KindaMuzik: "papieren media in Nederland intens suf"

e-zines, deel 1

De weblog-hausse leek lange tijd ten koste te gaan van een andere vorm van publiceren op internet: het e-zine. Maar 'samen een blaadje op internet maken' is bezig met een revival. Netkwesties spreekt met hoofdredacteuren van opvallende titels, te beginnen met KindaMuzik, een online muziekuitgave met 70 medewerkers. Een gesprek met vertrekkend hoofdredacteur Theo Ploeg over het ontslaan van vrijwilligers, gebrek aan identiteit en verval van papieren titels.

Interviews, recensies, concertverslagen, een eigen platenlijstje en vijf secties met artikelen per muziekstijl: rock, beats, mars, loud en twang. Het "moderne muziekblad", zoals Kindamuzik zichzelf noemt, puilt uit van de bijdragen, met dagelijks een flink aantal nieuwe stukken. Over the next big thing uit Engeland bijvoorbeeld, of een uitgebreid gesprek over de muziekhobby van Voetbal International-hoofdredacteur Johan Derksen, of een speciaal verslag van een festival - het staat allemaal op KindaMuzik.

Geen enkele andere Nederlanse muzieksite kan zich met dit e-zine meten. De site van tijdschrift Oor steekt er schraal bij af en zelfs VPRO's 3voor12 haalt niet de productie van KindaMuzik. Die enorme omvang is niet altijd even gemakkelijk te bevatten. Zo verschenen op 29 april in één dag zestien cd-recensies op de site.

Dat alles gebeurt door vrijwilligers, enthousiastelingen die vanuit alle uithoeken van Nederland én Vlaanderen hun bijdragen e-mailen. De muziekliefhebbers beschrijven niet alleen de concerten waar ze toch al heen zouden gaan en gekochte cd's, maar gaan ook op pad om zelf artiesten journalistiek te ondervragen. En dat allemaal zonder er een cent voor betaald te krijgen.

"Mensen zijn trots als ze voor Kindamuzik mogen schrijven", zegt vertrekkend hoofdredacteur Theo Ploeg. "We krijgen zo veel sollicitatiemailtjes dat we kunnen kiezen." Een ongekende luxe voor een website. De pagina Wij Zijn KindaMuzik telt al meer dan 70 namen. Een deel daarvan werkt ook voor professionele media.

Van weblog naar e-zine

Theo Ploeg (35) is zelf zo'n professionele hobbyist. Hij schrijft freelance voor onder meer het Haarlems Dagblad en werkte voorheen als journalist voor muziektijdschriften Opscene, Basic Groove en Playground. Sinds 2001 is hij betrokken bij KindaMuzik. Maar de geschiedenis van het internetmuziekblad begint eerder, bij programmeur en webdesigner Niels van der Tang.

Van der Tang begon medio 1999 - naar wat later bleek - als een van de eerste Nederlanders een weblog met de naam KindaMuzik, wat komt van 'The Kinda Muzik You Like'. Tijdens een wereldreis hield hij bij naar welke muziek hij luisterde, in het Engels. Vanuit de weblog ontstond het e-zine. Naar mate de inhoud journalistieker werd, nam ook de interesse van platenmaatschappijen voor dit niet-professionele medium toe. De recensie-cd's begonnen binnen te stromen op het Amsterdamse kantoortje van een van de makers van de site.

Theo Ploeg kwam in 2001 bij KindaMuzik. De malaise in de papieren muziekmedia was toen groot. Enkele muziekbladen waar de geboren Limburger voor schreef, waren opgedoekt. "In 2002 dacht ik: hiermee is echt veel mogelijk, maar een structuur ontbreekt. Iedere medewerker had even veel over de inhoud te zeggen. Dat was een probleem."

Van Engels naar Nederlands

Ploeg bepleitte, met succes, voor een meer professionele redactiestructuur en de omschakeling van het Engels naar het Nederlands. Het had nogal wat voeten in de aarde om de hele redactie om te krijgen. "We hebben toen een felle strijd uitgevochten binnen de redactie. Een deel durfde niet goed. Ik heb toen gezegd: of we doen het of ik ben weg. In een harmoniemodel zag ik weinig, ik ben meer iemand van de conflicten."

