BREIN EN SONY DELEN EERSTE MOKERSLAG UIT
De stichting Brein en Sony wonnen vorige week een kort geding
over de mod-chips. Het ombouwen van spelcomputers is voorlopig
verboden. De rechter bleek zeer ontvankelijk voor de eisen en
belangen van Sony. Zelfs de domeinnamen en namen van toeleveranciers
van het delict moet de uitbater van PSXombouwlijn.nl doorgeven.
Op straffe van flinke dwangsommen.
Een mod-chip is een kleine chip voor een spelcomputer als de
Playstation (2), waardoor deze gekopieerde spellen, spellen uit
een andere regio, of DVD's uit andere regio's kan afspelen. De
mod-chips werden in razend tempo van een obscuur artikel voor
electronicahobbyisten tot het meest verkocht accessoire voor de
beide versies van de Playstation.
Het wetsartikel waarop de rechter de uitspraak baseerde was
artikel 35a van de auteursrechtenwet waarin staat dat een technische
maatregel zoals een mod-chip verboden kan worden als deze alleen
maar gebruikt zal worden voor piraterij. Dat moest Sony aantonen.
Volgens Sony zijn er in Nederland 12,5 miljoen illegale cd-roms
in omloop, met een straatwaarde van 125 miljoen euro. Dit zou
40 procent van de illegale markt zijn. De rechter had geen bewijzen
nodig en beweerde dat Sony dit 'onbetwist heeft weten vast te
stellen'. Zelfs als dat waar zou zijn, dan is dat nog geen onafhankelijke
vaststelling. Het ontbreken van onafhankelijke cijfers over de
werkelijke omvang van piraterij heeft de rechter niet als bezwaar
gezien.
De veroordeelde Ginger Lebbink, eigenaar van PSXshop.nl, PSXombouwlijn.nl
en nog wat andere vrijwel identieke websites met discutabele bedoelingen,
liep volgens eigen zeggen na de uitspraak verbijsterd de rechtszaal
uit. Hij hoorde slechts argumenten die hem als muziek ind eoren
klonken:
'De rechter maakte Sony in de rechtszaal met de grond gelijk.
Zowel Sony als Brein beweerde dat import van games ook verboden
is. De rechter kwam direct met enkele arresten op de proppen waarin
bleek dat het wel mocht.'
De mod-chipper handelaar meent dat de rechter is misleid, onder
meer met de cruciale vraag of je ook back-up's voor eigen gebruik
mag maken en eventueel gebruiken: 'Het is onvoorstelbaar dat de
rechter Sony geloofde toen ze zei dat het maken van back-ups van
spellen niet nodig is omdat beschadigde cd's eenvoudig te repareren
zijn. Een kind weet zelfs dat een cd kwetsbaar is en dat krassen
het ding onbruikbaar maken. Sony wil ze wel vervangen, maar wil
er wel weer geld voor vangen.'
Maar de rechter voelde wel aan dat de mod-chips uiteindelijk
voornamelijk bedoeld zijn om piraterij te faciliteren. Dat moet
een hlat wordentoegeroepn, meende hij met sony, punt-uit! Echter,
juridisch is deze zaak allerminst waterdicht, niet enkel vanwege
de back-ups van spellen.
Waarom heeft de rechter in deze een Playstation, in wezen een
afspeelapparaat voor media zoals een, anders behandeld dan een
videorecorder of een personal computer met een cd-speler? Immers,
ook in deze beide apparaten is het mogelijk om allerlei dragers
af te spelen, illegaal aangekocht of legaal.
Volgens Kamiel Koelman, verbonden aan het onderzoeksinstituut
voor informatierecht, is een hoger beroep zeker niet kansloos:
'De rechter heeft anticiperend op nieuwe regels gehandeld, namelijk
dat hardwarematige cracks ook strafbaar zijn, nu is de regel alleen
toepasbaar op software. De nieuwe regelgeving is nu bij de Raad
van State, maar voor zover ik weet zal deze nieuwe richtlijn geen
doorgang vinden.'
De zaak rondom de mod-chip gaat verder dan piraterij door gamers.
Het is vooral een principiele kwestie over het Nederlands recht
en de praktijk van auteursrechtenbescherming en 'media-afspeel
apparaten'. 'De wet maakt in principe geen enkel onderscheid tussen
apparaten', aldus Koelman. Het maakt niet uit of het gaat om een
videorecorder, dvd-speler of een computer. Omgekeerd: de uitspraak
in de mod-zaak zou wel eens toepasbaar kunnen zijn op alle bestaande
afspeelapparaten.
Het verbieden van mod-chipperij staat op gespannen voet met
de auteursrechtenwet: er kunnen immers ook 'gewone' import-cd's
mee worden afgespeeld. Omdat de auteursrechtenwetgeving beperkingen
kent, is het Sony wellicht helemaal niet toegestaan om iemand
te beperken in het consumeren/kennis nemen van werken. Ofwel:
Sony mag niet zomaar iemand verbieden om spellen te spelen, louter
daar zij gebruikers wil bepereken tot het spelen van spellen met
een stempel van de fabrikant.
Hoger beroep
Lebbink overweegt een hoger beroep: 'Als dit doorgaat, gaat
dit in een stichtingsverband, mijn collega's mogen meebetalen.
Als de vorming van de stichting lukt, lukt dan nemen we meester
Christiaan Alberdingk Thijm als advocaat.'
Alberdingk Thijm is gespecialiseerd in auteursrechtenkwesties
en internet. Maar de ondernemers moeten eerst het geld bij elkaar
zien te scharrelen om de advocaat te kunnen betalen.
Sony bezit een monopolie op de Playstation: ontwikkelaars moeten
eerst een 'toverboek' met specificaties voor het maken van spellen
kopen en de ontwikkelaars moeten goedkeuring krijgen van Sony
om een spel op de markt te brengen. Sony legt technische beperkingen
op zodat derden niet zomaar software voor een PSX of PS2 kunnen
ontwikkelen. In een markt waarin alleen al in Nederland jaarlijks
zo'n 300 miljoen omgaat, en jaarlijks stevig groeit, is dat geen
marginale bezigheid.
De huidige games-markt kun je vergelijken met bijvoorbeeld Microsoft
die met Windows een slot zou hebben op de cd-romspeler en iedereen
verbood om niet door Microsoft gestempelde software te gebruiken.
Buitenland
Opmerkelijk is de parallel die de zaak vertoont met dergelijke
zaken in het buitenland. Sony en andere producenten volgden in
Engeland een vrijwel identieke methode om de uitbaters van de
mod-chips workshopjes aan te pakken. Sony dwingt de ondernemer
op straffe van fikse dwangsommen om de leveranciers van de chips
bekend te maken.
Het niet noemen van de leveranciers, zodat Sony deze direct
kan aanpakken, betekent voor de winkelier een boycot, en dat staat
gelijk aan een faillissement, zoals een ondernemer van een tv-shop
en importspellenzaak in het Verenigd Koninkrijk begin dit jaar
overkwam.
In Nederland eist Sony in een adem ook alle domeinnamen waar
ook maar de suggestie van een merknaam van het elektronicabedrijf
in voor komt, eist de adressen van de chips-leveranciers en alle
gederfde inkomsten. Volgens stichting Brein, dat softwarepiraterij
tracht te bestrijden, zullen er nog meer zaken volgen. [AW, 2
mei 2002]
Zie ook:
