Wifi is vrij van licenties en heffingen, maakt je vrij van kabels en hoge rekeningen en biedt ook nog eens zeer veel bandbreedte. Maar openbare wifi slaat nauwelijks aan. Is er nog een toekomst, bijvoorbeeld als 'poor man's internet'?
Op 24 maart kwam aan het licht dat Keizer Wifi weliswaar niet geheel zonder kleren is, maar slechts een schamele lap draagt - of misschien wel: een schaamlap: Swisscom, de grootste aanbieder van openbare draadloze internet toegang met wifi, ofwel van hotspots, maakte met wifi-dochter Eurospot in 2004 slechts 855.000 euro omzet. Bij 1.500 operationele hotspots is dat 570 euro per jaar of anderhalve euro per dag.
Godert van Deden, marketing manager Benelux van Swisscom Eurospot in Den Haag, ontkent in eerste instantie het bedrag, wijzend op successen met hotspots: "Dat gemiddelde lijkt me aan de lage kant. We exploiteren wifi met vier- en vijfsterrenhotels waar veel zakelijke reizigers komen."
Maar de hotspots in cafés, strandtenten en andere locaties voor consumenten halen volgens Van Deden de 500 euro per jaar niet. Om te concluderen: "Dat gemiddelde voor alle hotspots kan kloppen, maar de spreiding is hoog."
Swisscom Eurospot heeft nu 190 locaties voor wifi onder contract, ruim honderd zijn er operationeel. Het kocht veel nationale bedrijfjes die meededen aan de landjepik-wedstrijd die ruim twee jaar geleden begon: in de haast opgerichte partijen spoedden zich naar attractieve punten om daar een antenne te plaatsen voor draadloze internettoegang en andere partijen voor te blijven. Vooral hotelketens vormden aantrekkelijke objecten.
Al spoedig bleken die bedrijfjes na de eerste financieringsronde moeizaam op de been te blijven, terwijl grote telecombedrijven zich verplicht voelden tegenover hun aandeelhouders om 'de boot niet te missen' met wifi. Ze kochten de kleine bedrijven: Swisscom nam Aervik en Megabeam uit de markt, KPN nam HubHop over en recent T-Mobile nog ViaWia. Hun oprichters zijn miljonair gemaakt, niet zelden voor de tweede keer nadat ze eerder op tijd een dotcom-bedrijf verpatsten.
Boris Veldhuizen van Zanten, oprichter van het inmiddels volledig door KPN overgenomen HubHop, stelt vast dat wifi-hotspots voornamelijk worden gebruikt voor het ophalen en verzenden van e-mail. Dat vergt geen bandbreedte. Ook de frequentie van het gebruik is beperkt.
Gebruik van wifi is gering daar de beschikbaarheid gering is, en de behoefte aan draadloos internetten kennelijk nog niet evident is. HubHop heeft, net als Eurospot, zo'n honderd locaties beschikbaar, volgens een overzicht van KPN (pdf) ook vooral bij hotels. Marketing wordt er nauwelijks voor gepleegd. HubHop-zuster Planet Internet biedt abonnementen met wifi voor thuisgebruik en met de hotspots van HubHop, maar verkocht die nauwelijks. Reclame is er niet voor.
Je moet zoeken naar dekking van wifi. Dit lijkt op de het netwerk van Greenpoint, dat twaalf geleden het licht zag en waaraan we nog worden herinnerd door een leuk artikel in het onvolprezen voormalige hackersblad Klaphek.
De toenmalige PTT Telecom beweerde dat ze 5.000 punten had waarop je draadloos kon bellen met de Kermit. Dat was veel meer dan met wifi nu, maar was nog te weinig. En deze draadloze technologie, CT2, kon je ook thuis gebruiken om te bellen, in plaats van al die afluisterbare CT0 en CT1 draadloze toestellen. Steeds meer ging de marketing van de 'Kermit telefoon' richting thuisgebruik, begin 1998 stopte PTT Telecom met het openbare net.
