Veiligheid versus privacy, waar willen we heen?

Waarom een referendum over de Wiv (g)een goed idee is

Als de 17.000 geldige handtekeningen groeien tot 300.000, komt er een nationaal raadgevend referendum over de nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wiv). Is dat nodig en goed?

Als in de definitieve fase, die loopt tot 16 oktober, 300.000 geldige verzoeken zijn ontvangen, dan wordt een raadgevend referendum over de Wiv gehouden. Dit meldt de Kiesraad. Formulieren voor het indienen van definitieve verzoeken zijn vanaf 4 september beschikbaar op referendumovereenwet.nl.

De initiatiefnemers zijn niet van plan campagne te voeren om de 300.000 handtekeningen te verzamelen. “We gaan ervan uit dat anderen dat zullen doen. Wij zijn een onafhankelijke groep studenten”, aldus organisator Tijn de Vos tegen de NOS.

Taalfouten en slordigheid

Op sleepwet.nl voeren ze actie. De eerste zin: ‘Met deze wet wordt het vanaf 2018 mogelijk voor de inlichtingendiensten (de AIVD en de MIVD) om op grote schaal online communicatie en informatie verwerven, ook van onschuldige burgers.’

Het begint al met een taalfout. Dan weer in de laatste zin: ‘Een overzicht van hoe wij met de gegevens die verzameld worden omgaan vind u hier.’ Taalfouten maken is geen uitzondering onder studenten. Tijn de Vos studeert wis- en natuurkunde en is inmiddels ook voorlichter en ‘teaching assistent’.

De samenvatting van de Wiv op de site is slordig en de taalfouten nemen we voor lief. Kennelijk hebben 17.000 mensen gevolg gegeven aan de oproep zonder zich daar een moment aan te storen.

Veel feiten en meningen zijn te vinden in ons dossier Wiv, waaruit we ook putten voor onderstaande antwoorden op de vraag: is het een goed idee om het Nederlandse volk te laten stemmen over de vernieuwde Wet op de inlichtingen en veiligheidsdiensten (2017)?

Numeriek

In de Tweede Kamer besluiten 150 door ons gekozen leden over een wet, in de Eerste Kamer 75 leden. De verdeling bij de stemmingen over de WIV was als volgt:

Het voorstel is op 14 februari 2017 aangenomen door de meerderheid van de vorige Tweede Kamer :
VVD
PvdA (minus Astrid Oosenbrug)
PVV
CDA
SGP
ChristenUnie
50Plus
Groep Bontes/Van Klaveren
Van Vliet, Houwers, Monasch,

Dat was een forse meerderheid van ongeveer twee derde. De Eerste Kamer heeft het voorstel op 11 juli 2017 aangenomen: VVD, PvdA, PVV, CDA, SGP, ChristenUnie, 50PLUS, OSF en PVV stemden voor. Gezien de huidige samenstelling betekent dit 50 leden voor en 25 tegen; vrijwel gelijk aan de stemming in de Tweede Kamer.

Bij het laatste Oekraïne-referendum van april 2016 was de opkomst 32 procent, met 61 procent tegenstemmers. De opkomst bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen was 82 procent.

Conclusie:
Numeriek gezien is een volksstemming onnodig. Binnen de partijen die voor de Wiv stemden, was er nauwelijks verzet. Dissidente stemmers ontbreken dan ook.

Belangstelling bij verkiezingen

Bij de jongste verkiezingen in maart was de stemming net achter de rug. Dat was ook de bedoeling van Veiligheid en Justitie met de planning van de afgelopen jaren, om twee redenen:

Gevreesd werd voor een ruk naar links bij verkiezingen, gezien de gevolgen van de ‘financiële crisis’. In de oude samenstelling zou in elk geval nog een meerderheid instemmen. Ten tweede is een PvdA vastgeklonken aan de VVD eerder voor meer mogelijkheden voor de diensten dan een PvdA in de linkse oppositie.

Is er met de huidige zetelverdeling geen meerderheid meer? De tegenstemmers D66, SP, GroenLinks, PvdD en Denk bezetten nu samen 55 van de 150 zetels, de voorstemmende partijen 95. Dus ruim 73 procent van de volksvertegenwoordigers is voor de Wiv, een kleine 37 procent is tegen.

