Privé-informatie nog steeds makkelijk te koop; Kopers persoonsgegevens niet vervolgd
Nederlandse informatiebureaus zoeken en verhandelen alle mogelijke privé-gegevens, van banksaldi tot kentekens. Een aangifte tegen bekende afnemers, waaronder ING, ABN Amro en Nautha Dutilh is niettemin geseponeerd.
Handel in privé data, vaak voor financiële en juridische doeleinden, blijkt moeilijk uit te roeien, ondanks een forse celstraf voor enkelen van hen twee jaar geleden. In januari veroorzaakte de onthulling dat de directie van de Staatsloterij een recherchebureau had ingehuurd om het privé-leven van de leiding van de Postcodeloterij te laten natrekken nog opschudding.
Het OM seponeerde recent de aangifte tegen een lange lijst van opdrachtgevers van de veroordeelde handelaren. Daaronder zijn bankverzekeraars ING, ABN-Amro, Fortis en Amev, advocatenkantoren als Houthoff Buruma, Nautha Dutilh en landsadvocaat Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn en ook misdaadverslaggever Peter R. de Vries en grotere informatiebureaus.
De aangever had zelf de bewijzen, zei hij. Het betrof Michel Kraaij. Kraaij kreeg in 2003 een half jaar celstraf wegens oplichting, omdat hij zich aan de telefoon telkens als iemand anders uitgaf en daarmee de meest gevoelige informatie bij overheden en bedrijven lospeuterde. Hij meende geofferd te zijn voor de grote informatiebureaus die hem het werk lieten doen, en wilde ook opdrachtgevers voor de rechter hebben. Hij verwijt hen aanzetten tot oplichting en heling van privé-gegevens, die door hemzelf zijn achterhaald.
Kwade genius ook vervolgen
Tot nu toe zijn echter nog nooit bedrijven die opdracht gaven tot het achterhalen van privé-gegevens vervolgd. Kraaij begon deze week een artikel 12-procedure bij het gerechtshof in Den Haag teneinde zijn aangifte alsnog in behandeling te laten nemen.
Kraaij, die zijn oude werk heeft afgezworen: "Justitie moet de opdrachtgevers ook vervolgen, omdat het verwerken van deze persoonsgegevens eveneens strafbaar is. Ze weten best dat ze om informatie vragen die niet op legale manier te verkrijgen is. Nu wordt gedoogd dat burgers ongemerkt en ongecontroleerd doelwit zijn van onderzoeken. Zonder de opdrachtgevers bestonden deze privacyschendingen niet. Ik hoop dat de politiek hier werk van maakt."
Het seponeren van de aanklacht is een stimulans voor voortgaande handel. "Informatiebureau Goderie van Groen achterhaalt bijvoorbeeld bankrekeningen voor 350 euro binnen twee dagen," aldus Kraaij. "Justitie weet dat dit betreffende bureau al in 2003 op illegale wijze privé-informatie verzamelde, omdat ik onder meer in opdracht van dat bureau heb gewerkt. En ik heb meer bewijzen dat allerlei andere bureaus verder gaan met het leveren van gegevens die ze niet op legale wijze kunnen krijgen."
Uit voorzorg wordt informatie telefonisch doorgegeven aan de opdrachtgever, staat in één van de opdrachtfaxen die Kraaij onderschepte. Eén van de slachtoffers, C. S. uit Den Haag, reageert verbaasd, nadat deze krant hem vertelde dat zijn banksaldo en persoonsgegevens waren gekocht door een man met wie hij een financieel conflict heeft. "Dit is zeker niet leuk om te horen. Raar dat dit zomaar kan."
Kamervragen van SP
Roy Goderie, directeur van het betreffende bureau, zegt slechts: "Wij verrichten onderzoeken." Hij weigert verder commentaar. Het CBP constateerde in 1999 al dat het bedrijf de privacywet overtrad, maar dat had geen zware sancties. Zeven jaar later heeft het bureau zich nog steeds niet aangemeld voor verwerking van persoonsgegevens, zegt woordvoerder Geert-Onne van de Klashorst van het CBP.
Dat is in overtreding met de Wet Bescherming Persoonsgegevens, die bedrijven verplicht zich in te schrijven in een openbaar register. "Dit is vervelend," aldus Van de Klashorst. "Een deel van dit soort bureaus verstopt zich. Veel bedrijven worstelen met gebrekkige toegankelijkheid van informatie en schakelen dat dit soort bureaus in. Hier ligt een juridisch probleem. De bureaus hebben onze verhoogde aandacht weer."
SP-Kamerlid Jan de Wit zegt in een reactie over de kwestie Kamervragen te willen stellen aan minister Donner van Justitie, die al in 2003 op de hoogte is gebracht van de grootschalige privacyschendingen. De Wit vraagt zich af waarom de handel in privé-gegevens desondanks door kan gaan. Deze zomer dient ook het hoger beroep in de zaak tegen de eigenaren van informatiebureau Mariëndijk in Zoetermeer. OM verwijt hen oplichting en deelname aan een criminele organisatie.
