Corien Prins

Het duistere patroon van eigen verantwoordelijkheid

"Iedereen kan straks thuis achter de computer aangifte doen van zijn gestolen fiets", aldus ECP.NL over het wetsvoorstel 'elektronische aangifte' dat minister Donner recent naar de Tweede Kamer stuurde. Maar wat bedenkt de minister om die fietsen ook te vinden?

Het fietsenvoorbeeld bij aangifte komt uit een bericht van ECP.NL. De overheid wil het de burger makkelijker maken en gaat tevens voor een veiliger samenleving. Niet dat de kans nu groter wordt dat een gestolen fiets bij de rechtmatige eigenaar terugkeert of de autokraker sneller in de kraag wordt gevat.

Dat hebben de politieregio's waar elektronische aangifte al langer voorhanden is, al aangetoond. Maar degene die een strafbaar feit wil aangeven, behoeft hiervoor in ieder geval niet meer naar het politiebureau. Hij of zij kan zijn ergernis voortaan met behulp van zijn computer afreageren.

De vereenvoudigde wijze van aangifte biedt natuurlijk ook de politie voordelen. Minister Donner wijst in zijn persbericht op een efficiëntere inzet van politiecapaciteit: er is minder personeel aan de balie nodig om aangiften op te nemen. Maar ja, een elektronische invuloefening verlaagt de drempel voor het doen van aangifte. Of die fiets nu terugkomt of niet, op wat knoppen drukken kan toch nooit kwaad? Kortom, we staan aan de vooravond van een sterke groei in het aantal aangiften, maar er is nauwelijks hoop op meer opgeloste zaken. Weinig opwekkend nieuws dus voor politieorganisaties die worden afgerekend op opsporingspercentages en prestatiecontracten!

Het zal me niet verbazen als opsporingsinstanties dan gaan roepen om een zekere eigen verantwoordelijkheid van burgers. Een onderwerp voor nieuwjaarsredes in 2005 is daarmee al geboren: commissarissen zullen ervoor pleiten dat hun personeel eigendommen van burgers alleen dan zal opsporen als ze hun spullen ook hebben voorzien van een faciliteit om die te traceren.

De technologie is er en makkelijker kunnen we het de opsporingsinstanties toch niet maken? Wie dus zijn of haar fiets niet heeft voorzien van een 'tracking & tracing'-technologie wordt niet door de politie bediend. Of in het gunstigste scenario: zij die hun fiets, auto, winkelvoorraad of waardevolle spullen wel hebben voorzien van een RFID-voorziening, krijgen voorrang bij opsporing.

Bij dit kabinet zal de politie een welwillend oor krijgen, want zo'n pleidooi past mooi in de huidige tijdsgeest. De aanpak van criminaliteit en fraude is immers niet alleen een zaak van de overheid, maar ook van de burgers, aldus ons kabinet. Samen moeten we aan een veilige maatschappij werken. Publieke moraal, normen, waarden en integriteit: ze behoren tot de favoriete thema's van politiek Den Haag. Juist deze week waren ze onderwerp van debat in de Tweede Kamer. Eigen verantwoordelijkheid, samen aan een veilige samenleving werken: traceren is een zaak van ons allen!

Maar in een minder aanlokkelijk scenario: al onze spullen zijn gewoon standaard voorzien van een chip voor tracering. Wettelijk verplicht! RFID-technologie heeft voor opsporingsinstanties immers ook nog vele andere voordelen en waarom zouden we ze die onthouden? Van winkeliers en producenten zullen we, zo blijkt uit recente ontwikkelingen met scheermesjes en bankbiljetten, weinig weerstand tegen dergelijke plannen mogen verwachten. In de VS heeft Wal Mart zijn grote leveranciers al gesommeerd om binnen twee jaar RFID-tags in goederen te verwerken, op straffe van verwijdering uit de Wal Mart-schap. Ook adviesbureaus wijzen hun klanten inmiddels op de belangrijke voordelen van de RFID-technologie.

Maar echte privacyvoorvechters zijn er dan natuurlijk als de kippen bij om de RFID-technologie waarmee hun spullen standaard zijn voorzien, te omzeilen. De instrumenten daartoe zijn inmiddels al voorhanden.

Vervolgens zullen opsporingsinstanties weer een tegenzet doen. Het Openbaar Ministerie kondigde deze week een nieuw laserwapen aan dat bestand is tegen de lasershields waarmee automobilisten zich weren tegen snelheidscontroles. Zo'n technologiestrijd zien we ook bij digitale rechtenbescherming (DRM) en zullen we volgens mij ook bij RFID waarnemen: een digitale wapenwedloop.

Dat is het duistere perspectief van eigen verantwoordelijkheid in een door technologie beheerste maatschappij: een digitale oorlog tegen diegenen die doen voorkomen dat 'tracking & tracing' onze eigen verantwoordelijkheid is.

[11 maart 2004]
Warning: include() [function.include]: open_basedir restriction in effect. File(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php) is not within the allowed path(s): (/home/netkwestie/:/tmp:/usr/local/lib/php/) in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie86/column1.php on line 47

Warning: include(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php) [function.include]: failed to open stream: Operation not permitted in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie86/column1.php on line 47

Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie86/column1.php on line 47