Ook als de PvdA met 8 zetels in de Eerste kamer nu met links tegen de Wiv 2017 zou stemmen, zou de meerderheid in de Eerste Kamer nog altijd 42 om 33 zijn.

Ook is de tegenstelling tussen veiligheid en privacy geen belangrijke inzet van debatten van de verkiezingen geworden. In de partijprogramma’s heeft vooral D66 uitgebreid aandacht voor privacy, maar bijvoorbeeld de andere tegenstander van de Wiv, GroenLinks, al aanzienlijk minder.

Conclusie:
Er is politiek gezien geen reden om het volk naar de stembus te noden.

De Wiv staat symbool voor een grote kwestie en onvrede

Symboolpolitiek leent zich bij uitstek voor een referendum. Het verzet tegen het Oekraïne-verdrag stond symbool voor de weerzin tegen – al dan niet vermeende – groeiende macht van de Europese Unie. Oftewel: de verdragen die tot opname van vluchtelingen verplichten en arbeidsmigratie uit Polen cs. die werkloosheid onder autochtonen veroorzaakt.

Het verdrag zelf kende vrijwel niemand, dus deed de inhoud er ook niet toe. Sommigen vonden dat weerzinwekkend. Toch is dit de essentie van het raadgevend referendum zoals het volk die beleeft: het geeft een signaal af voor een grotere kwestie.

Probleem is vervolgens dat veel mensen niet gaan stemmen omdat de inhoud hen niet boeit en ze juist niet een symbool tot kwestie willen bestempelen. Ze vinden er niets van, dus waarom de moeite nemen om naar de stembus te gaan?

Staat de Wiv ergens symbool voor? Jazeker, voor het groeiende ongenoegen dat ‘onze vrijheden op het spel worden gezet om schijnzekerheden over veiligheid te creëren’. Tegenstanders reppen ook van ‘de politiestaat’ die ze zien ontstaan.

Geestig is dat nu een links georiënteerd, hoger opgeleid deel van de bevolking de houding inneemt die bij het Oekraïne-referendum ter rechterzijde en ook gesteund door lager opgeleiden werd ingezet. Ze vergroten het symbool uit met onder meer het zaaien van angst om in een grote kwestie om aandacht te vragen: dat symbool heet ‘sleepnet’. Er zal wel een Jan Roos als privacyvoorvechter opstaan.

Conclusie:
Als een symbool belangrijk is om een grote politieke kwestie aan een volksraadpleging te kunnen onderwerpen, op z’n minst als signaal, dan is de Wiv daar in zekere zin geschikt voor. Wie meent dat grote kwesties en niet uitvergrote symbolen de politiek moeten domineren, zal het referendum afwijzen.

De inhoud: het sleepnet

Het Oekraïne-referendum ging formeel niet over toetreding van het land tot de Europese Unie. De beeldvorming daarover was echter zo krachtig dat waarschijnlijk de meeste stembusgangers op 16 april 2016 wel met dit idee het rode potlood ter hand hebben genomen.

De studenten die het referendum over de Wiv in gang gezet hebben, geven weinig benul van de inhoud van de wet en helemaal niet van het gevoerde debat. Niettemin snijdt hun simplificering wel hout: het sleepnet.

Oftewel: mogen de AIVD en MIVD data over het online gedrag en uitingen van alle burgers digitaal verzamelen in onze strijd tegen terrorisme en mogelijk ander kwaad?

Conclusie:

Dit argument is in het voordeel van het referendum. Je kunt deze kwestie goed terugbrengen tot de persoonlijke vraag: zijn mijn angst en de maatschappelijke vrees voor aanslagen, of wellicht zelfs gewapende strijd, belangrijker dan m’n privacy en vrees dat de gegevens misbruikt zullen worden?

Transparantie afdwingen

Het afdwingen van een referendum over de Oekraïne was een signaal aan de politiek om duidelijker te zijn over de bedoelingen met de Europese Unie. Onderhuids groeide het gevoel in de samenleving dat politici meer baat hadden bij een uitbreiding van de Europese macht dan het volk dat hen gekozen had.

