Het glasvezelexperiment Kenniswijk in Eindhoven lijkt na drie jaar totaal mislukt. Het beloofde walhalla van het glasvezelnet telt slechts 200 klanten en 1500 aansluitingen. Maar een initiatief uit nota bene buurdorp Nuenen geeft weer schwung aan het project - meer dan alle sturing vanuit Den Haag en Brabant bij elkaar. Wat ging er mis met Kenniswijk? "Je moet het zo zien: we lopen allemaal met een zaklampje over een duister pad."
Veel internationale belangstelling trok het Kabelexperiment Zuid-Limburg bij de lancering in 1985. In de regio Maastricht-Kerkrade-Heerlen verrees, in combinatie met de televisiekabel, een glasvezelnet met nieuwe diensten. De overheid betaalde er 55 miljoen gulden aan mee.
Het met veel bombarie aangekondigde experiment liep uit op een fiasco. Hardware was er genoeg, maar aandacht voor de inhoud ontbrak. VNU was met Dizitel de enige aanbieder van een interactieve dienst, waar niemand op zat te wachten. Alleen de Gouden Gids hield het in Zuid-Limburg de volle vier jaar vol met een teletekstdienst, waarvan nog een schermafdruk resteert op internet.
Het aantal gebruikers van het Totaalnet Zuid-Limburg kwam nooit boven de duizend - en die hadden vooral interesse in de 'roze advertenties' op teletekst. Banken en warenhuizen met interesse om hun waren aan te bieden via het kabelsysteem werden afgeschrikt door de tegenvallende belangstelling. Niemand bleek dit kip-ei-probleem op te kunnen lossen. De grootste opbrengst was vooral kennis: "Zo doen we het nooit meer."
Al het geld ging met de kabels de grond in, was achteraf de conclusie in Zuid-Limburg. "Te vaak hebben we gezien dat we in Nederland goede infrastructuur aanleggen die we niet optimaal gebruiken door gebrek aan content", zei Peter van der Wel van Electronic Highway Platform Nederland (EPN) in 2000, naar aanleiding van dit mislukte project. Hij zei dit nog voor de start van het project Kenniswijk. Toch had het EPN sinds 1994 al jarenlang een proeftuin bepleit waar diensten voor breedbandinternet zouden worden getest.
De aanzet voor Kenniswijk werd in het internetjubeljaar 1999 gegeven door Eckart Wintzen, IT- en multimediaondernemer, bekend geworden door de oprichting van BSO, nu onderdeel van Atos Origin. In de adviesraad van het ministerie van Verkeer en Waterstaat pleitte Wintzen voor de creatie van een kenniswijk ergens in Nederland, waar een grootschalig glasvezelnetwerk zou worden uitgetest. Na een krachtige Brabantse lobby ging het project niet naar EPN, maar naar de regio Eindhoven-Helmond. Ook Amsterdam greep naast het project, waarop de hoofdstad zelf met Cyburg startte.
Verwachtingen
De fout van Zuid-Limburg zouden ze in Noord-Brabant niet maken. De techniek was bij Kenniswijk niet het uitgangspunt, maar de diensten. De aanleg van de glasvezelkabels werd overgelaten aan marktpartijen. Die zouden de kabels maar al te graag zelf leggen, was destijds de gedachte, want door de telecom- en internethype was er rond de eeuwwisseling genoeg geld voor investeringen. De overheid reserveerde 45 miljoen euro voor het project.
De verwachtingen waren hooggespannen, ook bij toenmalig staatssecretaris Monique de Vries van Verkeer & Waterstaat. Ze zei bij de presentatie van de toewijzing van Kenniswijk aan Eindhoven en Helmond: "Over een paar jaar kunnen we de wasmachine aanzetten met onze gsm, met de beeldtelefoon op de slapende koters passen en met het mobieltje beleggen. De inwoners van de Kenniswijk zijn de uitverkorenen die het nieuwe tijdperk als eerste betreden", schreef het Algemeen Dagblad op 14 juli 2000.
"We dachten: nu komt er van alles op ons af. Over drie jaar duizelt het ons door de nieuwe initiatieven", kijkt het Eindhovense raadslid Schut van de Eindhovense VVD-fractie nu terug. Ook in 2001 schreef het blad Computable nog: "Over drie jaar hebben 84.000 inwoners in Eindhoven en Helmond een superbreedband glasvezelaansluiting tot in huis."
