Eelco Kraefft

Patentmisbruik door zoekmachines: wie betaalt?

Ten minste drie grote zoekmachines maken zich op voor een keiharde concurrentieslag met Google. Goed nieuws lijkt het, want de dominantie van Google is zorgelijk.

Minder vrolijk word je als je kijkt naar wat de strijd naar alle waarschijnlijkheid zal opleveren: een vuile oorlog waarin de kwaliteit van de zoekmachines slechts in beperkte mate de uitslag zal bepalen. Je kunt, ook als de markt meer spelers toelaat, kanttekeningen plaatsen bij de macht die een paar grote bedrijven naar zich toe trekken en zullen trekken.

De inzet van de strijd bestaat op de eerste plaats uit patenten. Yahoo en Google zijn nu al in een patentengevecht verwikkeld. De verwachting is dat Microsoft en Amazon hun patenten in de strijd zullen gooien.

Amazon heeft al eens overtuigend laten zien wat het probleem is met patenten op software. Dit bedrijf patenteerde de 'One-click' oplossing van het kopen via een website. Concurrent Barnes & Noble werd ermee gedwongen een onnodige klik toe te voegen aan hun 'express lane' bestelmethode. Amazon patenteerde overigens ook het systeem waarbij je een andere site commissie betaalt voor het doorsturen van klanten naar je site die vervolgens iets bij je kopen, het zogenoemde affiliate programme.

Terry Semel, bestuursvoorzitter van Yahoo, probeerde recent zijn aandeelhouders gunstig te stemmen over de overname van Overture door te wijzen op de 'portfolio' van meer dan 60 patenten in software voor onder meer speurtechnologie die Overture bezit.

Overture bezit patenten op een systeem om de prijs van advertentieposities gekoppeld aan een bepaald zoekwoord vast te stellen door een veilingsysteem. Overture kocht ooit AltaVista en mag zich daardoor eigenaar noemen van andere patenten voor het gebruik van 'crawlers' om bij sites vast te stellen wat er te vinden valt, bepaalde methoden om de verzamelde informatie in databases op te slaan en het verwerken van zoekvragen.

Microsoft bezit diverse patenten op zoekmethoden die vrij gangbaar zijn. Google patenteerde de methode om het belang van een webpagina te bepalen, wat ze nu doen in de vorm van page ranking.

Niet voor niets komen in Europa groepen kenners van de softwareontwikkeling in het geweer tegen de Europese plannen voor softwarepatenten. Voorstanders van patenteren schilderen die graag af als een linkse geitenwollensokkenbeweging. Onterecht, als je ziet waar het Amerikaanse patentensysteem nu toe leidt, het gaat om gerede economische belangen van consumenten, kleinere softwareproducenten en partijen die van de zoekdiensten afhankelijk zijn.

In Amerika kun je software als zodanig overigens niet patenteren want de code van software wordt beschermd door het auteursrecht. Maar zoals uit de voorbeelden blijkt zijn kennelijk wel bepaalde vondsten te beschermen om iets op een geautomatiseerde manier uit te voeren. De taal om exact te beschrijven wat nou wel en niet onder het patent valt is overigens een welkome kluif voor juristen. Recent bekende een ondernemer wiens advocaat een softwarepatent bemachtigde dat hij in de beschrijving zijn eigen product niet meer herkende.

Het patentsysteem is bedoeld om uitvinders te beschermen die veel moeite hebben gestoken in iets wat - eenmaal uitgevonden - gemakkelijk te kopiëren blijkt. Voor zoekmachines worden ze echter door hordes juristen in opdracht van beursgenoteerde bedrijven aangevraagd. Die bedrijven steken ook geld in het manipuleren van het systeem.

Patentbureaus worden geacht om tegengas te geven, door te kijken naar wat al gezegd en gedaan is op een bepaald terrein teneinde te bepalen of een idee wel zo uniek is (prior art) als de patentaanvrager beweert. Ze huren legertjes academici in om stukken te publiceren die het succes van een patentaanvraag beïnvloeden.

Het aanvechten van een patent kost volgens deskundigen minimaal een miljoen dollar. Als je als kleine programmeur wordt aangesproken is het in zo'n geval goedkoper je te laten chanteren en een eventueel aangeboden licentieovereenkomst te tekenen. Op dit moment worden er iedere drie weken zo'n tienduizend Amerikaanse patenten doorheen gejast. En dat allemaal door ambtenaren die beslissen op onduidelijke gronden, althans zeker in het geval van zoektechnologie.

Wat we in Europa beslissen over patenten voor dit soort technologie heeft, vrees ik, straks niet of nauwelijks invloed op de wijze waarop we straks zullen moeten en ogen zoeken en vinden op internet, laat staan op de verdeling van het grote geld dat deze markt volgens analisten staat te wachten.

Dat vind ik zorgelijker dan de oppermacht van het tot op heden nog vrij netjes opererende Google.

[4 maart 2004]
Warning: include() [function.include]: open_basedir restriction in effect. File(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php) is not within the allowed path(s): (/home/netkwestie/:/tmp:/usr/local/lib/php/) in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie85/column1.php on line 53

Warning: include(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php) [function.include]: failed to open stream: Operation not permitted in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie85/column1.php on line 53

Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/column_kolomscheider.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie85/column1.php on line 53