Achter de anonieme aantijgingen
Belegger Arie Gerla diende een klacht in bij de Raad voor de Journalistiek over de inhoud van reacties van bezoekers van de Klokkenluideronline.nl van journalist/actievoerder Micha Kat. Over de merkwaardige strijd van de 62-jarige oud-VEB-voorzitter tegen enkele onwelgevallen reacties op internet.
"Anderen zijn misschien laf, maar dat ben ik nou net niet," zegt Gerla over zijn klacht tegen Micha Kat's Klokkenluideronline.nl bij de Raad voor de Journalistiek in Amsterdam. "Ik heb al contact opgenomen met andere mensen die Kat de afgelopen tijd vreselijk heeft beledigd. Maar die doen er niets aan."
Het stikt van de anonieme en pseudonieme aantijgingen en beschuldigingen op internet. Zelden is dat een reden voor de slachtoffers ervan om stappen te ondernemen. Maar Arie Gerla, een 62-jarige Hagenaar die in de jaren tachtig voorzitter was van de Vereniging Effecten Bezitters (VEB), neemt het wel hoog op.
Gerla klaagt over vier reacties op Klokkenluideronline.nl die mensen uitnodigt om zogeheten 'misstanden' aan de kaak te stellen, eventueel anoniem. 'Vervalser' (van faxberichten), 'oplichter' en 'verderfelijk' viel Gerla hierdoor ten deel. Gerla zou "de gemeente Rotterdam miljoenen afhandig heeft gemaakt" rond het zogeheten Asklepion-debacle.
Waarom naar de Raad voor de Journalistiek (RvdJ), een juridische non-valeur? "Omdat dat de meest laagdrempelige manier is. Ik heb geen geld voor een rechtszaak." (Tegelijkertijd wordt Gerla in een jurdische procedure van vierenhalf jaar bijgestaan door een dure advocaat van De Brauw Blackstone, zoals later duidelijk zal worden.) De Raad moet ook over de reacties een uitspraak geven, vindt Gerla, want de maker van Klokkenluideronline is Micha Kat, die zich 'journalist' noemt.
Micha Kat kreeg op internet bekendheid kreeg als kwelgeest van NRC Handelsblad met zijn stukken als de Lux et Libertas Ombudsman op de site van Theo van Gogh. Netkwesties schreef hierover vorig jaar al uitgebreid, met aandacht voor het gebruik van anonieme bronnen en het niet checken van alle feiten.
Rare appendix
Gerla stelt bij de Raad geen artikel aan de kaak maar anonieme opmerkingen van bezoekers. Die moet Kat verwijderen, vindt Gerla. Die reacties staan onder een artikel waarin een anonieme 'klokkenluider' een verband opwerpt tussen de recente negatieve berichten in De Telegraaf over de oude schuldenlast van professor Arnold Heertje en diens stevige opinie tegen de aanleg van de Betuwelijn.
Een van de bronnen van het Heertje-artikel in De Telegraaf was Arie Gerla, die in de jaren tachtig al een aantal 'publiekelijke aanvaringen' met Heertje had over diens dollarspeculaties en commissariaten.
In het artikel in Klokkenluideronline.nl wordt Gerla niet met naam genoemd, maar hij maakt zichzelf bekend door een reactie onder eigen naam, 'A.L.H.R. Gerla'. Een dag later verschijnen er binnen het tijdsbestek van een half uur vier reacties waarin Gerla onder vuur wordt genomen. "Een rare appendix" zegt Kat over Gerla's bijdrage.
Zelfde straat
In eerste instantie zegt Gerla tegen Netkwesties dat hij ervan overtuigd is dat Kat zelf de anonieme reacties plaatste: "Hij is het, ik ben er zeker van." Dat is niet onlogisch. Gerla was tot vorig jaar actief als 'vastgoedadviseur' voor de Wijk Ontwikkelings Maatschappij (WOM) in Rotterdam. Hij moest voor de deelgemeente Delfshaven een plan maken voor indamming van de overlast rond de Mathenesserlaan. Daar woont toevallig Micha Kat.
"Als een soort veredelde opbouwwerker," bagatalliseert ambtenaar Wim van Dalen van Delfshaven Gerla's werkzaamheden. De overlast in die statige straat kwam met name van een etablissement: het bordeel Mayfair. Gerla, die op moest komen voor de belangen van de omwonenden, was een van de felste tegenstander van het gedogen van de overtredingen van de vergunningen door de seksclub. Na juridische strijd moest de gemeente Rotterdam echter uiteindelijk 'de Yab Yum van Rotterdam' open laten.