Aan de vooravond van 2004 blijft de teller echter steken op slechts een fractie van die 84.000: in het Kenniswijk-gebied zijn ruim 1.500 aansluitingen op het glasvezelnetwerk gerealiseerd. Vijftienhonderd, waarvan geen enkele in de gemeente Helmond. In totaal zijn er slechts een kleine 200 klanten. Ze vormen het selecte groepje Eindhovenaren dat surft over een 10Mbps-verbinding. Van de wasmachine aanzetten met het mobieltje is nog altijd geen sprake.
Tweehonderd klanten
Kenniswijk kende een valse start. Het projectbureau kwam langzaam van de grond. In de eerste twee jaar was veel kritiek op het project vanwege een 'te bureaucratische cultuur'. Een tegenvaller was ook dat het Zweedse bedrijf Bredband eind 2001 stopte met de aanleg van glasvezel in Nederland en niet meedeed in Eindhoven, terwijl UPC en KPN voor een bijna onoplosbaar schuldenprobleem kwamen te staan. Met als gevolg dat media 2002 slechts 360 huizen waren aangesloten op glasvezel.
Om de 'slagvaardigheid' te verhogen werd het projectbureau in 2002 veranderd in een BV. "Sinds we een BV zijn gaat het beter", bezweert Patrick Morley in een gesprek met Netkwesties. Morley, onder andere ex-KPN en ex-Telfort, is als interim-directeur van Kenniswijk de vervanger van de zieke Henk de Koning. De Koning had bij KPN al jarenlange ervaring opgedaan als directeur van een (weinig succesvolle) divisie voor nieuwe diensten en was later directeur van UPC Nederland.
Het ministerie van Economische Zaken, de wethouders en gemeenteraadsleden in Eindhoven, en ook Kenniswijk zelf - allemaal zijn ze het erover eens: het liep anders dan gedacht. Morley: "Je moet die verwachtingen ook zien in de bijna euforische context van drie jaar geleden. De investeringen van het bedrijfsleven zijn veel trager verlopen dan gedacht."
Geld bleef staan
De cijfers spreken voor zich: van de 45 miljoen euro die voor Kenniswijk opzij werd gezet door de overheid is maar een paar miljoen uitgegeven. Zo'n 12,5 miljoen euro werd gereserveerd voor subsidies aan consumenten. Die ontvangen 800 euro als ze klant worden van Kenniswijk BV. Daarvan is tot nu toe slechts een slordige 140.000 euro besteed, zegt een betrokken persoon. Dat is anderhalf procent. "Ja, iets in die orde van grootte", bevestigt Patrick Morley van Kenniswijk.
Hetzelfde gaat op voor het geld dat werd vrijgemaakt voor subsidies aan bedrijven die diensten aanbieden op het glas, zo'n 25 miljoen in totaal. Slechts een klein deel daarvan is uitgekeerd aan subsidies, van zo'n 40.000 euro per aanvraag. De meeste aanvragen konden trouwens ook niet worden ingewilligd, want maar in ruim een kwart van de verzoeken ging het om 'echte' breedbanddiensten. De exploitatiekosten van Kenniswijk BV, met 12 medewerkers en 27 aandeelhouders, bedragen volgens Morley tot nu toe ongeveer 1 miljoen euro. "Dat is dus niet zo veel", luidt het eufemistisch.
Kenniswijk schermt met andere cijfers om toch nog een beetje goed voor de dag te kunnen komen. In een persbericht liet de organisatie afgelopen zomer weten dat de internetpenetratie in de wijk (dus ADSL, kabel en inbellen) al met al wat hoger is dan in de rest van het land: 78 procent in de woonwijk in de grote stad Eindhoven, tegenover een landelijk percentage van 60 procent.
Waar ging het mis?
Kenniswijk lijkt te kampen met een patstelling die ongeveer het tegenovergestelde is van die van het kabelexperiment in Zuid-Limburg: er zijn wel diensten, maar de infrastructuur is er niet. Het gevolg is hetzelfde: de vraag van de consumenten schiet te kort, waardoor de testgroep te klein blijft om echt interessant te worden.
