Google maakte donderdag 30 juli 2026 bekend dat het zijn Nano Banana-model voor het genereren van beelden in Google Earth integreert, zodat gebruikers satellietbeelden kunnen bewerken met objecten en scènes die door AI zijn gemaakt. Gebruikers mochten van Google “kunnen intypen wat ze maar willen zien” om “elke plek ter wereld virtueel opnieuw te kunnen vormgeven” met “concepten die hun grondslag vinden in de echte wereld”. (pdf van bericht voor het geval Google dat verwijdert.)

Dus je zoomt in op willekeurige coördinaten op de wereld, klikt op ‘Afbeelding maken’ en bouwt een optreden van Madonna voor je deur of de landing van aliens, of de oversteek van Russische tanks van de grens met Nederland. Met de combinatie van satelliet-, lucht- en 3D-beelden van Google maak je van plek een fotorealistische afbeelding. Die kon je kon bijwerken voor het perfecte valse – dan wel fantasiebeeld.

Aan de haal

Laat dat maar aan die gebruikers over. Al snel volgden op Twitter afbeeldingen van verzonnen bomaanvallen, kerncentrales en auto-ongelukken op willekeurige plaatsen. De Nederlander Henk van Ess publiceerde op zijn Digital Digging een stuk met als kop Hoe zet je een nucleaire installatie in Iran neer, en als veroordelende onderkop “De vraag is: wat is Google in vredesnaam aan het doen?”

“Vanavond heb ik slechts één zin in Google Earth ingetikt en vluchtelingen bij de Mexicaanse grens geplaatst. Vervolgens heb ik een kerncentrale in Iran neergezet. Daarna heb ik een dodelijk ongeval op een straat in Amsterdam geplaatst. Onder alle drie staan de eigen satellietbeelden van Google.

Wat is Google in hemelsnaam aan het doen? Google heeft twintig jaar gewerkt aan het opbouwen van de bron waar de hele wereld naar verwijst. Vandaag heeft het een knop toegevoegd waarmee dingen worden verzonnen.”

De verontrusting en verontwaardiging gingen spoedig op de loop met het speelgoed van Google: want stel nu eens dat de fantasie tot serieus gebruik leidt? Wat kun je de wereld dan al niet wijsmaken aan rampen, aanslagen en aanstaande oorlogen? Dat Google bij de zelf vervaardigde beelden een watermerk toevoegt “AI Generated” telde niet. Dat kun je natuurlijk zo weghalen .

Of, zoals in het bovenste beeld, een gefingeerde oploop van immigranten aan de Mexicaans-Amerikaanse grens. Wat tot grote publieke verontwaardiging zou kunnen leiden en de roep om de harde inzet van grenspolitie ICE.

Ophef wint

Dit soort plaatjes kon je al met elke AI-beeldgenerator maken, maar dan met wat meer inspanning dan direct in Google Earth. Maar ineens was het hek van de dam. Zo citeert Financial Times Sam Stockwell, senior onderzoeker bij het Alan Turing Institute, die eerder schreef over invloed van desinformatie bij verkiezingen en ook over het in dit geval relevante kwalijke AI bij crises:

 “Google Earth fungeert al tientallen jaren als de referentie waaraan journalisten en onderzoekers verdachte beelden toetsen; het inbouwen van een generatieve tool in diezelfde referentie ondermijnt juist de maatstaf die wordt gebruikt om vervalsingen te ontmaskeren.”

En Brady Africk, onderzoeksanalist bij het American Enterprise Institute, zegt tegen FT dat de tool van Google verder gaat dan eerdere beeldgeneratoren omdat deze is geïntegreerd in Google Earth: “Deze vervalsingen zijn gekoppeld aan echte satellietbeelden, waardoor enkele van de kenmerkende tekenen van AI-generatie, zoals afwijkend terrein en schaal, worden weggenomen.”

Echter, in 2025 schreef hij al een artikel onder de kop “De dreiging van deepfake-satellietbeelden”, met als kern: “Het genereren van vervalste satellietbeelden is eenvoudiger dan ooit, en dat vormt een probleem voor de media, overheden en non-profitorganisaties.” En toen was er nog geen Google Earth met Nano Banana.

Dus Google Earth met Nano Banana was eerder een volgende stap in een toch al diffuus wordende wereld van satellietbeelden die makkelijk te vervalsen zijn met AI. Maar de ophef werkte. Binnen 24 uur meldde Henk van Ess het succesvolle gevolg: Google trekt Nana Banana terug van Google Earth, al dan niet tijdelijk. De verklaring van chef Bryan Horowitz:

“We weten dat mensen Google Earth in het bijzonder vertrouwen voor een betrouwbaar beeld van de wereld. We hebben gezien dat professionals op het gebied van geospatiale gegevens deze functie voor allerlei nuttige doeleinden gebruiken, maar we hebben ook gezien dat mensen screenshots delen van gegenereerde beelden die in strijd lijken te zijn met ons beleid.

Daarom schakelen we deze functie in Google Earth tijdelijk uit, terwijl we werken aan strengere maatregelen. Het is belangrijk om op te merken dat de gegenereerde beelden niet in de hoofdweergave van Google Earth te zien waren voor anderen en voorzien waren van een watermerk met de vermelding ‘gegenereerd door AI’.”

Dus knutselaars kunnen nog steeds heel eenvoudig satellietbeelden van Google Earth gebruiken voor desinformatie, en zonder waarschuwing. Nieuwe wetgeving in Europa, het deel van de AI-act die op 2 augustus 2026 ingaat verplicht wel tot vermelding van gebruik van AI bij online uitingen en toepassingen.