Veldhuijzen van Zanten vindt de vergelijking met het oude Kermit-syteem van KPN geen belediging. "Maar de vraag is of Kermit mislukt is of het de voorloper was van de mobiele telefonie. Hetzelfde kun je denken bij wifi. Je kunt het ook zien als de voorloper van UMTS."
Jan Willem Dijkman van regelgever DGTP van het ministerie van Economische Zaken, spreker tijdens het vandaag gehouden Hotspot Event 2004 in het Okura Hotel, trekt zelf de vergelijking: "Het is als de Greenpoints vroeger. Dat noemden we altijd vast mobiel."
Brian Stout, directeur zakelijke markt bij KPN, ziet wifi als een aanvulling op UMTS in situaties waar gebruikers zeer grote hoeveelheden bandbreedte nodig hebben. Internetters die behoefte aan meer bandbreedte hebben maar ook ambulant zijn, zijn aangewezen op UMTS.
Het momenteel snel stijgend gebruik van GPRS, datacommunicatie op de huidige GSM-netten en ervaringen met proeven met UMTS wijzen uit dat gebruikers kiezen voor het gemak van de alom aanwezigheid van het net. Het moeten zoeken naar wifi-punten is complex, en bovendien onnodig daar tot op heden de hoge bandbreedte voor de toepassingen niet is vereist.
Realisten en believers
KPN nam HubHop over als nieuw onderdeel van Vaste Net en niet van Mobiel, benadrukt Koen Mioulet, business development manager van onderzoeksorganisatie TNO Telecom in Rijswijk. Dat is volgens hem een teken aan de wand.
Vooralsnog biedt wifi ook een aantrekkelijk alternatief voor de kabels binnen bedrijfsmuren. Zo zal KPN volgens Brian Stout eerst zijn eigen hoofdkantoren gaan voorzien van wifi, en zo'n wifi-net ook aan organisaties aanbieden. Ook mentaal is dit een realistische optie: degenen die thuis tevreden van wifi gebruikmaken zullen ook snel wennen aan het gebruik in kantoren.
Maar de gelovigen in openbare wifi laten zich niet uit het veld slaan. Pieter van Hoogstraten, directeur van Mobilander, blijft momenteel financieel boven Jan dankzij de subsidie met onder meer een contract van Surfnet. Dat loopt in januari 2005 af. Daarna kan Mobilander zich niet bedruipen met een paar euro per dag. Van Hoogstraten is geen pessimist: "Anders zou ik er niet in zitten. We kunnen nu nog experimenteren en slim zoeken naar de juiste locaties. Zo blijkt wifi voor bijvoorbeeld de scheepvaart ideaal te zijn. Zo ontdek je steeds weer nieuwe mogelijkheden."
Ook Jan-Willem Behrens, chef van Picopoint in Amsterdam, behoort tot de gelovigen in renderende openbare wifi-exploitatie. Picopoint biedt exploitanten van hotspots technologie en diensten om toegang te bieden en af te rekenen. Behrens zou bij uitstek kunnen zeggen wat wifi internationaal gemiddeld oplevert, maar heeft begrijpelijkerwijs weinig trek in het noemen van bedragen: "Het verschilt ergens. Op bijvoorbeeld de Antillen loopt het erg goed op de luchthaven en met hotels vanwege de Amerikaanse toeristen."
Met GBIA probeert Picopoint een net van wifi-exploitaties te vormen. Die kunnen onderling gebruik verrekenen. Behrens: "Dat is ook aantrekkelijk voor de grote mobiele aanbieders die ook wifi willen aanbieden."
Te denken valt aan concerns als Orange of Vodafone of Telfort in Nederland, die dan overeenkomsten sluiten om die wifi-punten te kunnen aanbieden als een extra service. Vooralsnog zitten ze er niet op te wachten, Vodafone mijdt wifi demonstratief. T-Mobile is de grootste gelovige onder traditionele mobiele aanbieders, zowel in de VS (bij de Starbucks) als in Europa.
Hoe dan wel?