Glasvezelkabels liggen tot nu toe wel tussen de steden, maar bijna nergens tot in het huis. 'Fiber to the home' is duur en kabelaars en telecombedrijven schrijven liever eerst hun bestaande kabels af voordat ze investeren in 'glas'. En de gebruikers willen pas aangesloten worden als er veel mooie diensten zijn, maar die komen er niet zolang er niet voldoende gebruikers zijn. Het kip-ei-probleem werd weer niet opgelost - het is ook niet dwingend van bovenaf op te lossen.
Als belangrijkste reden voor het gebrek aan glasvezelaansluitingen voeren de meeste zegslieden geen structureel probleem aan, maar een conjuncturele reden: ze had de pech van de neergang van de ICT-markt en de conjunctuur in het algemeen.
"Bovendien is de subsidie aan consumenten niet de katalysator gebleken die we gedacht hadden", merkt Kenniswijk-directeur Morley op. Daarover zijn alle betrokkenen het ook eens.
"Het concept Kenniswijk is uitgegaan van de verkeerde aannames", vindt de Eindhovense ICT-wethouder Wim Claassen. "Daardoor reageerden de martpartijen niet of zeer traag. Maar ook dat is een uitkomst van het experiment. Het is ook een proef op bestuurlijk gebied, daar moeten we van leren."
Claassen is net bezig met een tussentijdse evaluatie. Ook het ministerie van Economische Zaken is daarmee bezig. Zoals vaker bij overheden zijn externe adviseurs ingehuurd om te bekijken wat er is fout gegaan. Het rapport over Kenniswijk van het bureau Berenschot wordt volgende maand verwacht. De vraag is of iedereen gespaard zal worden met het genoemde conjuncturele excuus.
Walter Staak, project-secretaris van Kenniswijk bij het ministerie van Economische zaken, wil daar niet op vooruitlopen. "Maar ik zie ook wel dat niet het loopt zoals verwacht. Het leek zo'n mooi model, maar nu blijkt dat het niet werkt." Staak ziet wel iets in een tender, waarbij bedrijven een bedrag krijgen van het Rijk. "Dan hebben wij meer invloed op de uitrol van glasvezel."
Volgens Geert Draijer, projectmanager bij EZ, moet je niet louter het beperkte aantal gebruikers en aansluitingen bekijken: "Kenniswijk heeft meer dan dat alleen opgeleverd. Het heeft bijvoorbeeld ook geleid tot internationale samenwerking met buitenlandse kenniswijken in onder andere Zweden en Canada. En zo is er nog meer spin-off."
Draijer vindt het "onhandig" er verder op in te gaan, vanwege het verwachte Berenschot-rapport. Hij heeft te vrezen: "Natuurlijk gaat het helemaal niet zoals het moet, maar het is een experiment, dus dat is geen schande. Je moet je als overheid ook flexibel kunnen tonen. Dus niet rigide vasthouden aan vooraf bepaalde voorwaarden."
Morley ziet dat advies van Berenschot met vertrouwen tegemoet, want hij stapte in toen de mislukking zich al aftekende. Toch meent hij dat in korte tijd veel is bereikt: "We hebben veel gebruikersvoorzieningen, onderwijs, infrastructuur en een subsidieregeling van de grond gekregen. We hebben alleen te veel tegelijk gedaan. Dat is de wijsheid achteraf."
Te veel werd de nadruk gelegd op glasvezel, vindt de ex-KPN'er, terwijl ook andere technieken, zoals draadloos internet (WiFi) en derde-generatie mobiele telefonie (UMTS), mogelijkheden bieden, net als het bestaande kabelinternet en ADSL. Morley: "Er is meer samenwerking nodig. We moeten diensten waar mogelijk ook openstellen voor kabel en ADSL. Alleen zijn we wel gebonden aan de door EZ bepaalde postcoderegio van Kenniswijk."
Allemaal aan de videofoon
Morley zegt dat hij volgend jaar 7.500 aansluitingen op het glasvezelnet hoopt te bereiken. 7500 aansluitingen? Daar moet Kenniswijk-grondlegger Eckhart Wintzen hartelijk om lachen. De 'groene durfkapitalist' van Ex'tent is uiterst negatief over de uitvoering van zijn idee uit 1999 - uiteraard niet over het idee zelf.
Wintzen kwalificeert Kenniswijk als een jammerlijke proef: "Ik vind het niks. Je moet tenminste 100.000 aansluitingen hebben, anders kan je er geen experiment op doen. Dit project is weer aan kleinschaligheid ten onder gegaan. Als te weinig mensen meedoen, krijg je ook geen goede nieuwe diensten. Dit is weer typisch Nederlands 'overheidsgepolder' tot het gaatje."
Wintzen had ook een persoonlijk belang bij een zo groot mogelijk glasvezelnetwerk. Als ondernemer investeerde hij in een belangrijke breedbandtoepassing, beeldtelefoon EyeCatcher. Al bij de start van Kenniswijk hoopte Wintzen op een oase van beeldtelefonerende Kenniswijkers. Insiders bij het project wisten dat, hoewel Wintzen er ook werkelijk van overtuigd was dat de BV Nederland grootschalig aan de glasvezel moest.
De geslaagde ondernemer wilde destijds al dat een flink deel van de 12 miljard opbrengst door de privatisering van de PTT naar de aanleg van een glasvezelnetwerk zou gaan. "Het kan mij niet schelen hoe dat glas er komt, maar zo'n netwerk moet er gewoon wél liggen. Ik zou zeggen: doe eens echt iets! De overheid roept steeds vaker 'laat het bedrijfsleven het maar uitzoeken'. Maar wanneer heeft het bedrijfsleven nou wegen aangelegd? Wanneer heeft het bedrijfsleven kanalen aangelegd? Het telefonienetwerk werd ook door de overheid aangelegd. In ieder land zie je hetzelfde als het gaat om infrastructuur. Maar geen Kamerlid die hier iets van snapt", briest Wintzen.
Over de huidige stedelijke breedbandprojecten - onder meer in Almere - is hij overigens net zo vernietigend: "Daar praten ze ook allemaal over een periode van tien jaar. Dat is dus ook niks. Nee, ze moeten eens een echte Kenniswijk aanleggen."
Te bureaucratisch
Peter van der Wel van Electronic Highway Platform Nederland (EPN), drie jaar geleden verliezer van de strijd om Kenniswijk, is het helemaal met Wintzen eens. "Ik vind Kenniswijk gigantisch tegenvallen. Je hebt een kritische massa nodig en dan heb je het toch echt over 100.000 mensen en niet over 10.000. Pas dan krijg je een haasje-over tussen diensten en bandbreedte."
Het concept van Kenniswijk, met de subsidies voor consumenten en bedrijven, is volgens Van der Wel te bureaucratisch: "Er moest per se mededinging mogelijk zijn. Als wij het project hadden mogen uitvoeren, dan hadden we een gesloten model gekozen, waarbij de bedrijven die voor infrastructuur moesten zorgen een aantal jaren een monopolie hadden gekregen. Nederland had de gelegenheid een doorbraak te forceren, maar we hebben 'm niet gegrepen."
EPN zou destijds gesprekken hebben gehad met een aantal bedrijven die geld wilden steken in zo'n gesloten glasvezelnetwerk. "Doordat er dan geen mededinging zou zijn, dachten ze het geld uiteindelijk toch terug te kunnen verdienen." Volgens Van der Wel ging het om honderden miljoenen euro's. Visionairs hebben dat altijd geroepen, maar ondernemers konden het kip-ei-probleem niet oplossen. Dat deed een markt met gsm en met internet - kan een projectbureau dat met glasgebruik doen?
Van der Wel vindt van wel. Hij wijst naar de Wet van Say: elke handel schept zijn eigen vraag. "De weg ligt er ook eerst voordat de auto's erover kunnen rijden. Het enige risico dat je dan hebt, is dat je te vroeg hebt aangelegd en dat kost natuurlijk geld, maar de inkomsten die ertegenover staan, hadden dat ruimschoots goedgemaakt."
EPN pleit nu voor een model dat uitgaat van de vraag in de markt, voor zogeheten 'breedband privé-projecten' waarbij werkgevers fiscaal voordeel krijgen als ze werknemers aansluiten op glasvezel, bijvoorbeeld om te kunnen telewerken. "Dat zou ook een sneeuwbaleffect kunnen bewerkstelligen."