Uiteindelijk won Ploeg en schakelde KindaMuzik op 1 januari 2003 over op het Nederlands. De redactie werd onderverdeeld in een hoofdredactie en deelredacties met hun eigen coördinatoren. Dat bleek een gouden greep: het aantal medewerkers nam snel toe. Ook namen platenmaatschappijen namen de site sindsdien een stuk serieuzer. Het regelen van interviews werd gemakkelijker.

Een hiërarchische organisatie blijft kennelijk ook bij een club hobbyisten noodzakelijk. Ploeg: "Het werd te veel werk voor mij om alle nieuwe stukken nauwkeurig te lezen. Artikelen verschenen steeds meer in een soort niet te stoppen stroom, waar bijna geen grip op was te krijgen."

Overleggen doet de redactie van KindaMuzik voornamelijk via internet. De medewerkers voeren onderling discussies over de artikelen op de een eigen mailinglist. "E-mail is niet altijd de beste manier om zaken te bespreken." Slechts zo nu en dan vinden er echte redactievergaderingen plaats.

Ingrijpen bij wanprestaties

Kwaliteitsbewaking van een e-zine dat wordt volgeschreven door vrijwilligers is en blijft een probleem. De medewerkers schrijven vooral over hun eigen interesses en zijn daardoor lang niet altijd even kritisch, vindt Ploeg. Moeten professionele journalisten al niets hebben van het snijden in hun stukken, een vrijwilliger vindt dat helemaal niet prettig.

"Maar bij wanprestaties moet je nu eenmaal ingrijpen. De meeste redacteuren vonden het ontslaan van vrijwilligers niet kunnen, maar ik heb dat wel enkele malen gedaan. Een deel van de redactie heeft helemaal geen journalistieke ervaring en vindt ook dat er geen al te hoge eisen mogen worden opgelegd. Maar ik wil de drempel juist zo hoog mogelijk leggen."

Hij is nog niet helemaal tevreden over het resultaat. "Ik had graag meer achtergrondartikelen gezien vanuit een helicopterview op muziek. Niet alleen stukjes over bands, cd's en optredens, maar ook artikelen die de muziek in een bredere context plaatsen. Dus ook film, literatuur, filosofie en politiek erbij betrekken. Muziek staat namelijk niet op zichzelf. Zulke artikelen zie je bij KindaMuzik bijna nooit. Ze zijn natuurlijk ook erg moeilijk te maken."

Geen eigen identiteit

Sinds deze maand is Ploeg gestopt als hoofdredacteur bij KindaMuzik. Hij is vervangen door Dave Roozendaal, die eerder werkte voor Vitaminic. Het hoofdredacteurschap kostte Ploeg te veel tijd en wat hem betreft is de rek eruit. Want kritiek op het internetblad heeft hij genoeg.

"We doen tegelijkertijd te veel op al die verschillende secties over muziekstijlen. Het is van allerlei wat, één grote vergaarbak. Er zitten erg goed geschreven stukken tussen, maar ook veel matige. De lijn ontbreekt, en daarmee de eigen identiteit. We willen zo graag bij de grote jongens horen, maar dat moet je eerst je identiteit uitwerken. We hebben geen doelgroep die ons voor ogen staat. Het lukt maar niet, ook na al die jaren, om greep te krijgen op wat we wel en niet moeten doen."

Waarom niet? "Waarschijnlijk omdat iedereen het nu als hobby doet. Dat betekent ook vrijblijvendheid, al was het maar vanwege een gebrek aan tijd. Maar je moet een keer een keuze maken: professioneel worden of niet. Een grote groep medewerkers is bang dat ze in zo'n situatie niet mee kunnen komen, dat ze niet aan de eisen zullen voldoen. En dat is misschien ook wel terecht."

KindaMuzik is nu een stichting. Dat betekent: geen winst maken, maar wel mensen kunnen aannemen. Toch is over het verdienen van geld met de site nog weinig nagedacht. "Ook dat is een identiteitsprobleem. Op wie richt je je met advertenties? Wie spreek je dan aan? Zolang je dat niet weet, kan het nooit wat worden. Ik vind eigenlijk dat KindaMuzik hier niet mee weg kan komen. Je moet een keer kiezen voor een bepaald idee, voor een bepaalde doelgroep. Anders groei je niet meer."

