Voor het Meldpunt Discriminatie zijn de dagen van het huidige zelfbestuur geteld. Justitie en providers werken aan nieuwe regels. Dat komt goed uit, want een Tweede Kamerlid wil de teneur van de bevindingen van Netkwesties met minister Donner van Justitie bespreken.
Korte samenvatting van het voorafgaande: na de eerste column over het Meldpunt Discriminatie van Karin Spaink publiceerden we een redactioneel artikel over de gang van zaken bij het Meldpunt Discriminatie, waarop Karin Spaink een serie conclusies trok.
Een aantal lezers vroeg ons waar het redactionele vervolg bleef. Het viel niet mee om aan aanvullende informatie te komen, omdat betrokkenen in eerste instantie als oesters gesloten bleven, vervolgens weinig nieuwe feiten aandroegen en elkaar nog enigszins tegenspraken. Met een vreemde rol van het ministerie van Justitie.
Allereerst moeten we iets rechtzetten: de penningmeester van de Stichting Magenta, de club die het Meldpunt bestiert, zegt nu het volgende over de bedragen in het eerste redactionele artikel: "In het artikel staan de bedragen over 2002 genoemd in euro's, het gaat echter om guldens."
In 2002 hanteerde heel Nederland de euro reeds als munteenheid, maar volgens de penningmeester, Onno Rodbard, hanteerde het bestuur van Magenta nog de gulden. De reden is niet duidelijk. Hij kon in een tweede gesprek vóór het betreffende artikel de onjuistheid niet rechtzetten, om twee redenen: het bestuurslid van het Meldpunt Discriminatie Internet beschikt(e) niet over een aansluiting op het internet, om teksten per e-mail te verifiëren. Bovendien had hij een spreekverbod aangaande geldzaken gekregen van medebestuurslid van Magenta, Suzette Bronkhorst.
De voorzitter van de Stichting Magenta, die per e-mail financiële stukken had toegezegd, Brieuc-Yves ('Mellouki') Cadat, is onbereikbaar. Zijn telefoonnummer is niet meer in gebruik, e-mail blijft onbeantwoord. Volgens Rodbart is er nog altijd geen vergadering van het bestuur geweest: "Maar die zal er binnenkort wel komen. Ja, dan zal ik eens vragen waarom ik niets meer mocht zeggen over het geld."
De vraag is of dan het mysterieuze vierde bestuurslid, dat vanwege angst voor bedreigingen niet genoemd wil worden, ook aanwezig is. Het kan gaan om mevrouw Dalila Zahaf, eerder volgens de Kamer van Koophandel nog formeel bestuurslid van het Meldpunt.
Suzette Bronkhorst zelf zei vandaag in eerste instantie telefonisch dat ze vragen zou beantwoorden. Na de eerste vraag over het geld en de woordvoering daarover zei ze "daarover ga ik niet in discussie" en gooide de hoorn op de haak. In plaats van de eerder beloofde antwoorden kwam het volgende retour van mevrouw Bronkhorst: "Aangezien tot nu toe onze beantwoording van je vragen niet heeft geleid tot correcte weergave van de feiten, hebben wij besloten verder geen medewerking meer te verlenen."
De vragen betroffen onder meer een specificering van de opmerkingen op de site van het MDI over onze publicaties:
"Netkwesties schrijft dat er sprake is van onduidelijkheid over onze financiering en verantwoording daarvan. Dit is niet het geval. In het artikel staan een aantal feitelijke onjuistheden. Het gaat hier om onzorgvuldige journalistiek.
Netkwesties schrijft dat meldingen over Moslim-haat opgeteld bij anti-Turkse en anti-Marokkaanse uitingen 'gelijke tred hielden' met meldingen over antisemitisme. Islamophobie (Moslim-haat) en anti-Turkse en anti-Marokkaanse uitingen zijn echter niet hetzelfde. Het eerste is discriminatie op basis van religie, het tweede en het derde is discriminatie op basis van afkomst."
Met deze wederhoor - zonder hyperlink naar de artikelen, de bezoeker kent het verband niet - moet u het stellen.
Verschillende bedragen
De wederhoor van het MDI was in het vorige artikel letterlijk uit de e-mails afkomstig.
Het Ministerie van Justitie had enkele weken nodig om het subsidiebedrag van het MDI te kunnen melden. Letterlijk:
"In 2002 is door het Ministerie van Justitie 56.722 euro [en dus niet 125.000 euro, zoals wordt gesteld] aan subsidie verstrekt..."
"Ook in 2003 en 2004 is door de Minister van Justitie subsidie aan het Meldpunt toegekend. Voor 2004 betreft het een bedrag van 58.737 euro... Gelet op de noodzakelijke bezuinigingsmaatregelen zal de subsidie in de komende jaren overigens worden verminderd. In 2005 zal nog maximaal 53.000 euro beschikbaar zijn voor subsidieverlening aan het MDI en in 2006 45.000 euro..."
"Naast de subsidie van de Minister van Justitie ontvangt het MDI subsidie van de Minister van V&I (voorheen werd dit deel gefinancieerd vanuit het Ministerie van BZK). Het exacte bedrag heb ik niet kunnen achterhalen maar ligt rond de 10.000 euro voor het jaar 2002."
Dit komt overeen met wat het Meldpunt zelf steeds heeft gezegd, rond de 56.000 euro subsidie. Dat wat betreft de perswoordvoerder. De publieksvoorlichting van datzelfde departement komt echter, ook op een verzoek van een lezer van Netkwesties (die publiceerde over het MDI), met de volgende mededeling:
"In 2004 ontvangt Magenta 106.115,70 euro in totaal, uitbetaald door de Directie Coördinatie Integratie Minderheden en de Directie Rechtshandhaving. Dit bedrag komt redelijk overeen met het bedrag (in guldens) dat de penningmeester ons verschafte."
De staf van het Meldpunt beweert dat er over de financiering geen onduidelijkheid bestaat. Maar het verzweeg daar een deel van wat de onduidelijkheid mede in de hand heeft gewerkt. En bij Justitie corrigeert de ene woordvoerder de andere.
In wezen gaat het overigens niet om veel geld - indien de activiteiten van het Meldpunt transparant en effectief zijn - gezien het grote aantal peperdure advocatenuren dat ermee wordt bespaard, terwijl een melding serieus wordt genomen en de gemiddelde aangifte van een burger bij de politie niet. Bovendien heeft het Meldpunt in de beginjaren vrijwel pro deo het werk verricht.
Openbaar ministerie
Werkt het Meldpunt effectief en transparant? Volgens gevolgtrekkingen uit verslagen van het Meldpunt, met name door Karin Spaink geuit, is dat niet het geval. De controlerende partijen zijn de overheid, het ministerie van Justitie en de providers en uiteindelijk het parlement.
CDA-Kamerlid Jan de Vries (CDA) eiste in een motie van minister Donner voortzetting van de subsidiëring van het internetmeldpunt. Hij zegt naar aanleiding van de publicaties:
"De in de column genoemde feiten kan ik niet beoordelen. Ik ga er van uit dat door het ministerie van Justitie gesubsidieerde meldpunten volledig transparant handelen overeenkomstig de met hen overeengekomen doelstellingen en actief verantwoording afleggen van hun werkzaamheden. Wanneer de minister de Kamer zal informeren over de uitvoering van onze motie zal ik deze aspecten nadrukkelijk betrekken in onze oordeelsvorming."
Van GroenLinks mag het meldpunt het zo bont maken als het zelf wenst. Namens kamerlid Naima Azough, schreef een medewerkster:
"De motie waar u het over heeft is mede door GroenLinks ondersteund en is met algemene stemmen aangenomen. In zijn algemeenheid ondersteunt GroenLinks elke motie die erop gericht is discriminatie tegen te gaan. Daartoe dient de continuïteit van dergelijke meldpunten zoveel mogelijk te worden bevorderd."
Azough is van Marokkaanse afkomst. Ze wist wellicht niet, of het speelde geen rol bij haar, dat juist Maroc.nl het werk van het Meldpunt Discriminatie zo in twijfel trok.