Kat zegt wel eens Mayfair te hebben bezocht, maar haalt verder zijn schouders op over het historische toeval. "Dit zegt wel iets over het niveau van Gerla dat hij dit er bij meent te moeten halen. Het is een keurig bordeel, in een keurige straat. Deze hele zaak met die Gerla begint hilarisch te worden. Ik heb van die hele man nog nooit gehoord," zegt hij. "Ik heb hem hiervoor ook nooit, never ever, gesproken."
Dat bevestigt Gerla trouwens, maar hij gooit ook met modder terug: "Kat is een branieschopper." Gerla meent dan nog steeds dat Kat achter de reacties zit. Maar later neigt hij er steeds meer toe dat er '...een andere persoon achter zit die Kat de informatie zou hebben gegeven'. Wie dat zou kunnen zijn houdt Gerla dan nog stil. Hij lijkt eerst de uitspraak van de RvdJ af te wachten.
'Waanzin'
"Volstrekte waanzin" vindt Micha Kat de klacht voor de RvdJ. Maar het laat hem verder koud. Kat verschijnt dan ook niet op de zitting; hij vindt de Raad 'incompetent'. "D'r zitten bijna alleen maar mensen in zonder relevante journalistieke ervaring. Het is een politiek correcte club. Ze laten hun oren altijd hangen naar de gevestigde orde."
Bovendien weten ze volgens Kat nauwelijks wat internet is: "Er zijn tal van sites die reacties van bezoekers automatisch plaatsen zonder dat ze gecheckt worden op onjuistheden. Wat mensen op internet roepen hoeft geen waarheid te zijn, dat weten de meeste bezoekers toch ook wel."
Kat heeft als voorstander van de 'absolute vrijheid van meningsuiting' nog nimmer een reactie van zijn Klokkenluidersite verwijderd. "Tja, als er zou worden opgeroepen tot geweld tegen personen zou ik het er wel afhalen. Maar zoiets als 'Cohen is een kankerjood', zou ik natuurlijk wel laten staan."
Gerla: "Het is zijn netstek, hij laat het staan, terwijl hij dit ook zo weg kan doen, want wat er staat is volkomen fout. Hij kan ook zeggen wie het schreef, maar dat doet hij ook niet. Dit levert geen bijdrage aan de vrijheid van meningsuiting. Zo wordt die site een schuilplaats voor kwetsen, liegen en beledigen."
Asklepion
Zelf heeft Kat nauwelijks of geen moeite gedaan de inhoud van de aantijgingen na te trekken. Bijvoorbeeld de uitspraak dat Gerla de gemeente Rotterdam miljoenen 'afhandig gemaakt zou hebben' rond het Asklepion-debacle. Een weergave van de feiten zou niet misstaan op een klokkenluidersite.
Onderzoek van Netkwesties leert dat Gerla vanaf 1998 directeur is van Berberis Vastgoed, een van de BV's van grootondernemer Albert Willem Sijthoff, waarbij het zogeheten Leuvenhavengebouw in Rotterdam was ondergebracht. In dat gebouw zat ook Sijthoffs noodlijdende Imax-theater. Het Asklepion voor tentoonstellingen voor het grote publiek ziet de gemeente Rotterdam als nieuwe toeristentrekker, terwijl Sijthoff met de nieuwe buren Imax van de ondergang hoopt te redden. Hij is overigens de achterneef van courantier Hendrik Sijthoff, die met zijn Sijthoff Multimedia Holding het Omniversum in Den Haag bestiert.
Asklepion moest een 'medisch pretpark' worden, een museale reis door het menselijk lichaam, bestuurd met een exploitatiemaatschappij en een stichting met wetenschappelijk toezicht. De gemeente kwam al met twee miljoen euro subsidie over de brug in de tekenfase. Asklepion kwam er echter nooit. De BV's rond 'Asklepion' gingen failliet, met uitzondering van Berberis Vastgoed. Het geld zou vooral zijn opgegaan aan in hoog tempo wisselende interimmanagers en personeelsleden.
Gerla over zijn rol: "Ik was een soort huisbaas, meer niet. Ik moest de loodgieter bellen, dat soort dingen." Hij ontving een honorarium van Sijthoff voor zijn werkzaamheden. Erg grote bedragen waren daar volgens hemzelf niet meegemoeid.
