ZoekMP3 is een zoekdienst als alle andere, betoogde zijn advocaat vanmiddag voor de rechtbank in Haarlem, dus moet antipiraterijclub Brein hem met rust laten. Om de dooie dood niet, vindt Brein, ZoekMP3 is opgericht voor het pikken van muziek.
Voor juristen moet het een heerlijke middag zijn geweest voor de rechtbank in de Jansstraat in Haarlem, met pleitbezorgers als Willem Roos van Hocker Rueb Doeleman voor Stichting Brein tegenover Christiaan Alberdingk Thijm van Solv advocaten. Ze gingen tot het uiterste in hun pleidooien en schuwden het theater niet.
De vraag waar de Haarlemse rechtbank voor staat is: kun je ZoekMP3 beschouwen als een neutrale zoekdienst, die daarmee valt onder de vele jurisprudentie, rapporten en wetgeving die aansprakelijkheid voor eventuele nadelige gevolgen van haar methode uitsluit? Of doet ZoekMP3 meer dan alleen automatisch hyperlinks verzamelen en deze weergeven op grond van een handeling van de (be)zoeker?
Kortom: is ZoekMP3 voldoende neutraal?
Snel nog gewijzigd
Zelf vond de dienst dat kennelijk niet. Nog gisteren heeft hij een einde gemaakt aan het aanbieden van wachtwoorden. Die bood ZoekMP3 aan om bestanden te kunnen openen die met een wachtwoord beveiligd zijn.
"En dat is het tweede slot dat ZoekMP3 daarmee helpt open te breken", aldus Roos. De eerste hulp bij de inbraakpoging is, vindt Brein, het aanbieden van de hyperlinks - Roos: "hieperlink" - naar de illegale bestanden.
Alberdingk Thijm over het weghalen van de wachtwoorden tegen de rechters: "We waren verschrikkelijk bang dat de wachtwoorden uw blik zouden vertroebelen."
Aanvankelijk trad naar voren dat die wachtwoorden "sinds enkele weken" niet meer werden aangeboden, maar Brein had ze nog deze week aangetroffen. "We komen iedere dag op die site", openbaarde een medewerker in de zaal de jacht van Brein.
Van ZoekMP3 toonde Brein - met een Powerpoint-presentatie - nog een tweede hulpmiddel: het aanbieden van de hitlijsten. Klik je er eentje aan in het menu links, dan verschijnt die rechts in een duidelijke kolom in beeld. Je hoeft een titel of artiest vandaar alleen maar naar het zoekvenster te slepen om te kunnen speuren naar mp3-bestanden. En nummers uit de hitlijsten zijn nagenoeg alle nog door rechten beschermd.
De makers van ZoekMP3, van het bedrijf Techno Design, konden na afloop niet zeggen waarom ze niet alle hulpmiddelen, zoals de hitlijsten, al eerder hadden verwijderd. Nu is de vraag of de rechtbank de lijsten beschouwt als belangrijk hulpmiddel met het zoeken naar illegaal materiaal, of niet.
Belangrijke jurisprudentie
Komen de rechters in hun vonnis tot een verbod op grond van specifieke kenmerken die alleen bij ZoekMP3 gelden, dan zal de uitspraak geen belangrijke jurisprudentie opleveren. Beschouwt de rechtbank louter het kale zoeken naar mp3's, dat wil zeggen het vernauwen van het online zoeken tot een bepaald bestand dat vaak illegaal is, dan is de zaak interessanter.
Wordt ZoekMP3 dan verboden, dan zal een vonnis het inderdaad tot in de Verenigde Staten laten donderen, zoals Alberdingk Thijm beweerde. Immers, ook bij Google vind je zo illegale mp3's, om nog maar niet te spreken over sigaretten, XTC-grondstoffen tot uiteraard ook wapens.
Databank met hyperlinks
Techno Design had de zaak zelf aanhanging gemaakt, nadat het bedrijf op 19 april 2002 een fax van Brein had ontvangen met de eis ZoekMP3 onmiddellijk te staken. Brein had geen bewijs, geen bevel van de rechter-commissaris, en Techno Design wilde graag weten hoe de vork juridisch in de steel zit. Naar zijn oordeel is er na de vele jurisprudentie van de afgelopen jaren geen twijfel mogelijk: de aanbieder van technologie is niet aansprakelijk voor schending van rechten door de gebruikers.
Bij ZoekMP3 speelt, anders dan bij Kazaa, een database met hyperlinks een rol, verzameld door de speurder ('crawler' of spin op het web). Kazaa ging in Nederland tot aan de Hoge Raad vrijuit daar ze geen database had, Napster verloor in de VS vanwege haar database met bestanden en gebruikers. Een gradueel verschil, maar juridisch van grote betekenis.
Volgens Brein vult Techno Design zijn ZoekMP3-bank met hyperlinks naar illegale bestanden. Ze verzamelt niet enkel links naar mp3-bestanden, maar ook naar zip- en RAR-bestanden met muziek erin. Ze doet dat doelbewust, biedt hand- en spandiensten aan de misdaad. Zonder diensten als ZoekMP3 zouden illegale bestanden nauwelijks te vinden zijn, misschien niet worden aangeboden, aldus Roos namens Brein.
