Rechtbank Oost-Brabant veroordeeld voor overtreding AVG

Arrogantie van de Rechtbank Oost-Brabant kwam eerder op m’n journalistieke pad, maar het kan nog erger. Fouten maken, iedereen doet het. Maar herstellen is andere koek. Machtsmisbruik, aangekaart door de Ombudsman en veroordeeld door de Hoge Raad.

Het ging om een nieuwsbericht van de rechtbank na een veroordeling van kindermisbruik waardoor dader en gezin te identificeren waren: “9 jaar cel voor misbruik dochter en vriendinnetjes in Beek en Donk

's-Hertogenbosch, 24 mei 2023 - De rechtbank Oost-Brabant heeft een 55-jarige man uit Beek en Donk veroordeeld tot een gevangenisstraf van 9 jaar. Hij pleegde jarenlang seksueel misbruik met zijn dochter en 3 andere minderjarige meisjes. Ook na zijn detentie kan de man zo nodig onder intensief toezicht blijven staan.

De dochter deed in juli 2022 aangifte bij de politie van seksueel misbruik door haar vader. Ook 3 vriendinnetjes van het meisje en haar jongere zusje deden aangifte. De verdachte ontkent alles. De rechtbank gelooft de slachtoffers. De dochter beschrijft gedetailleerd diverse concrete handelingen en voorvallen en die beschrijvingen tonen overeenkomsten met de verklaringen van de andere meisjes over de wijze waarop zij misbruikt werden en de woorden die de verdachte daarbij gebruikte (…). Ook de verklaringen van de moeder en het jongere zusje steunen haar verhaal. Zo vertelde de dochter verschillende keren aan haar moeder dat ze werd misbruikt door haar vader.”

Dit kwam terecht in de media, zoals bij Omroep Brabant. Het vonnis zelf werd, als gevolg van een fout (?), pas bijna een jaar later, op 13 mei 2024 op Rechtspraak.nl gepubliceerd. Direct na de publicatie van het nieuwsbericht in 2023 is de verzoekster, mede naar aanleiding van het nieuwsbericht, door haar werkgever geschorst. Haar dienstverband is inmiddels geëindigd.

Ze diende een klacht over het nieuwsbericht in bij de rechtbank Oost-Brabant. Die liet domweg weten de klacht niet inhoudelijk te behandelen want je kunt niet klagen over nieuwsberichten. De Nationale Ombudsman moest eraan te pas komen en die heeft de procureur-generaal ingeschakeld. Deze ziet immers toe op de Regeling toezicht verwerking persoonsgegevens door gerechten en stelde in september 2025 een vordering in voor een onderzoek door de Hoge Raad naar het handelen van de rechtbank Oost-Brabant.

De uitspraak van de Hoge Raad van december 2025 is klaar als klontje: bij een nieuwsbericht hebben de gerechten de AVG na te leven en dat is niet gebeurd. Toepassing van art. 6 AVG (hier de grondslag ‘algemeen belang’) vereist zorgvuldigheid om herkenning van personen te voorkomen. Bovendien gaat het om seksuele en strafrechtelijke persoonsgegevens, die met extra zorg omgeven zijn. Oost-Brabant moet het nieuwsbericht verwijderen of aanpassen. Ik vind het niet meer terug, wel het vonnis.

Het tweede klachtonderdeel is ook toegewezen, een fout met de zin: “Ook 3 vriendinnetjes van het meisje en haar jongere zusje deden aangifte”. Dat zusje deed pas later aangifte, en er kwam hoger beroep van het OM en de veroordeelde man. Daaruit vloeiden weer zaken voort die het gezin het middelpunt van de belangstelling brachten. Zo is er een bericht van het OM en twee weken geleden nog in het Eindhovens Dagblad.

Monique Hazelhorst bericht erover met de juridische details op Cassatieblog van Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn.

Privacy werknemer heikele zaak

Interessante vraag aan Arnoud Engelfriet: “Mag een werkgever me verplichten toestemming te geven voor stem- en gezichtsherkenning tijdens vergaderingen?” De algemene regel is dat de werkgever veel mag bepalen en je als werknemer niet mag zeuren over privacy. Toestemming voor verwerking van persoonsgegevens doet er niet zo veel toe.

In dit specifieke geval belooft Microsoft met de app de opnames niet te verwerken. Engelfriet is daar echter niet gerust op: “De wijze waarop dit werkt, lijkt me gezien de beperkte impact (MS bezweert dat ze er niets mee doen verder) nog wel verdedigbaar. Het probleem zit hem zoals altijd in dat “bezweert”: velen (waaronder ik) zijn ondertussen zo cynisch over alle mooie beloftes van beperkt gebruik dat ze daar niet meer op willen varen.”

Maar iemand oppert in de reacties dat werknemers toch recht hebben op bescherming conform de AVG, ook een plicht voor de werkgever. “Is dit dan een vrijbrief voor het onbeperkt verspreiden van alle persoonsgegevens van je medewerkers zonder enige beperking zolang je het maar eerst vraagt?”

Twee zaken: een arbeidsovereenkomst met plichten en een overeenkomst met een leverancier waarbij de werknemer geen partij is. De werkgever vraagt om toestemming voor verwerking van persoonsgegevens in noodzakelijke software, de werknemer kan die moeilijk weigeren.

Engelfriet: “Het punt is precies dat mensen die vraag als bevel opvatten. De ondertoon die men hoort is “bij weigering geen vast contract of loonsverhoging”. En dat zal heus zo’n vaart niet lopen, maar die angst is er. Afgedwongen toestemming is niet rechtsgeldig.”

TikTok-massaclaim deels voor de rechter

Stichting Massaschade & Consument (met als bestuursleden Lucia Melcherts, Remco Dolstra, Sherry Pang en Huub de Jong en als toezichthouders Frans van Steenis, Vanessa Mak, Simone van der Hof en Maarten van Luyn) voert met een zak geld van IVO Capital Partners een collectieve rechtszaak tegen TikTok. En die gaat nog deels door. In tegenstelling tot veel massaclaims die wachten op een Europese uitspraak over de vraag of er wel geld gevorderd kan worden voor immateriële schade inzake overtreding van de AVG.

Het Gerechtshof Amsterdam heeft in oktober 2025 bevestigd dat andere immateriële schade buiten de AVG wel collectief kan worden gevorderd. “Denk bij immateriële schade aan de mentale of psychologische schade die je ondervindt van verslavende algoritmes. Deze algoritmes worden bovendien getraind met data die nooit van je verzameld had mogen worden. Het arrest van het Gerechtshof is een belangrijke stap, omdat het de weg vrijmaakt voor compensatie voor alle gedupeerden”, zo oppert de stichting in een bericht aan deelnemers.

Als eerstvolgende stap vindt op 26 januari 2026 een regiezitting bij het Gerechtshof Amsterdam plaats voor het vervolg van de niet-AVG-schendende aanklachten. Wellicht wordt aangestuurd op een schikking.

Dit gaat niet over de verantwoordelijkheid als gebruiker, nee, de aanbieder van de virtuele heroïne wordt aansprakelijk gesteld. Met de Roemeense verkiezingen ging het bijvoorbeeld mis door TikTok-algoritmes, en in de VS moest ByteDance het eigendom van TikTok opgeven vanwege inzage van China in de data, aldus de stichting. En nu is er nog gelazer met tieners en nog jongere kinderen die illegaal deelnemen waarover we een heldere column van Bart Custers publiceren.