"Liever een fysieke speeltuin"
Ook in de lokale politiek neemt de kritiek op Kenniswijk toe. Dat blijkt uit de gesprekken die Netkwesties had met Eindhovense gemeenteraadsleden. Fractievoorzitter Bernard Gerard (SP) vindt dat de overheid de infrastructuur moet bekostigen als nutsvoorziening: "Want ik heb een hekel aan dit soort schimmige publiek-privaatrechtelijke samenwerkingen."
Hij gebruikt het woord 'schimmig', omdat de buitenwereld te weinig zicht zou hebben op de bedrijfsvoering van Kenniswijk BV. Morley pareert: "We zijn juist een BV omdat dat de meest transparante vorm is." En als het aan Gerard lag, was het geld voor Kenniswijk waarschijnlijk heel anders besteed: "Dat de burgers met elkaar kunnen chatten is mooi, maar als ik moet kiezen tussen dat of de aanleg van een nieuwe speeltuin, dan kies ik toch het laatste."
| KENNISWIJK-DIENSTEN Anno 2003 zijn er veertien diensten online in Kenniswijk. Nog twintig nieuwe diensten zijn in ontwikkeling, waaronder een digitaal meldpunt, 'interactieve 3d' en een beeldbibliotheek. Enkele diensten worden binnenkort gelanceerd, zoals 'Imeelkiosk', een éénknops-e-mailsysteem voor ouderen voor wie computers ingewikkeld zijn. De drie favoriete diensten van Kenniswijk-directeur Morley:
|
Van de Eindhovense fractievoorzitters is Jan van den Biggelaar (PvdA) nog het meest positief, maar dat hij bij de oprichting van Kenniswijk de wethouder was met het project in zijn portefeuille zal er iets mee te maken hebben. "Experimenten moeten ook tegenvallen, anders zijn het geen experimenten", stelt hij droogjes. "Kenniswijk wordt keurig afgerond met minder output dan verwacht, maar dat is verantwoord te verklaren."
De gang van zaken rond Kenniswijk doet Jan Carel Schut (VVD) sterk denken aan de internethype op de aandelenmarkt: "Glasvezel zal er uiteindelijk wel komen, maar het is nog niet het succesverhaal geworden zoals we gedacht hadden."
Weggegooid geld is het project nu ook weer niet, vindt Schut, mede omdat nog maar weinig is uitgegeven. "De gedachte achter Kenniswijk is goed. Het is voor stad en land goed dat nuttige breedbanddiensten worden ontwikkeld. Maar op dit moment wordt de beschikbare pot met geld verkeerd gebruikt."
Dat laatste komt volgens Kenniswijk-directeur Morley ook doordat de juiste investeerders nog niet zijn opgestaan: "De sleutel tot succes is het vinden van de beste vorm voor een consortium. Als die gevonden is, krijgt het project 'momentum' en kan het ineens heel snel gaan."
"Dat dorp haalt ons in"
Zoiets lijkt nu te gebeuren in een buurdorp van Eindhoven, Nuenen. Eindhoven ziet met lede ogen hoe daar iets moois begint te bloeien. De Eindhovense VVD'er Schut: "Straks worden we als grote stad nog ingehaald door een dorp."
De gemeentes Eindhoven en Helmond gaven deze maand toestemming voor uitbreiding van de Kenniswijk met Nuenen, dat precies tussen de twee plaatsen in ligt, maar jarenlang over het hoofd is gezien. In Nuenen ontstond wel een actieve lobby voor het aansluiten van burgers op een glasvezelnet. Een groep enthousiastelingen koos een aloude samenwerkingsvorm waaraan ze bij de grote buur nog niet hadden gedacht: de coöperatie. Woningbouwvereniging Helpt Elkander wil dat de inwoners zelf eigenaar worden van hun glasvezelaansluiting.
De aanleg van glasvezelkabels kan beginnen in de 1100 woningen van Helpt Elkander, daarna volgen de overige 6000 woningen in het dorp - mits minister Brinkhorst van Economische Zaken de toevoeging van Nuenen aan het Kenniswijk-project goedkeurt. Dat gebeurt naar alle waarschijnlijkheid zeer binnenkort, waarna op 5 decemer het plan wordt gepresenteerd aan de pers.