De roep om een referendum over de Wiv moeten de politiek en vooral de diensten zelf ook als een roep om meer transparantie opvatten: vertel ons nu eens hoe je die massale dataverzameling nodig hebt om het geboefte tijdig te kunnen traceren?

Bewijs eens dat de middelen waarom politie, justitie en diensten vragen, en ook krijgen – zie ook de Wet Computercriminaliteit III waarvoor de stemverhouding in de Tweede kamer vrijwel gelijk was – ook werkelijk nodig zijn.

Conclusie:
Dit is wellicht het belangrijkste argument pro referendum. Er is groeiend wantrouwen bij een flink deel van het volk dat het slachtoffer wordt van nieuwe wetgeving die bedoeld is om haar juist beter te beschermen.

De essentie

Zoals ‘Oekraïne’ ineens de EU tot onderwerp van een volksstemming maakte, zo kan een referendum over de Wiv de kwestie tussen veiligheid en privacy op de publieke agenda zetten.

Er zullen veel goede argumenten voor een nadruk op veiligheid dan wel privacy komen, net als er meer dan ooit goede argumenten naar voren traden pro en contra EU. Het vereist wel vertrouwen in de democratie om te hopen dat de goede redeneringen het winnen van de kulargumenten. Afgezien van de vraag of er nieuwe inzichten komen die het wankele evenwicht zullen verbeteren.

En beide kampen zullen benadrukken dat ze onze vrijheid verdedigen: de een door de klemtoon te leggen op wetten om bedreigingen van de vrijheid te bestrijden; de ander om te benadrukken dat wetgeving die de privacy tart ook onze vrijheid op het spel zet.

Conclusie:
Ook dit is in eerste instantie een argument pro referendum. Echter, je kunt je ook afvragen of het maatschappelijk discours zo veel beter zal zijn dan de debatten die gevoerd zijn in het parlement. En dat er een betere uitkomst zal zijn.

Doen?

Het debat over de Wiv heb ik op de voet gevolgd en uitgebreid beschreven. Er zijn geen signalen van politieke tekortkomingen. Wel bleek er in de Kamerdebatten een harde scheidslijn te zijn tussen vóór- en tegenstanders van de Wiv. Die bovendien meer oor hadden voor de eigen argumenten dan voor die van het ‘andere kamp’. Gelijk geven was niet aan de orde. De vraag is echter of een referendum dit politieke tekort gaat goedmaken.

De roep om een referendum legt ook bloot dat de media het politieke debat over de Wiv onvoldoende over het voetlicht brachten. De parlementaire pers is sowieso meer geïnteresseerd in geneuzel over bijzaken en machtsverhoudingen dan in de inhoud.

Zelden of nooit treft je nog een uitgebreid verslag van een Kamerdebat aan, dat kost maar moeite. We krijgen vooral interviews, analyses en bijgevolg een hoop getwitter en dus heel veel meningen.

Waarbij ook degenen die de Wiv en andere veiligheidswetten bepleiten, hun taak verzaken, ook de directies van de diensten zelf. Leg het volk uit:
Waarom willen we van iedereen data verzamelen om aanslagen te voorkomen?
Hoe werkt dat speurwerk eigenlijk in de praktijk?
Waarom moeten verzamelde data maar liefst drie jaar bewaard blijven?
Waarom hebben we nu geen aanslagen terwijl de nieuwe Wiv toch nog niet in werking is getreden?

Ik denk niet dat een referendum het wankele evenwicht tussen veiligheid en privacy zal verbeteren. Maar de roep om een volksraadpleging, hoe beroerd ook inhoudelijk geagendeerd, legt wel een maatschappelijk probleem bloot.

Los dit probleem van gebrekkige transparantie en motivatie op. Dat zet meer zoden aan de dijk dan het volk en masse naar de stembus te roepen voor een kwestie waarvoor een bepaalde meerderheid voor of tegen geen oplossing naderbij zal brengen.

 

Gepubliceerd

3 sep 2017

Wat vinden de experts?

6 sep 2017

Parlementaire democratie afschaffen?

