Moxmo: onbetrouwbaar elektronisch geld
Moxmo, aanbieder van portemonnees voor online en mobiel betalen, is bankroet. Niet alleen vermogende, stille investeerders als ex-Aegon-baas Kees Storm gaan het schip in - vooralsnog ook de Nederlandse en Duitse klanten. Waar was het toezicht toen het misging?
"In financiële dienstverlening draait het om vertrouwen. Dan vertrouwen klanten je hun geld toe. Maar om dat vertrouwen te winnen is er eerst veel geld nodig. Er was ruim vier miljoen euro geïnvesteerd alles bij elkaar, maar dat was toch onvoldoende."
Maurits Regenboog is een ervaren rot in de bancaire wereld, die afgelopen week nog het Financieele Dagblad haalde met zijn nieuwe baan bij Nielen Van Schaik, een gerenommeerde begeleider van overnames. In zijn korte cv stond niet Moxmo, het bedrijf waar hij tot juni jl. ongeveer een jaar lang aan verbonden was.
Regenboog was directielid om geldschieters te trekken, iets waarin hij aardig is geslaagd. Namen noemt hij niet, maar die komen wel uit andere hoeken. Zeker is dat Kees Storm, ex-voorzitter van de Raad van Betuur van geldconcern Aegon, zijn spaarcentjes in Moxmo stopte, naar verluidt circa 250.000 euro. Dan was er Gerard van Nieuwe Weme, die met verkoop van retailketens als rijke in de Quote-500 kwam. Hij was ook commissaris.
Ze kunnen fluiten naar hun centen. Dat is het risico van hun hobby. Ze waren 'informals', informele investeerders. Moxmo wist eigenlijk vanaf de start 2,5 jaar geleden dat ze ook ten minste een grote investeerder nodig had, liefst banken en telecombedrijven. Regenboog: "Alle partijen heeft Moxmo benaderd, maar de tijd was nog rijp voor hun nieuwe systeem. ABN Amro, ING/Postbank en Rabo, en de telecomaanbieders. Maar die grote partijen hebben toch het idee dat je op hun terrein infiltreert. Je komt in een impasse die enigszins vergelijkbaar is met die van de Chipper en de Chipknip destijds."
Bovenal was er een dilemma: want zou die ene partij aandeelhouder zijn, dan zouden de andere banken en/of mobiele aanbieders er misschien niets meer mee te maken willen hebben. En zo bleef Moxmo zonder het benodigde grote kapitaal.
Deutsche Bank
Meer geld was des te harder nodig, daar de klandizie in aanvang uitbleef. Hooguit een paar duizend mensen in Nederland schreven zich in voor de portemonnee, en een nog lager aantal stortte de minimaal benodigde 7,50 euro om te gaan betalen. Sneller groeide het aantal partijen dat betalingen accepteerde, maar dat is logisch: dat stimuleert in principe hun handel.
In juli 2003 leek Moxmo dan alsnog een grote klapper te maken. Deutsche Bank had zijn meerderheidsbelang aan het management overgedragen, omdat de bank niet verder ging met het elektronisch geld op internet. Voor weinig geld kon het bedrijf de circa 260.000 klanten van Paybox in Duitsland overnemen.
Moxmo stond voor de taak om de Paybox-klanten naar een te ontwikkelen Duitse versie van Moxmo over te hevelen. Intussen waren wel de Duitse dochterbedrijven toegevoegd aan de serie BV's die Moxmo en moeder Global Pay Ways stutten.
Die ontwikkeling liep mis, erkent medeoprichter en directeur Edward Brandt: "Ons aanvankelijke systeem was niet berekend op honderdduizenden klanten. We wilden een centraal Moxmo-systeem dat we voor een aantal Europese landen konden inzetten. Dat duurde te lang en het systeem vertoonde uiteraard kinderziektes. Pas vanaf januari 2004 konden we er in Duitsland mee beginnen."
Ondertussen was de klandizie verslapt, het bestand aan e-mailadressen verder vervuild en een deel van de rekeningnummers gewijzigd, daar die in Duitsland bij fusies en overnames van banken veranderen.
De directie van Moxmo besloot niettemin om de aanval in te zetten met automatische afschrijving van 9,50 euro abonnementsgeld (dus geen betaalsaldo) van elke Paybox-rekening, waar ze gezien de overeenkomst nog recht op had. En dat liep fout. Moxmo ontmoette in Duitsland veel verzet.
