Eelco Kraefft

De lage drempel naar 'documentaire videospelletjes'

In de New York Times stond deze week een artikel over ontwikkelingen in online games. De dubieuze aanleiding was een spel waarin de WTC-ramp van 11 september 2001 wordt nagespeeld. Is dit het begin van een nieuw genre: videospelletjes verpakt als documentaire?

De spelletjes die in het artikel ter sprake komen hebben allemaal gemeen dat ze elementen bevatten van de echte wereld - vandaar de term 'documentary video game'. Een realistische omgeving of een stukje historie is kennelijk aantrekkelijker dan verzonnen sensaties.

Maar ik verwacht niet dat het daarbij zal blijven. Ook kunstenaars zullen realistische omgevingen op hun computer bouwen. En historici gaan geschiedenisboeken schrijven in 3D. En wat te denken van virtueel herbeleven in de psychologie, het onderwijs, de politiek en propaganda?

De Amerikaanse krant noemt onder andere het voorbeeld van 'Escape from Woomera'. In dit project bouwen drie kunstenaars een spel rondom een detentiecentrum voor immigranten (in Nederland noemen we zoiets liever verhullend een 'grenshospitium'). Je kunt in het spel ontsnappen door bijvoorbeeld een juridische stijd te voeren, maar ook door een tunnel te graven. Een van de betrokken kunstenaars noemt als voordeel van een dergelijk spel dat je omgevingen onder de aandacht kunt brengen die anders voor het publiek gesloten zullen blijven.

Ik werk momenteel samen met anderen aan een spel over verkeersveiligheid. Daarbij streven we ernaar mensen 'risico's te laten nemen zonder risico'. Ook hier spelen realistische elementen een grote rol. We verwachten juist daarvan veel invloed op de houding en uiteindelijk ook op het gedrag. Realisme in het spel draagt bij aan de herkenbaarheid, maar ook aan de effectiviteit van de lessen.

Bij een spel dat ik mocht helpen bouwen voor een supermarkt werd een complete groente- en fruitafdeling gefotografeerd en in de vorm van een game nagebouwd. Hier ging het over kwaliteit en de invloed die medewerkers van zo'n afdeling daarop hebben. Realistische situaties vormden steeds het uitgangspunt. Mensen met verschillende rollen leveren in de game hun commentaar en helpen de speler om verschillende perspectieven in beeld te krijgen.

Een van de kunstenaars achter 'Escape from Woomera' noemt ook de mogelijkheden van verschillende perspectieven: "You can revisit those events and play them differently and explore them from many different camera angles."

Deze kijk op mogelijke toepassingen van games is bepaald niet nieuw, maar in de praktijk is er nog weinig ervaring mee opgedaan. Er is wat literatuur (zie bronnen hierna) en flink wat kunstenaars zijn actief met games en animaties. Een van de interessante dingen hiervan - ook genoemd in het artikel in New York Times - is dat er met dit soort media vaak doelgroepen kunnen worden bereikt die je met een traditioneler vorm van communicatie niet meer kunt aanspreken. Ook bij mijn games speelt dit doel ook nadrukkelijk een rol.

Er zullen nog heel wat experimenten moeten plaatsvinden voordat spelletjes een grote rol krijgen tussen de convetionele opleidingsmiddelen. Voor mensen die zich er vast in willen verdiepen zijn er online veel mogelijkheden. Voor mensen zonder vliegangst is er ook de mogelijkheid om de game-art-expositie 'Killer Instinct' in het Museum of Contemporary Art in New York te bezoeken.

Links: