Laurens Mommers

Onvoorziene privacyrisico's van internetdiensten

De Turke vrouw die 12 maart jl. door haar echtgenoot werd doodgeschoten, zou via het postbusnummer in haar klantgegevens bij zorgverzekeraar Agis getraceerd zijn door haar echtgenoot. Privacy lijdt te vaak onder gebruiksgemak.

Kennelijk was het mogelijk om via de website van Agis met behulp van het verzekeringsnummer en geboortedatum adresgegevens van een partner die zich elders schuil hield. Hoewel nog onduidelijk of Agis blaam treft, legt het bericht een algemener probleem aan de dag: privacylekken die ontstaan door matig doordacht gebruik van internettechnologie.

Twee voorbeelden:
1) de Dienst Stadstoezicht van Amsterdam publiceerde wachtlijstgegevens voor parkeervergunningen praktisch onbeveiligd op internet. Pas toen GeenStijl.nl de wachtlijstgegevens integraal op internet publiceerde, schortte de gemeente deze dienst op.

2) De naam- en adresgegevens van Nuon-klanten waren via de website van het bedrijf toegankelijk met een persoonsgebonden nummer. Dit nummer kon echter gemakkelijk worden gemanipuleerd, zodat ook de gegevens van andere huishoudens zichtbaar werden, en eventueel fictieve meterstanden konden worden doorgegeven. Inmiddels moeten klanten behalve het persoonsgebonden nummer ook het eigen huisnummer invullen.

Deze laatste voorbeelden zijn niet wereldschokkend, maar tonen aan dat privacy vaak lijdt onder gebruiksgemak. Het gebruiksgemak van een internetdienst hangt onder meer af van de moeite die men moet doen om zich te identificeren. Snel opvragen en wijzigen van eigen gegevens bespaart de consument het versturen van brieven of wachten aan de telefoon. De komst van internet maakt de introductie van dergelijke diensten gemakkelijk en aantrekkelijk. Voor de dienstverlener liggen vaak aanzienlijke kostenbesparingen in het verschiet.

Helaas ligt gebruiksgemak vaak verrassend dicht bij gemakzucht. Bij de inrichting van internetdiensten zouden bedrijven en overheden rekening moeten houden met de mogelijkheden voor oneigenlijk gebruik. Te vaak kijken ze louter naar de gewenste functies van de dienst, in plaats van te anticiperen op misbruik. Zo is de toepassing van enkel een (relatief kort) identificatienummer uit den boze: het is dan mogelijk om systematisch nummers uit te proberen, en op die manier privacygevoelige gegevens te achterhalen.

Daarnaast is een goede algemene beveiliging van de website natuurlijk onontbeerlijk, en dient de communicatie tussen gebruiker en website bij voorkeur gecodeerd te verlopen, zodat 'aftappen' van die communicatie geen zin heeft.

Uiteraard was het altijd al mogelijk om bijvoorbeeld via de telefoon te proberen gegevens te achterhalen. Toch maakt internet de drempel voor misbruik een stuk lager, vanwege de relatieve anonimiteit van het medium en de mogelijkheid systematisch toegangscodes uit te proberen.

Een grondige beveiliging mag misschien wat overdreven lijken voor een dienst waarmee iemand z'n polisgegevens of plaats op een wachtlijst kan controleren, maar de mogelijkheid van misbruik van gegevens is door het drama in Koog aan de Zaan duidelijk naar voren gebracht. De primaire verantwoordelijkheid voor de beveiliging van iemands persoonlijke gegevens ligt bij de instantie die deze in beheer heeft. Ondertussen spelen burgers zelf ook nog een belangrijke rol: zij zouden hun gegevens niet virtueel moeten laten 'rondslingeren', zodat die bijvoorbeeld via een zoekmachine als Google terug te vinden zijn, en zij moeten zorgvuldig omgaan met wachtwoorden.

Maar bovenal moeten bedrijven en overheden de beveiliging van internetdiensten serieuzer gaan nemen dan nu vaak het geval is. Daarbij geldt als minimumvereiste het gebruik van combinaties van gebruikersnaam en wachtwoord, waarbij het wachtwoord werkelijk geheim moet zijn, en niet een vrij eenvoudig te achterhalen gegeven als een geboortedatum of huisnummer.

[9 april 2004, dit stuk verscheen eerder in NRC Handelsblad]
Warning: include() [function.include]: open_basedir restriction in effect. File(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php) is not within the allowed path(s): (/home/netkwestie/:/tmp:/usr/local/lib/php/) in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie90/column1.php on line 46

Warning: include(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php) [function.include]: failed to open stream: Operation not permitted in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie90/column1.php on line 46

Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie90/column1.php on line 46