Moxmo haalde er uitgebreid de Duitse pers mee, onder meer met een kritisch artikel in Heise en op de site van omroepjournalist Sascha Kremer met een uitgebreide veroordeling. Moxmo viel de eer van een radioprogramma ten deel.
Moxmo is wat betreft vertrouwen in Duitsland dan in feite al bankroet. Vreemd genoeg blijft dit buiten de Nederlandse pers.
Veel afschrijvingen mislukten. Vervolgens wilde een groot aantal Paybox-klanten de afschrijving ongedaan maken. Is de termijn voor zo'n 'storno' in Nederland ongeveer zeven dagen, in Duitsland is dat meer dan zes weken.
De vele duizenden storno's leverden een hoge kostenpost op: ze kostten 3 euro voor de ontvangende en 3 euro voor de terugbetalende bank (die van Moxmo), dus 6 euro per terugstorting van 9,50 euro.
Brandt: "Van de oorspronkelijk 260.000 klanten konden we maar bij 150.000 ervan innen. Er waren er ruim 70.000 niet bereikbaar en 30.000 wilden hun geld terug. Van de ruim 1,4 miljoen aan inkomsten ging 600.000 euro weg aan kosten. Met ruim 100.000 euro die we maandelijks nodig hadden voor terugbetaling van korte-termijnleningen hadden we in juni ineens een levensgroot probleem."
Het gevolg was een negatief saldo in Duitsland en ABN Amro dat aan de bel trok. Personeel, zegt Brandt, had toen al achterstallig salaris en management en aandeelhouders hadden korte-termijnvorderingen.
Werknemers vroegen in augustus 2004 het bankroet aan van Moxmo en moederbedrijf Global Pay Ways. Afgelopen week verzette de Moxmo-directie zich tevergeefs tegen het bankroet, te meer omdat ze om het bedrijf door te laten gaan inmiddels minimaal 126.000 euro zouden moeten ophoesten aan salaris- en sociale lasten. Dat deed de deur dicht bij Moxmo NV.
Gebrekkig management
Door het zware weer waarin Moxmo terechtkwam, viel het in juni aan paniek ten prooi. Geldgebrek leidde tot lichtgeraakt management en achterstallige betalingen en uiteindelijk paniekvoetbal.
Geruchten gaan dat Brandt ten onrechte geld onttrok aan het bedrijf. Deze heeft daar een helder antwoord op: "In juni is aan iedereen achterstallig salaris betaald, ook aan Regenboog en mij. Wij hadden dat achterstallig salaris omgezet in een lening van ieder 50.000 euro. Alles ging volgens de regels, maar de paniek leidde tot indianenverhalen."
Brandt ging in juni met vakantie ondanks de problemen: "Dat werd hoog tijd na vijf jaar. De andere bestuurders bleven en ik dacht: ze rooien het maar even. Maar toen ik terugkwam was er alom verontwaardiging, met de gebruikelijke geruchtenstroom."
Maar er was wel een inderhaast opgezette telefonisch vergadering van de commissarissen van Moxmo, Nieuwe Wemen en Albert Bokma. In die vergadering was er sprake van dat Brandt van zijn bevoegdheden zou worden ontheven - aldus werknemers die anoniem willen blijven omdat ze nog solliciteren. Brandt speelt open kaart en bevestigt dat het woord 'schorsing' is gevallen, maar die is niet effectief geworden.
Jeroen Althoff, met Brandt oprichter van Moxmo, bevestigt dat het zeker niet tot een formele schorsing van zijn partner is gekomen. Maar hij bevestigt dat de leiding van het bedrijf aan kritiek en druk blootstond. In forums op de site van Emerce valt de nodige kritiek te lezen op het management van Moxmo.
Een jaar eerder al waren er, zegt Brandt, negen mensen ontslagen die te duur werden. Daaronder marketingmanager Werner Schrijver, een oude eigengereide rot op telecomgebied die na zijn grote succes met Ben en pionieren met KPN in de Oekraïne van Moxmo tevergeefs een publiek succes trachtte te maken.