"Techno Design is allesbehalve passief. Ze nam zelf het aanbod tot aanbod van illegaliteit, doelbewust, want ze wist heel goed van de enorme hoeveelheid illegale bestanden. Je weet als bedrijf dat het niet deugt, en je hebt daarin een verantwoordelijkheid", aldus Roos. Hij had ook een eerdere reclame van zoekMP3 als bewijs: "Dankzij ZoekMP3 kunt u de Duitse en Nederlandse top-40 downloaden."
Downloaden, zo benadrukte echter Alberdingk Thijm, is in Nederland toegestaan, ook als de bestanden illegaal worden aangeboden. Dat is diverse malen door minister Donner van Justitie geuit, recent nog bij de behandeling van de Auteurswet in de Tweede Kamer.
Techno Design beschouwt zich als verlengstuk van de zoeker, de downloader, Brein ziet ZoekMP3 als een verlengstuk van de aanbieders die zonder de zoekdienst in het ondermaanse van internet zouden dolen zonder ooit gevonden te worden.
Europese wetgeving
Alberdingk Thijm voegde nog vandaag uitvoerige jurisprudentie toe met bewijs voor zijn stelling dat een zoekdienst niet aansprakelijk kan zijn voor zoekresulaten noch voor zoekopdrachten. De belangrijkste daarvan was de uitvoering van de Europese e-commercerichtlijn waarin onder meer providers worden gevrijwaard van aansprakelijkheid voor illegaal materiaal op hun sites.
En er was een Europees rapport van 21 november 2003 over de uitwerking van de e-commercerichtlijn. Daarin wordt nader ingegaan op het vrijpleiten van zoek en verzameldiensten. Roos en Brein schrokken ervan, maar de rechter weigerde om het stuk nog in ontvangst te nemen daar Alberdingk Thijm er eerder mee had moeten komen. We vonden het overigens voor de rechter net op internet, in het Nederlands, terwijl het vanmiddag enkel in het Engels beschikbaar was.
Daarin staat:
"Enkele lidstaten hebben besloten om, naast de aangelegenheden die in de artikelen 12, 13 en 14 aan bod komen, te voorzien in beperkingen op de aansprakelijkheid van aanbieders van hyperlinks en zoekinstrumenten...Ofschoon het niet nodig werd geacht hyperlinks en zoekinstrumenten in de richtlijn op te nemen, heeft de Commissie de lidstaten aangemoedigd de rechtszekerheid voor tussenpersonen op internet verder te ontwikkelen. Het is bemoedigend dat in recente jurisprudentie in de lidstaten wordt erkend hoe belangrijk links en zoekinstrumenten zijn voor het functioneren van internet."
In Oostenrijk zijn zoekdiensten expliciet opgenomen in die vrijwaringsclausules van de wet met de e-commercerichtlijn. Dat is gebeurd op grond van een aantal rechtszaken in Europa met tussenpersonen die toegang boden tot materiaal of verzamelingen hyperlinks.
Op grond hiervan lijkt het compleet laten sluiten van ZoekMP3 door Stichting Brein juridisch niet haalbaar, tenzij de Haarlemse rechtbank ZoekMP3 ook beschouwt als veel meer dan een zoekdienst.
Normen en waarden
De beide partijen toonden hun eigenaardigheden. Zo bekende Alberdingk Thijm aan het eind van de zitting dat hij op zijn mp3-speler de hele zitting had opgenomen. Daar had hij geen toestemming voor gevraagd, noch werd het doel duidelijk. De rechter berispte hem ervoor.
Veel minder streng was hij voor Willem Roos, ogenschijnlijk een goede bekende van de rechter. Hij onderbrak Roos niet in zijn lange betoog waarin hij de vloer aanveegde met de absolute normvervaging op internet, waar volgens hem jatten en proletarisch winkelen van hoog tot laag de normaalste zaak van de wereld zijn geworden. Met als hoogtepunt de uitspraak over "het totale verval van normen en waarden op internet". Daar zou de politiek aan voorbijgaan, wist Roos stellig.
Hij zag vervolgens nog zijn meegebrachte bewijsmateriaal, een cd van Eminem waarvan de verkoop zeer ernstig geschaad zou zijn door ZoekMP3, door zijn tegenspeler belachelijk gemaakt: het was de meeste verkochte cd destijds, ondanks dat die vroegtijdig op Kazaa beschikbaar was...
[Peter Olsthoorn, 19 februari 2004]
Warning: include() [function.include]: open_basedir restriction in effect. File(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) is not within the allowed path(s): (/home/netkwestie/:/tmp:/usr/local/lib/php/) in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie83/artikel2.php on line 80
Warning: include(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) [function.include]: failed to open stream: Operation not permitted in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie83/artikel2.php on line 80
Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie83/artikel2.php on line 80