Op 11 juli is de Eerste Kamer akkoord gegaan met een nieuwe Wet Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten. In die wet wordt vastgelegd dat inlichtingen- en veiligheidsdiensten onder voorwaarden communicatie en informatie van burgers mogen aftappen en meelezen. Dat geldt niet alleen voor communicatie van mensen die van misdrijven worden verdacht, het geldt in het algemeen: jouw en mijn communicatie mag onbeperkt worden afgeluisterd. Dat dit grote inbreuk maakt op onze privacy is duidelijk.

Dat het nodig is, is niet duidelijk: de inlichtingendiensten hebben genoeg andere middelen om terrorisme en criminaliteit in kaart te brengen. Een meerderheid in het parlement heeft de wet echter gesteund: VVD, CDA, PvdA, CU, SGP, 50Plus en PVV. De rechtse partijen, dus.

Nu is er een initiatief om een referendum te houden over deze wet. Dat lijkt heel democratisch, een raadpleging van het hele volk over een wet. Maar is het democratisch? Is het niet democratisch dat het parlement de wet heeft aangenomen?

Een referendum is niet per se democratisch is. Neem bij voorbeeld het eerste referendum, over de Europese Grondwet. Eigenlijk gingen we over twee dingen stemmen: wil je dat er een Europese grondwet komt? Zo ja, moet dat dan deze tekst zijn, opgesteld door Valéry Giscard d'Estaing? Dat is een lastige. Ik was vóór een Europese grondwet. De voorliggende tekst was echter zo slecht, dat ik daar fel tegen was.

Dus wat moest ik stemmen? Voor de tekst van Giscard d'Estaing (die ik heel slecht vond) of tegen een Europese grondwet (waar ik voor was en ben)? Voor mij toonde dit referendum aan dat referenda ondemocratisch zijn, want manipulatief.

Zwartwitheid van de stelling verhoudt zich dus moeilijk tot de complexiteit van maatschappelijke en politieke onderwerpen, en is nauwelijks met ja/nee op te lossen. Als ik stem over ingewikkelde maatschappelijke onderwerpen, dan wil ik dat doen door te stemmen ‘ik vind dat deze politicus/a mij in deze discussie goed zal vertegenwoordigen’ en vervolgens word ik lid van de partij van die politicus/a om een oogje in het zeil te houden. Dat is onze democratie, dat is hoe ons land werkt. Het is niet ideaal, dat geef ik onmiddellijk toe, maar de alternatieven zijn nog minder ideaal.

Het ergste van een referendum vind ik dat demagogie en manipulatie waarmee het gepaard gaat. Kijk naar het referendum over het verdrag met Oekraïne. Dat ging over een handelsverdrag, het ging niet over een eventueel lidmaatschap van Oekraïne van de EU. Toch ging de propaganda van de actievoerende partijen grotendeels over de EU en dacht een meerderheid van de burgers vermoedelijk te stemmen over het EU-lidmaatschap van Oekraïne. Veel mensen hebben tegen dat verdrag gestemd terwijl de partij die zij in het parlement hebben gekozen, vóór had gestemd. Ik kan dat niet met elkaar rijmen.

Een eventueel referendum over de WIV plaatst mij voor een probleem. Ik ben tegen die wet, dus kan ik tegen stemmen. Maar mijn volksvertegenwoordigers, die tegen hebben gestemd, zijn verslagen door een meerderheid van voorstemmers. Een stem tegen de WIV in het referendum is dan eigenlijk een stem tegen de parlementaire democratie.

Dus stel ik voor om de formulering van het referendum niet te maken "bent u voor of tegen de WIV" maar eerder "wilt u de parlementaire democratie afschaffen ja/nee".

6 sep 2017

Informeer het volk goed

A) Met mijn bedrijf ben ik toeleverancier van providers, politie en inlichtingendiensten. 

B) Denk bij tappen altijd aan de kern: de maatschappij, wij als burgers, kan zich geen blijvende vrijplaatsen voor criminaliteit veroorloven. Individuen en groepen burgers hebben digitaal veel meer middelen gekregen om te communiceren en zich te organiseren, ook voor kwade doeleinden.