Brandt zelf vindt de beschuldigingen onkies gezien het vele geld en de energie die hij in Moxmo heeft gestoken: "Feit is dat Jeroen en ik aan Moxmo ieder zeker 100.000 euro zijn verloren aan niet-uitbetaalde salarissen en leningen. Zo kregen we tussen april 2001 en oktober 2002, anderhalf jaar lang, geen salaris vanwege de opbouw van Moxmo. Dat is allemaal na te gaan."
Edward Brandt schuift de zwarte piet door: "Bij de aanvragers van het faillissement zitten mensen die inmiddels contacten hadden met een buitenlandse partij die hier dezelfde dienst als Moxmo willen opzetten. Die werknemers hebben zelfs een lucratief contract dat we zouden krijgen bij het Scandinavische Conto Pronto aangeboden bij die partij. Ze hadden er alle belang bij om Moxmo zo snel mogelijk bankroet te laten gaan."
Toezicht Nederlandsche Bank
Al met al ontstaat een beeld dat Moxmo verre van de solide partij was die een plaats verdiende op de geldmarkt, een markt die voor alles om vertrouwen draait. Daar waakt in Nederland De Nederlandsche Bank over - althans dat zou de bank moeten doen. Maar de Nederlandse betalende klanten zien hun saldo vooralsnog niet terug en de Duitsers kunnen fluiten naar hun abonnementsgeld.
Op de site van Moxmo, nog in de lucht, staat het volgende:
"Moxmo N.V. is een instelling voor elektronisch geld (egi), die gebruikmaakt van de vrijstelling van artikel 6 van de Vrijstellingsregeling Wtk 1992.
Meer over electronisch-geld instellingen
De Nederlandsche Bank"
De beide laatste waren hyperlinks, de eerste naar 1.1a2, vereniging voor elektronisch geld instellingen in Nederland. Deze naam verwijst naar het artikel in de Wet toezicht kredietwezen (Wtk) waarin de elektronisch geld instellingen (niet zijnde de traditionele bancaire banken) worden gedefinieerd als zijnde een specifiek soort bancaire instelling.
Kort door de bocht: het zijn vrije geldjongens die in principe in aanmerking zouden moeten komen voor toezicht. Daarvoor moet de wet worden aangepast. De club 11a2 zet duidelijk uiteen wat dit behelst: een voorziene uitbereiding van de Wtk.
In de tweede hyperlink 'De Nederlandsche Bank' verwijst Moxmo naar de de homepage van de Nederlandsche Bank. Dit is gedaan om de indruk te wekken bij klanten dat Moxmo in de gaten werd gehouden door de toezichthouders aan het Frederiksplein in Amsterdam.
Er was echter geen sprake van toezicht, zegt woordvoerder Tobias Oudejans van de Nederlandsche Bank: "Nee, want Moxmo deed met succes een beroep op de vrijstellingsregeling."
Heeft Moxmo nu een valse indruk gewekt: "Ja, tsja... eigenlijk laten wij ons daar niet over uit. Weet u wat het probleem is: wij kunnen ons niet uitlaten over individuele partijen..."
Om dan toch met een indirect antwoord te komen: "Dit klinkt misschien mysterieus, maar dat valt best mee... Reken maar dat dit soort zaken, in algemene zin gesproken natuurlijk, ons zeer zeker bezighoudt."
Moxmo-klanten staan er op dit moment slecht voor. Hun gestorte geld valt niet onder de dekking - van maximaal 20.000 euro - van tegoeden van instellingen die onder het toezicht van de DNB vallen.
Doorstart
Jeroen Althoff zegt graag te willen doorgaan met zijn Moxmo. "We gaan min of meer hetzelfde doen, maar dan als white label, waarbij derde partijen met bekende merken de dienst gaan aanbieden aan hun klanten.... Ja, dat kan ABN Amro zijn, maar ook allerlei andere partijen."
Althoff wil in Nederland, België, Duitsland en Zuid-Europa aan de slag. Geldschieters staan al klaar. Als hij met de oude zaak doorgaat, dan valt daar de vrijstelling in van DNB-toezicht, suggereert Althoff. "Dan nemen we natuurlijk wel de schulden over, ook de tegoeden van de klanten van Moxmo", belooft hij.
En gaat de Nederlandsche Bank daarmee akkoord? De woordvoerder: "Voor elektronisch geld is nog altijd niets definitief geregeld, dus in principe wel. Maar we kijken goed naar alle gevallen...".
Peter Olsthoorn, 9 september 2004
|