Het Ontwikkelingsbedrijf Rotterdam (OBR) kocht in 2001 het pand voor 8,7 miljoen gulden. De gemeenteraad ging zonder slag of stoot akkoord. Van de verkoopsom werd de lening van Sijthoffs Berberis Beheer aan Berberis Vastgoed afgelost. Ook had de vastgoed-bv nog 'onder de drie miljoen' andere kosten, aldus Gerla.
Albert Willem Sijthoff doet er in een moeizaam telefoongesprek met Netkwesties het zwijgen toe: "Dit is iets uit het verleden. Basta."
Gerla over Sijthoff: "Hij heeft het meest verloren, dat staat als een paal boven water. Geld achter de strijkstok? Daar is niets van waar. Ach, was het maar zo..."
Onrechtmatig
'Gerla: strafklacht tegen klokkenluideronline' kopte Klokkenluideronline.nl zelf na de zitting voor de Raad voor de Journalistiek. Maar dat is onjuist. Gerla 'overweegt' slechts aangifte tegen Kat. Mocht het in dit geval tot een zaak komen, dan mag de rechter zich gaan buigen over de mededeling die onder elk artikel op Klokkenluideronline staat staat: "Opmerkingen zijn eigendom van de plaatser. Wij zijn niet verantwoordelijk voor de inhoud."
Dan is het de vraag of zo'n opmerking juridisch standhoudt. Veel jurisprudentie is er in Nederland niet over laster en smaad door anonieme personen op internetfora. Juridische deskundigen die Netkwesties ernaar vroeg geven Kat weinig kans.
In eerste instantie is de eigenaar van een website niet verantwoordelijk voor alle reacties, vindt advocaat Christiaan Alberdingk Thijm van Solv. "Maar als hij er door klager op is geattendeerd en hij doet vervolgens niks, dan kan het zijn dat hij onrechtmatig bezig is."
Wel tekent hij aan dat de site duidelijk een functie van 'klokkenluiden' heeft. "In zo'n omgeving moet meer mogelijk kunnen zijn. Het hoort bij de aard van de website dat mensen anoniem iets ernstigs kunnen melden. Dan moet je niet de eerste de beste keer al reacties gaan weghalen."
Volgens advocaat Gerard Kemper, die vorig jaar de zaak van Zerowater.com tegen waterleidingbedrijf HWS won, is het van belang of de website journalistiek is of niet, omdat journalistieke media onder - zeer schaars voorkomende - omstandigheden hun bron moeten kunnen beschermen. "Maar als kranten een anonieme ingezonden brief plaatsen zijn die ook verantwoordelijk voor de inhoud."
Gerla zou in dit geval wellicht ook schadevergoeding kunnen vragen, omdat hij opdrachtgevers zou kunnen mislopen. Maar in feite is dat slechts een doekje voor het bloeden. "Want het staat al in de publieke ruimte, het 'kwaad' is al geschied."
Raadsheer A. Ganzeboom uit Capelle aan den IJssel, die zichzelf 'Internetjurist' noemt, trekt een vergelijking met het uitlenen van een auto aan een iemand die het vehikel gebruikt voor een roofoverval. Als de uitlener niet op de hoogte is van het overvalplan dan valt hem weinig aan te rekenen, maar zodra hij op de hoogte is natuurlijk wel.
Ganzeboom raadt Gerla aan in kort geding het IP-nummer van de reacties te eisen van Kat, op straffe van een dwangsom. Een tweeledige 'aanval' op de zelfbenoemde klokkenluiders is volgens hem nog beter: ook de provider van de site zou aangepakt kunnen worden. Maar dat maakt pas goede kans als de aangifte wordt geaccepteerd. "En dat is bij smaad en laster altijd lastig."
Dat bijna nooit tot een rechtszaak komt in dit soort gevallen is logisch, weet Ganzeboom: "Door er tegen te vechten accentueer je het ook en zelf de publiciteit zoeken kan ook een averechtse uitwerking hebben. Dat weerhoudt velen ervan door te gaan."
Rechtszaak van 4 jaar
Gerla heeft echter een geheime agenda. Netkwesties kwam erachter dat Gerla betrokken is bij een al meer dan vier jaar durend juridische conflict rond de verkoop van oude fabrieksloods in Rotterdam. Gerla poogde dat in 1999 met haast te verkopen aan de Rotterdammer Lef van Erp, voormalig manager van een Rotterdams ict-bedrijf, en diens twee zakenburen van een marketingbedrijfje.
