EUROPA KAN VS RACISME
NIET VERBIEDEN
Vorige week tekende de Raad van Europa een speciaal protocol op het Cybercrime
verdrag. 'Europa' wil graag racisme, ontkenning van de holocaust maar ook andere
onwelgevallige zaken op internet verbieden. De Raad, die is opgericht om mensenrechten
te verdedigen, lijkt een flinke inbreuk op de vrijheid van meningsuiting voor
lief te nemen. Het verdrag opent poort naar Europese filtering van internetverkeer
weer een beetje verder.
Voorgeschiedenis
In november 2001 werd het internationale cybercrime-verdrag ondertekend, dit
verdrag was de eerste Europese afspraak over het aanpakken van internetmisdaden.
Ook Amerika en Canada ondertekenden in Boedapest dit papier dat het internationaal
vervolgen van internetmisdaden mogelijk maakt. Zo moesten verkeersgegevens tot
wel zeven jaar vastgehouden worden, wat leidde tot veel kritiek van, onder anderen,
'internetvader' Vincent Cerf, en burgerrechtenorganisaties. Maar de machine was
in gang gezet. De EU-lidstaten, waaronder Nederland, werken ondertussen al jaren
aan wetgeving die aan dit verdrag tegemoet komt.
Maar Amerika weigerde in 2001 een verdrag te ondertekenen dat op gespannen
voet staat met het eigen eerste amendement van de Constitutie namelijk de vrijheid
van meningsuiting. Europa heeft historisch gezien wat minder op met deze vrijheid.
Er werd een compromis bereikt: Amerika ondertekende het cybercrime verdrag, zonder
de gewraakte passages over het strafbaar stellen van, in Europese oren, ontoelaatbare
meningen. Later, in juli 2002, zou de Raad van Europa een nieuw protocol opstellen
voor alle landen waarin ook racisme wordt beperkt, maar ook dat zal Amerika uiteraard
nooit ondertekenen. (zie ook Associated
Press)
Het Protocol
In het protocol
staat onder andere dat racisme; het uitdragen van haat naar bepaalde bevolkingsgroepen
op basis van taal, afkomst of levensovertuiging verboden wordt op internet. Daarnaast
worden websites expliciet de holocaust ontkennen of bagatelliseren (zie deze
Google zoekresultaten) verboden moeten worden.
Maar wat te doen met het grenzenloze internet en verschillende wetten? Om
te voorkomen dat Europese burgers waar dit soort ideeen leven uitwijken naar de
Verenigde Staten wordt een heel nieuw type overtreding in het leven geroepen:
het 'onrechtmatig hosten'. Dat is het hosten van -door dit protocol genoemde -
verboden materiaal in landen waar dit valt onder de vrijheid van meningsuiting.
Oftewel een Europese onderdaan die uitwijkt naar de Verenigde Staten om daar materiaal
neer te zetten wat hier straks misschien verboden is, kan worden aangepakt.
Interessant zal de eerste rechtszaak zijn van een Amerikaan met een dubbel
paspoort uit een Europees land, of andere in Amerika woonachtigen van 'Europese
nationaliteit', die in Europa verboden materiaal op Amerikaanse servers zetten.
Expliciet wordt er nergens gesproken over een filter, maar het lijkt in de
praktijk de enige oplossing om te voorkomen dat Europese burgers terechtkomen
op de sites met racisme en en/of ontkenning van de Holocaust. Zeker omdat het
duidelijk is dat Amerika dergelijke sites nooit zal verbieden. Nieuw is een 'slot
op internet' niet eens: afgelopen oktober bleek de Franse Google opeens gecensureerd,
daarnaast streed Frankrijk ook al - met weinig succes - op tegen Yahoo- en eBay
veilingen waar nazi-spullen te koop werden aangeboden. (zie het
onderzoek van de rechtenfaculteit van Harvard naar de Google-censuur). Ook
Duitsland treedt zeer actief op tegen nazi-websites en extreem linkse websites,
Spanje probeert via de Icann Batasuna-websites te sluiten. Kortom, de wil om enige
vorm van filtering te kunnen toepassen lijkt sterk aanwezig.
Ondertussen lijkt het er veel op dat de Raad van Europa een toneelstukje opvoert,
onder aanvoering van de Spaanse opsteller van het cybercrime-rapport Ignasi Guardans.
Guardans, lid van de Parlementaire Assemblee zegt in interviews:'dat
Amerika en Canada aan de wereld verantwoording moeten afleggen voor hun weigering
om dit protocol te ondertekenen; alsof al niet lang bekend was dat Amerika dit
protocol nooit zal ondertekenen, omdat ze daarmee haar rechtsbasis van het land
tot in het diepst zal treffen. Guardans, die Netkwesties helaas ondanks verwoedde
pogingen niet persoonlijk te speken kreeg, wil dat er voor internet dezelfde rechten
gaan gelden als voor traditionele media, wat in ieder geval voor Nederland betekent
dat er weinig zal veranderen. In Nederland zijn racisme en xenofobie verboden,
zowel in folders, de pers als op internet, zo bevestigt een woordvoerder van het
Landelijk Bureau tegen Rassendiscriminatie. Een 'handige' bijkomstigheid van dit
protocol is dat nu ook het ontkennen van de holocaust -via een omweggetje- expliciet
verboden wordt in Nederland: 'Er is wel een uitpraak
van de Hoge Raad geweest, maar nergens staat expliciet in de wet gescheven dat
dit verboden is', zo zegt een woordvoerder van het LBR.
De Europese ministers ondertekenen het verdrag naar verwachting in januari
2003. Nederland moet aan internationale verdragen voldoen, en zal de wet moeten
aanpassen. De voortgang van dit protocol speelt zich volledig af buiten Nederlandse
parlement. Op geen enkele wijze is over dit onderwerp gesproken, zo blijkt uit
nasporing van de Parlementair
archief.
[AW, 21-11-2002]
