren. De belangrijkste reden om voor de journalistiek te kiezen is niet alleen “de macht controleren” maar om hun creativiteit te kunnen uiten. Dat kan wel degelijk met klassieke journalistieke technieken, waarheidsvinding, verificatie, maar gekoppeld aan een nadrukkelijke positie in de samenleving. Dat vind ik hartstikke spannend.”

The Guardian spreekt niet meer van klimaatverandering, maar over een klimaatcrisis. Gebaseerd op de feiten, maar geen neutraal verhaal, want de aarde gaat naar de kloten. Punt. Je ziet bij sommige journalisten hoe ze worstelen met hun rol bij verslaggeving over Gaza, Oekraïne en nu ook bij de macht van Big Tech.

Geloofwaardigheid verandert. Niet langer: “Het staat in het NRC, dus het is waar.” Verslaggeving moet een smoel hebben, een identiteit. We hebben het niet meer over betrouwbaarheid die verbonden is met een merk of beroep, maar over authenticiteit vanuit persoonlijkheid en karakter. Dit verklaart deels de populariteit van online creators en journalistieke influencers. Zie ook de recente reportage van Clarice Gargard in de Groene over linkse media en kleur bekennen als medium.

Wat betekent dit voor NOS, RTL Nieuws, Nu.nl, dagbladen, Follow the Money zelf, zonder activisme? Deuze: “Helemaal niets, want het ene sluit het andere niet uit. Die hoeven er niet in mee, noch tegenin te gaan.” En kunnen bronnen nog uitgaan van betrouwbaarheid van journalisten als hun inbreng voor een rechtszaak wordt gebruikt? Deuze: “Ik zie dat gevaar niet zo.”

Yvonne van de Meent, ervaren onderzoeksjournalist:

“We zijn beland in een gure politieke werkelijkheid die me doet twijfelen aan de journalistieke aanpak en waarden die ik altijd heb gehuldigd: burgers zo goed mogelijk informeren met feiten, zo objectief gepresenteerd met alle perspectieven in een mooi verteld verhaal

Maar werkt deze zogenaamde oude journalistiek in de huidige barre tijden nog wel? Er valt ook weinig te onthullen, Trump en zijn Maga-aanhang zijn schaamteloos eerlijk over het aan de kant zetten van de rechtsstaat (en alle fatsoensnormen).  

Dat Eric Smit Follow the Money heeft verlaten en met The Firewall voor activistisch journalistiek kiest, is voor mij dus een teken des tijds. Ik ben bang dat het nodig is, maar treur tegelijk over wat daarmee verloren gaat. Tegelijk vind ik het moedig, maar ik ben niet activistisch, nooit geweest, dat past niet bij mij. 

Dus ik begrijp goed dat een nieuwe generatie journalisten zich veel activistischer opstelt. Maar ik zie ook dat daarmee journalistieke waarden die ik altijd hoog heb gehouden, overboord worden gezet. Ik vraag me ook af of het niet averechts werkt, of we de journalistiek niet juist om zeep helpen als we deze weg in slaan. Daar zit mijn dubbele twijfel.”

Anne Peetoom, mentor en docent journalistiek:

“Met goede journalistiek die begint bij individuele of collectieve verontwaardiging of ongerustheid is niets mis. De voorwaarde lijkt me wel dat die wordt geparkeerd totdat je hebt uitgezocht hoe het zit. Want wat te doen als het allemaal heel anders ligt dan je vooraf denkt? 

Zelf juridische stappen zetten is actiejournalistiek. Ik vind dat interessant in de huidige geopolitieke onrustige tijd, maar weet niet hoe dat gaat lopen: wordt het juridische doel Big Tech echt dwarsbomen? En wie vertegenwoordigt je dan als benadeelde partij? De individuele journalist, een groep of de hele maatschappij?

En wanneer word je fullblown actiegroep in plaats van een groep journalisten die zich druk maakt over een ontwikkeling? Ik heb daar vooralsnog te veel vragen bij om me aan te willen sluiten, hoewel ik de zorgen over de macht van een beperkt aantal technerds volledig deel.”

Miro Lucassen, ervaren journalist voor onder meer Follow the Money:

“Het is een grote stap om Follow the Money te verlaten. Ik heb de indruk dat hij in deze fase van zijn leven meer activist dan journalist is… Ja, meer een overgang dan vermenging van die twee. Je zag het in 2023 met Rosanne Hertzberger die van NRC-columnist NSC-politicus werd en weer terug is, voor beide partijen volgens mij onwenselijk.

Sommigen beweren dat elke keuze als journalist een maatschappelijk gevolg heeft. Dat begint al met je onderwerp, vervolgens de gekozen bronnen, de selectie in het beperkte raamwerk. Platforms als Follow the Money en Investico profileren zich ook met keuzes van wat zij zelf als mogelijke misstanden beschouwen en werken dan in een richting om die constatering hard te maken.

Actievoeren gaat nog een brug verder, maar waar ligt de grens. Ik ben niet activistisch als journalist, maar heb me vorig jaar uit ergernis over de landelijke politiek als lid van een politieke partij gemeld, namelijk Volt. Die keuze kun je activistisch noemen en had ik tien jaar geleden zeker niet gemaakt. Nu wel, want onze democratie ligt onder vuur en we zijn ook burgers. Eric stapt met zijn nieuwe partners naar de rechter, hij ziet dat als zijn burgerplicht.”

Joop Bouma, onderzoeksjournalist, voorheen voor Trouw:

“Ik vind het initiatief van Eric Smit c.s. Interessant en prikkelend. Hoewel het plan nog niet heel concreet is, lijkt mij dat er op dit moment hele goede redenen zijn om een Nederlandse firewall op te werpen tegen Big Tech.

Het loopt uit de hand. De beknelling van de vrijheid van meningsuiting én de voortwoekerende belemmering van de vrije pers vormen een zorgelijke ondermijning van de democratie. Twee heel recente voorbeelden:

LinkedIn verwijdert een post van journalist Peter Breedveld over de scheuring in de PVV en haalt een column van Rob Wijnberg van De Correspondent over Donald Trump off-line, omdat hij de Amerikaanse president vergelijkt met Adolf Hitler. Je kunt van alles vinden van die vergelijking, maar Wijnberg beargumenteert zijn stelling wel.

ik heb me altijd verre gehouden van de actiejournalistiek, maar uit het ‘over ons’-stuk van de Firewall maak ik op dat er qua redactie de gangbare journalistieke normen worden gehanteerd en dat een juridische poot vooral een back-up moet zijn voor het pareren van juridische actie van ondernemingen/personen die zich met advocaten willen verweren. In die zin zou de praktijk bij Firewall, niet heel veel anders zijn dan bij de ‘gewone’ mediabedrijven. Denk ik. Voor mij geldt dat het thans andere tijden zijn, die misschien een iets offensievere journalistieke aanpak vragen.”

*) Beeld: 14 juni 1966: Onlusten in Amsterdam, Telegraaf autos in brand op Noordzijdevoorburgwal (foto: Nationaal Archief, Anefo)