Justitie houdt zich in een antwoord aan de formele verplichtingen die het Meldpunt heeft en waarover zij verantwoording aflegt.
De afdeling Discriminatie van het Openbaar Ministerie in Amsterdam verschafte geen gegevens over de afhandeling van zaken aangedragen door het Meldpunt. Een duidelijk signaal van het OM was het besluit van discriminatieofficier Paul Felleman om de zaak tegen Maroc.nl te seponeren. Dat is een bittere nederlaag voor het Meldpunt gezien haar aangifte over, en publicitaire offensief jegens Maroc.nl die in 2002 nalatig was met schrikbarende gevolgen.
Een woordvoerder van de brancheorganisatie van providers wil aanvankelijk het meldpunt niet veroordelen, maar in een later stadium wanneer hij formeel de NLIP niet meer vertegenwoordigt, zegt hij:
"Het staat nu vast dat de meldpunten te lijden hebben onder het gebrek aan een professioneel kader. Dan ontstaat er logischerwijs veel ruimte voor een eigen invulling en om zaken zelf te regelen. Dat is te ver doorgeschoten."
De NLIP benaderde in de herfst van 2003 het ministerie van Justitie met de vraag of ze het 'notice and take down'-mechanisme, waaronder de meldpunten werkzaam zijn, nader uit te werken. ('Notice and take down' betekent dat een onwettige overtreding van het internet verdwijnt indien de provider ervan op de hoogte is gesteld.)
Ad Huijsmans, aftredend voorzitter van de NLIP: "We twijfelen niet aan het nut van meldpunten, maar wel aan de huidige werkwijze. Die moet je beter formaliseren, en dus opnieuw formuleren. Justitie beseft dat er iets moet gebeuren."
Arno van Oosterhout van de Directie Opsporingsbeleid van Justitie probeert de e-commerce-richtlijn van de Europese Commissie vorm te geven. De huidige financiering en werkwijze van de meldpunten ressorteren niet onder hem. "We hebben de opdracht om de aansprakelijkheid van providers uit de richtlijn vorm te geven. De vraag is dan of je geheel opnieuw gaat beginnen met procedures voor melding of uitgaat van de huidige meldpunten."
De NLIP heeft een voorkeur voor de uniforme organisatie voor meldingen. De meldingen die niet kinderporno of discriminatie betreffen kunnen nu per e-mail naar de NLIP. Dat is onbevredigend en niet werkbaar. Er zou een soort van paraplumeldpunt moeten komen.
Aan tafel bij Justitie en de NLIP zit ook de Stichting Brein. Ook meldingen over illegaal muziekaanbod komen onder de nieuwe werkwijze. Dit brengt, mede gezien de jongste schermutselingen in de Verenigde Staten tussen de muziekindustrie en providers over het vrijgeven van namen van overtreders, nog de nodige hoofdbrekens met zich mee. Maar hoe meer providers, zoals Planet met zijn muziekclub, zelf belangen hebben bij de handel, des te meer zullen ze op één komen met de rechtenindustrie die op overtreders jaagt.
De (ex-)NLIP-woordvoerder zegt dat de huidige meldpunten voor discriminatie en kinderporno weinig bereidheid tot medewerking aan de nieuwe constellatie tonen: "Ze zetten de hakken in het zand." Volgens Van Oosterhout van Justitie valt dit wel mee.
De toekomst van het Meldpunt Discriminatie in zijn huidige vorm loopt hoe dan ook ten einde. Ofwel, er komt een nieuwe meldpuntorganisatie, dan wel zal het huidige zelfbestuur met de eigen interpretatie van taken ten einde lopen.
[Peter Olsthoorn, 22 januari 2004]
Warning: include() [function.include]: open_basedir restriction in effect. File(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) is not within the allowed path(s): (/home/netkwestie/:/tmp:/usr/local/lib/php/) in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie79/artikel2.php on line 94
Warning: include(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) [function.include]: failed to open stream: Operation not permitted in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie79/artikel2.php on line 94
Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie79/artikel2.php on line 94