Hoe krijg je het volk nog aan openbaar wifi-gebruik? Picopoint ziet het wel zitten. Behrens: "De toekomst is IP, spraak, content, alle communicatie zal erover gaan. Maar voor wifi is ook meer marketing nodig. Intel zal nog breder bekend moeten maken dat je met de huidige laptops met de Centrino-processor al overal van wifi gebruik kunt maken."
Van Deden van Swisscom Eurospot vindt het verkeerd om zijn bedrijf nu al ten grave te dragen: "We zien een gezonde groei, door meer zakelijke reizigers die wifi gebruiken, nu ook in Europa, en groei van het net van hotspots. Maar er is inderdaad meer marketing nodig, vooral door de hotels. Die moeten het overal duidelijk aangeven, al bij de reservering."
Stout van KPN weet zeker dat wifi in een behoefte voorziet, al moet het commerciële model zich nog bewijzen: "De vraag naar wifi zal op locaties als vergaderruimtes enkel toenemen. Ik woonde in de Verenigde Staten, waar wifi-gebruik tijdens een conferentie standaard is geworden. Dat komt hier ook."
Hoopt Van Hoogstraten met Mobilander nog op zelfstandige opbrengsten, ook met gecombineerde abonnementen - Veldhuijzen van Zanten gelooft er steeds minder in. Niet enkel telecombedrijven kunnen wifi als Snoepje van de Week van De Gruyter presenteren, ook andere bedrijven: "Het zou me niet verbazen als wifi-toegang op een gegeven moment gratis wordt, bijvoorbeeld aangeboden met een aanvangsscherm met reclame van ondernemingen in de directe omgeving van de hotspot."
Peter Kentie, organisator van het Hotspot-event en wifi-watcher op Hotspot.nl, is stelliger: "Gratis aanbod maakt de meeste kans, het is dan inbegrepen bij een bak koffie, een biertje, je hotelkamer of de congresprijs."
Verenigde Naties
Leiden vormt het mooiste voorbeeld van maatschappelijke ontwikkeling van wifi - een mondiaal voorbeeld. Ook het gebruik van het Leidse net is niet groot, maar er valt niemand van om en het is min of meer publiek bezit.
Verder komen er steeds meer bibliotheken die wifi aanbieden. Het is een mooie openbare voorziening, al lopen ze het risico dat ze professioneel gebruik aantrekken of jagers op gratis toegang.
Dat is aardig, maar de vraag is of openbaar wifi dan wel zo ras in commerciële handen moest komen. Voor hotels is dat begrijpelijk, maar of dat voor bijvoorbeeld (binnen)steden noodzakelijk is vragen weinigen zich af. Er vindt wel een heftige discussie plaats over glasvezel, maar niet over wifi als beperkte nutsvoorziening.
Toevallig kwam vandaag een document van de Verenigde Naties binnen over de voortgang van het W2i-initiatief dat beoogt om ontwikkelingslanden draadloos aan het internet te krijgen. De Verenigde Naties, met de geciteerde Kofi Annan als boegbeeld, zien wifi als middel om de digitale tweedeling in de wereld te voorkomen.
Wifi rest dan als een soort rol als 'poor man's internet', waar de arme man en vrouw wellicht niet zo slecht mee af zijn. Is dat straks hier ook een alternatief voor degenen voor wie UMTS te duur is, al dan niet door eerst een eind te fietsen en dan een biertje te kopen? Dat kan een van de vele varianten zijn waarin wifi zal floreren, maar vooralsnog niet als rendabele openbare hotspotdienst op zichzelf.
[Peter Olsthoorn, Erwin Boogert, 25 maart 2004]
Warning: include() [function.include]: open_basedir restriction in effect. File(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) is not within the allowed path(s): (/home/netkwestie/:/tmp:/usr/local/lib/php/) in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie88/artikel2.php on line 84
Warning: include(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) [function.include]: failed to open stream: Operation not permitted in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie88/artikel2.php on line 84
Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie88/artikel2.php on line 84