Daar moeten voldoende middelen voor opsporing door de overheid tegenover staan. Het veelgehoorde argument dat er voldoende middelen zijn wordt door de mensen die het werk voor ons burgers moeten doen, hun leidinggevenden en de politiek verantwoordelijken duidelijk anders gezien. 

C) Ik ben op zich erg voor referenda, met Zwitserland als goed voorbeeld! Maar dan moet de bevolking voldoende geïnformeerd zijn om de juiste afwegingen te kunnen maken. Klassiek voorbeeld: de doodstraf. Bij stemmingen is het ongeïnformeerde volk voor, terwijl enig bestuderen van argumenten voor en tegen de doodstraf al tot de andere uitslag leidt.

7 sep 2017

Studenten kunnen Wiv beter eens goed onderzoeken

Dit plan voor een referendum lijkt me nogal een zinloze actie. De regering wordt ermee opgeroepen de nieuwe Wiv nog eens te heroverwegen, maar precies dat is eigenlijk al gebeurd na de vele en heftige kritiek die er na het eerste ontwerp was. De regering heeft toen inderdaad wijzigingen aangebracht (met name de extra toets door de TIB en 3 fasetoestemming voor ongerichte interceptie), maar deze leken meer bedoeld om ongerustheid bij burgers te sussen, dan dat het nou een daadwerkelijke verbeteringen zijn.

Tijdens de parlementaire behandeling werden vanuit de Tweede Kamer ook nog een reeks van wijzigingen voorgesteld, maar deze werden bijna allemaal en vaak zonder enige plausibele motivering door de regering afgewezen. Het is daarom wel heel naief om te verwachten dat een referendum de regering nog tot wijzigingen in de wet zal kunnen bewegen, mede ook gezien de grote complexiteit van de materie.

Voor de studenten die het initiatief tot dit referendum hebben genomen lijkt het me een zinvollere taak om de ingewikkelde materie die het afluisteren in deze digitale tijd is, eens goed te onderzoeken en dan de mogelijkheden en onmogelijkheden daarvan zo helder mogelijk uiteen te zetten. Er doemen nu al te vaak spookbeelden op zonder dat mensen ook maar enigermate inzicht in de werking van de moderne communicatietechnologie hebben.

13 sep 2017

Overheid slecht huisvader van onze data

1. Een argument dat ik veel te weinig terugzie: de overheid laat keer op keer zien dat zij een slecht ‘huisvader’ is wanneer het gaat om het beheren en bewaken van de informatie van haar burgers. En ik verwacht hier ook weinig verbetering in.

Sterker nog, ik voorspel dat er door de ‘war on talent’ alleen maar minder deskundigheid bij overheden zal zijn de komende jaren. De meeste van de slimste meisjes en jongens op dit gebied, zullen hoogstwaarschijnlijk niet bij overheden gaan werken. (En ik weet dat uit ervaring bij het opzetten van jong talent programma's voor diverse organisaties.)

Over de ‘slechte huisvader’: wanneer ik iemand mijn bezittingen uitleen (laat staan overdraag) dan verwacht ik dat hij of zij daar uiterst zorgvuldig mee omgaat. Zo is het ook met mijn gegevens. Maar keer op keer zien we dat onze vertrouwelijke gegevens bij de overheid niet in veilige handen zijn. We lezen te vaak dat gegevens niet voldoende zijn beveiligd en/of dat er niet zorgvuldig genoeg mee wordt omgegaan.

Kortom, los van de vraag of de overheid die gevoelige gegevens überhaupt mag hebben, ze verdienen het simpelweg niet. Ik heb geen enkel vertrouwen dat ze het waard is om onze gegevens in te zien en te beheren.

2. De groep mensen waar de overheid zich op richt in dit verhaal en met deze maatregelen, laat ik ze voor het gemak de ‘kwaadwillenden noemen, zal zich relatief gemakkelijk wapenen tegen de maatregelen van de overheid. Zij zullen technologie en talent gebruiken om buiten de blik van de overheid te blijven. Gevolg zal zijn dat de overheid (met vaak achterstand qua techniek en talent) hoofdzakelijk inzicht krijgt in gedrag van mensen die juist niks kwaads van plan zijn. Beter is in plaats van met een relatief grof instrument als het grote sleepnet, juist op veel slimmere manieren de kwaadwillenden op te sporen. ‘

Maar hoe ironisch, juist daar is meer talent voor nodig en dat ontbreekt vaak bij overheden. Met als gevolg dat we in een vicieuze cirkel komen waarbij de overheid relatief dom wil blijven vissen en we nog minder vertrouwen in onze overheid zullen krijgen.