Die kregen echter hun financiering niet rond, maar de verkoop aan hen werd toch doorgezet, terwijl een derde partij beslag op het pand had gelegd omdat zij al
gekocht meenden te hebben. Wat volgde was een merkwaardig verlopen overdacht, door middel van slecht gefaxte aktes. Van Erp stelt dat de notaris zes dagen voor een volgens hem vervalste NVM-overeenkomst al een concept-leveringsakte wist te produceren met daarin bijna dezelfde curieuze clausules.
Van Erp liet ook een deskundige kijken naar de handtekeningen op de gefaxte stukken. Die zouden vervalst zijn. En er zitten nog meer onregelmatigheden in de overeenkomst.
De Rotterdammer deed aangifte tegen de notaris, die door de Kamer van Toezicht op de vingers werd getikt voor nalatig handelen. De Kamer verklaarde zich evenwel niet-ontvankelijk voor de beschuldiging van vervalsing.
Tegen een van zijn vorige advocaten diende Van Erp tevens klachten in bij de deken, omdat deze hem tegen zou hebben gewerkt. De raadsheer houdt nog altijd in zijn ogen belangrijkste bewijsstukken vast, onder het mom van 'rententierecht'. De landelijke deken is inmiddels verzocht te bemiddelen.
Al met al is het een juridische slijtageslag, waarin Van Erp en Gerla al vier jaar verwikkeld zijn. Vorig jaar oordeelde de rechtbank in het voordeel van Gerla, die ook meer dan 25.000 euro aan schadevergoeding kreeg toegekend. Maar de vete tussen de twee zal nog wel tijden voortgaan.
Desnoods tot het Europese hof, zegt Van Erp, die nu met zijn bedrijfje 'Flashstick' lichtgevende stickers voor mobiele telefoons verkoopt. "Het geld dat ik verdien met m'n nieuwe bedrijf gaat op aan advocaten. Maar het ergst is nog wel dat ik niemand meer kan vertrouwen. Maar ik geef niet op. Ik ben net Rocky Balboa, ik blijf terugkomen."
Van Erp blijkt al eens over Gerla te hebben geschreven op internet. Op de website van Elite Research stelde hij in januari 2002 vragen over Gerla (terug te vinden op web.archive.org). Verder vroeg hij op de site van de Socialistische Partij aan Jan Marijnissen aandacht voor zijn zaak.
Gezien de details en namen in de reacties op Klokkenluideronline is het dan ook aannemelijk dat Van Erp voor de reacties over Gerla verantwoordelijk is. Van Erp zelf ontkent niet een reactie te hebben achtergelaten, maar zegt niet welke precies.
Gerla had dat direct kunnen en moeten weten. Toch volgde de oud-VEB-voorzitter een merkwaardige omweg door zich tegen de Raad alleen te richten op Kat, en te beweren dat Kat zelf de reacties had geschreven. Maar het gaat Gerla om nadere wapens voor zijn rechtszaak met Van Erp.
Ontvankelijkheid
Met zijn klacht voor de RvdJ zou Gerla indirect voordeel kunnen halen uit de uitingen op Klokkenluideronline in zijn proces met Van Erp. Op deze manier zou een uitspraak van de Raad voor de Journalistiek gebruikt kunnen worden in de rechtszaal. Maar het is sterk de vraag of de Raad in dit geval überhaupt een uitspraak zal willen doen.
Want bij de klacht van Gerla moet de Raad bepalen of reacties van lezers ook onder de journalistieke verantwoordelijkheid vallen. Een soortgelijke kwestie kreeg de RvdJ al eens voor de kiezen in 2000. Voormalig drugsbaron Steve Brown diende toen een klacht in tegen misdaadjournalist Bas van Hout die op zijn 'Crimesite' een gastenboek had waarin bezoekers zich negatief uitlieten over de ex-crimineel. De raad oordeelde dat het daarbij niet ging om journalistiek en dat het er dus ook niet over hoefde te oordelen.
De kans dat de raad besluit tot niet-ontvankelijkheid lijkt nu dan ook groot. De uitspraak volgt binnen zes weken.
[Tonie van Ringelestijn, 12 februari 2004]
|