Zelfde probleem bij oude media

Waar de vaagheden over identiteit en doelgroep nog zijn goed te praten bij de semi-professionele e-zines, kwalijker vindt Ploeg het dat veel betaalde tijdschriften in Nederland kampen met exact dezelfde problemen. Als belangrijkste voorbeeld noemt hij Oor, de titel van popjournalistiek Nederland.

"Oor heeft bijna geen concurrentie meer en dat is slecht voor het blad. Dit dwingt de redactie niet meer tot heldere keuzes. Het blad is veel te breed geworden en lijkt nauwelijks nog een duidelijk doelgroep voor ogen te hebben. Oor heeft dus hetzelfde probleem als KindaMuzik, een gebrek aan eigen identiteit."

In zijn jaren als medewerker van tijdschriften heeft hij bar weinig goede ideëen horen komen van de vaste redacteuren die van maandag tot en met vrijdag op een kantoor doorbrachten. "Maar dat wil niet zeggen dat de vrijwilligers van KindaMuzik wel vaker met goede, vernieuwende ideëen komen. Dat heeft weinig te maken met betaling. Je hebt er een bepaald type persoonlijkheid voor nodig. Je moet graag iets nieuws zelf willen ontdekken, op je eigen houtje, en je moet er veel tijd en energie in stoppen, zonder dat je weet of je er ooit iets voor terugkrijgt. Maar de meerderheid van de net-afgestudeerden aan de school voor de journalistiek wil vooral interviews doen met bekende bands of recensies schrijven over nauwelijks vernieuwende muziek."

Ploeg geeft toe dat hij, sinds hij voor professionele media werkt, zelf ook minder toe komt aan 'het ontdekken'. Het Haarlems Dagblad publiceerde veel artikelen over het vernieuwende )toon)festival in Haarlem, terwijl juist de onafhankelijke, niet-commerciële media als e-zines zulke dingen juist zouden moeten doen.

"Maar niemand van de KindaMuzik-redactie wilde over dat festival schrijven. Wat ik mis bij KindaMuzik, mis ik ook bij de meeste andere media: noemt het begeisterung, bevlogenheid, engagement. Van alles doen zonder telkens in je hoofd te hebben wat het oplevert, maar gewoon uit passie iets maken."

Binding met lezer kwijt

Voor veel papieren tijdschriften heeft Ploeg weinig lovende woorden over: "Ik voel me niet meer betrokken bij de inhoud van de opiniebladen. Ze zijn elitair geworden, ze hebben geen feeling meer met hun publiek. Op deze manier zullen de papieren media een snelle dood sterven."

Hoe anders was het vroeger, mijmert Ploeg. "Op mijn achttiende voelde ik me als ik de Oor las echt verbonden met andere lezers. Je had een gevoel van 'hé, er zijn anderen mensen die er net zo over denken als ik'. Maar dat gevoel brengen de tijdschriften van vandaag de dag allang niet meer. Toch is dat juist de kracht van een tijdschrift, of dat nu op internet is of op papier."

Dat kan ook aan de wereld liggen die steeds minder duidelijk te omschrijven doelgroepen kent. Maar Ploeg geeft de uitgaven de schuld: "Tijdschriften in Nederland zijn intens suf. Maar daarmee passen ze wel bij ons land. Loop maar eens door een stad als Keulen en je zult je verbazen hoe saai Nederland eigenlijk is."

Ploeg slaat een papieren blad open aan de tafel van het Haarlemse café. Het is het Duitse De:Bug. "Kijk, mijn grootste ambitie is om voor dertigers zo'n hip blad te maken over cultuuranalyse. Een combinatie van een papieren tijdschrift met tijdsloze stukken, en en een website met nieuwsberichten en recensies. Internet is sterk in interactie en snelheid, papier heeft geduld."

In de volgende editie deel twee van deze interviewserie over e-zines.

[Tonie van Ringelestijn, 30 april 2004]
Warning: include() [function.include]: open_basedir restriction in effect. File(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) is not within the allowed path(s): (/home/netkwestie/:/tmp:/usr/local/lib/php/) in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie93/artikel2.php on line 91

Warning: include(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) [function.include]: failed to open stream: Operation not permitted in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie93/artikel2.php on line 91

Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie93/artikel2.php on line 91