De nieuwe Wet op de inlichtingendiensten gaat ook te veel uit van vertrouwen in de omgang met onze data door de overheid, in dit geval AIVD. Dat is niet goed. Laat er dus maar een referendum over komen.

Netkwesties forum

Netkwesties en de bezoekers stellen je mening op prijs. Deze wordt hier direct gepubliceerd.
Paul
9 okt 2017
Om even op te sommen:
De initiatiefnemers kunnen niet spellen, dus ze hebben het bij het verkeerde eind.
Het is gewoon symboolpolitiek, mensen zijn boos maar dit gaat niet over inhoud.
De studenten hebben eigenlijk geen benul van het gevoerde debat.(bron?)

Onder het panel niks beter, wordt nergens ingegaan op inhoud van Wiv, enkel "als mensen zich zouden inlezen, waren ze wel voor".

De praktijk zal laten zien dat juist de jongere generatie met meer kennis op gebied van tech. tegenstemt. 500vol
MK
14 sep 2017
Dit stuk grossiert in argumentatiefouten en zou nog geen voldoende krijgen op de middelbare school. Helaas zijn reacties beperkt tot 500 tekens - zie hier de demontage van dit waardeloze opiniestuk: https://pastebin.com/L3GnKS9V
Jaap Kees
12 sep 2017
Je weet niet van iedereen wat zijn of haar reden was tegen toetreding van Oekraine tot de EU te stemmen. Voor veel mensen was toetreding van een intens corrupt land gelijktijdig met het waarschijnlijke verlies van het VK onverkropbaar. De PvdA is gedecimeerd bij de laatste verkiezingen mede door het eigengereide handelen van Koenders (vooral in Mali te vinden) en Plasterk (winnaar Big Brother award, maar bord voor het hoofd). Kiezers zijn echt niet dom.
Niels
8 sep 2017
"Een referendum is niet per se democratisch is."
Ik zal verdere fouten in dit artikel maar gewoon niet meer noemen als ik ze zie. Ik heb mijn punt wel gemaakt.
Niels
7 sep 2017
Realiseren de experts wie een referendum zinloos noemen zich ook dat dit, naast juridische stappen, überhaupt de enige kans is om deze wet te herzien? Ongeacht wat er met de uitslag van het referendum gebeuren zal, als we de dit referendum niet hebben missen we onze kans op een debat hierover. Dan maakt het niet veel meer uit hoeveel onderzoek we doen.

Eerst denken dan doen? Dat heeft de Kamer zelf onvoldoende gedaan.
Niels
7 sep 2017
Ik vindt het echt hilarisch dat jullie over taalfouten beginnen, en zelf de verkeerde website linken. Het is SleepWet.nl, niet SleepNet.nl.
Ton
4 sep 2017
Een referendum lost inderdaad niets op. Zoals nu al 2 maal bewezen.

Maar het is wel de enige manier om het ongenoegen duidelijk te maken want de stembus (eens in de 4 jaar) wordt ook al stelselmatig genegeerd.
Graag kort en bondig. Kwetsende, discriminerende en/of commerciële uitlatingen worden verwijderd.
 

Registreren en de nieuwsbrief ontvangen?

We gaan zorgvuldig met je gegevens om. Je krijgt ook gelijk toegang tot alle plusartikelen en je kunt reageren op de artikelen.

Controleer nu je e-mail

Je ontvangt een bericht met instructies om je e-mailadres te bevestigen. Zonder deze bevestiging sturen we je geen nieuwsbrief, doe het dus gelijk even!

asdas sdf fs dfsdfsf sdffsd
Netkwesties © 1999/2017. Alle rechten voorbehouden. Privacyverklaring
Ehio Media content marketing
1
0
1