Geert Draijer, projectmanager bij het ministerie: "De constructie die ze in Nuenen hebben bedacht, is uitermate interessant. Het biedt nieuwe mogelijkheden voor telecompartijen. Dit kan grote implicaties hebben." Meer wil hij er niet over zeggen. "De stukken zitten in de tas van de minister, dus hier wil ik het graag bij laten."
Glasvezel als weefgetouw
Een van de drijvende krachten achter het Nuenense plan is telecomveteraan Kees Rovers met zijn initiatief Close The Gap. "Eindhoven en Helmond hebben te lang vertrouwd in de markt", meent Rovers. "Ze probeerden een vraag te creëeren voor iets dat er nog niet was. Bovendien hebben bedrijven als KPN er geen belang bij om glasvezel aan te leggen als de bestaande kabels nog niet zijn afgeschreven. Dan bijten ze in hun eigen staart. Daarom pleiten we ervoor niet te wachten op de marktpartijen."
Het nutsmodel waarbij de lokale overheid de glasvezelkabels aanlegt, ziet Rovers overigens nog altijd als het meest ideale model. Maar dat is vandaag de dag onmogelijk geworden: de overheid treedt steeds verder terug. In een hechte dorpsgemeenschap als Nuenen ontstaat een coöperatief systeem veel gemakkelijker dan in het grote Eindhoven. "Heel veel zaken worden hier geregeld in het café, omdat iedereen daar rondloopt en je elkaar kunt aanspreken. Je zou hier eens moeten komen kijken. Alles gaat hier soepeler, zeker dan bijvoorbeeld al die overlegorganen in grote steden."
Nuenen, vooral bekend als tijdelijke woonplaats van Vincent van Gogh, was eind 19e eeuw een van de laatste Nederlandse plaatsen met veel zogeheten thuiswevers. Glasvezel vervangt nu het weefgetouw, aldus Rovers. "Nieuwe technologie kan de scheiding van wonen en werken weer ongedaan maken."
Het Eindhovense VVD-raadslid Schut: "In Nuenen zie je wél een enthousiaste groep van gebruikers die ermee aan de slag wil gaan. Dat is het. In Eindhoven hoor je nooit iemand klagen omdat hij niet tot de kenniswijk hoort. Er is niemand boos dat ze geen glasvezel hebben."
Dat laatste is niet helemaal waar, want het Nuenense initiatief heeft nu navolging gekregen in Eindhoven. Twee stadsbewoners richtten onlangs de coöperatieve nutsinstelling Ons Net op, naar het model van de Stichting Breedband Nu, die al in Nuenen actief was. Ook Ons Net wil gebruik kunnen maken van 800 euro consumentensubsidie van Kenniswijk.
Glasrijk Eindhoven
Intussen zijn ze in het stadshuis in Eindhoven ook wakker geworden. ICT-wethouder Wim Claassen wil ook experimenteren met de opzet van een consortium, zoals in Nuenen. "We moeten nog de juist vorm vinden, maar uiteindelijk consolideert die zich."In het rapport Glasrijk Eindhoven gaf Claassen deze zomer de doelstelling van de gemeente aan: in 2010 moeten alle bedrijven en burgers in de stad gebruik kunnen maken van een glasvezelaansluiting.
Maar daarin schreef hij ook: "In het huidige economische klimaat bestaat geen perspectief op grootschalige aanleg van breedband in Eindhoven." Hoogste tijd dus om als overheid bij te sturen, zegt Claassen. Hij ziet mogelijkheden in een bundeling van bedrijven en diensten en wil daarom een eigen breedbandconsortium oprichten.
De gemeente Eindhoven praat daarover met diverse partijen. Eind dit jaar moet het plan ervoor naar het ministerie van EZ. Claassen hoopt dat het Rijk met miljoenen over de brug komt - geld dat tot nu toe niet kon worden uitgegeven aan Kenniswijk. "Dat kan als katalysator werken. De grote jongens zullen dan wel wakker worden."
Morley vindt het plan van Claassen een hoog realiteitsgehalte hebben. Het eerste concept van Kenniswijk - het stimuleren van de vraag van bewoners - wordt ermee aan de kant geschoven. Morley zwakt af: "Ik praat liever over een herijking."
Van Almere tot Enschede
Terwijl Kenniswijk zich aan het 'herijken' is, ontstaan elders in het land allerlei glasvezelinitiatieven die op het punt staan het Eindhovense project te overvleugelen. Het meest in het oog springend is wel het Deltaplan Glas van KPN, dat gezamenlijk met de kabelsector één glasvezelinfrastructuur wil aanleggen. De kabelsector wil dat niet, want die heeft een moderner net dan KPN waarop vooralsnog hogere snelheden mogelijk zijn.
Maar op lokaal niveau zijn veel concrete plannen. Zo maakte de Woningbouwcorporatie Portaal, de tweede van het land, afgelopen week bekend dat het een flink deel van zijn60.000 huurwoningen in de regio's Arnhem, Nijmegen, Utrecht, Eemland en Leiden glasvezelkabel wil aanbieden voor slechts 50 euro per maand. Bewoners van de rampwijk Roombeek in Enschede krijgen ook glasvezel tot aan de voordeur, de eerste huizen werden vorige week aangesloten.
In Almere is eveneens vorige week een Fiber to the Home-project begonnen, waaraan iedereen kan deelnemen. De eerste klant werd vrijdag aangesloten en in Almere denken ze in drie maanden tijd Kenniswijk voorbij te zijn gestreefd met 2.200 aansluitingen. Verder is Casema in de Haagse Schilderswijk onlangs een proef begonnen met 10Mbps-verbindingen, net zo snel als in Kenniswijk.
Zaklampje in plaats van licht over vezels
Kees Rover van het Nuenense Close The Gap: "In Eindhoven is het in drie jaar tijd nog niet gelukt. De initiatieven in bijvoorbeeld Almere en Enschede zullen dezelfde doorlooptijd hebben. Je moet het zo zien: we lopen allemaal met een zaklampje over een duister pad."
Kenniswijk gaf zijn inwoners en het Nederlandse bedrijfsleven tot nu toe weinig leiding in de tocht door de duisternis. Sterker nog: de markt lijkt Kenniswijk te hebben ingehaald met zijn eigen projecten. Als bedrijven geen geld krijgen van de overheid om de glasvezelkabels naar de voordeuren te leggen, zal de proeftuin in Eindhoven uiteindelijk verwelken.
De inwoners van de wijk moeten ook na drie jaar nog altijd meer worden overtuigd van de noodzaak van breedband internet, zegt Morley. "We hebben te veel beredeneerd vanuit de technologie", verzucht het voormalige KPN-bestuurslid, destijds belast met Research.
Educatie is dan ook heel belangrijk, stelt hij. Dat doet zijn BV bijvoorbeeld door middel van cursussen in het bezoekerscentrum en de zogeheten Kenniswijk-hoeken. "Op het gebied van e-learning gebeurt in Nederland nog te weinig. Men denkt: we zetten het op internet en dan komt het wel goed, maar je moet mensen ook leren ermee om te gaan."
Ook de marketing en levering moeten nog beter bij Kenniswijk BV, weet Morley. Hij heeft nog twee jaar om de proeftuin voor het eerst te laten bloeien: het project stopt eind 2005. Vanaf dat moment moet Kenniswijk BV zelfstandig een doorstart kunnen maken. "We moeten nu doorbuffelen. De doelstellingen zijn tot nu toe niet gehaald, maar het is ook een experiment. We laten ons niet uit het veld slaan."
[Tonie van Ringelestijn, 28 november 2003]
Warning: include() [function.include]: open_basedir restriction in effect. File(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) is not within the allowed path(s): (/home/netkwestie/:/tmp:/usr/local/lib/php/) in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie74/artikel1.php on line 1
Warning: include(/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php) [function.include]: failed to open stream: Operation not permitted in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie74/artikel1.php on line 1
Warning: include() [function.include]: Failed opening '/home/sites/www.netkwesties.nl/web/templates/artikel_kolomscheider.php' for inclusion (include_path='.:/usr/local/lib/php') in /home/netkwestie/domains/netkwesties.nl/public_html/editie74/artikel1.php on line 1