JURISTEN IN DE SLAG MET 0900-BEDRIEGERS
De makers en uitbaters van software die automatisch verbinding maakt met dure 0900-lijnen krijgen het de komende tijd zwaar. In de VS beginnen 14 staten een rechtszaak tegen een uitbater van deze lijnen, in Nederland onderzoeken enkele rechtsgeleerden of een zaak tegen Nederlandse bedrijven zin heeft.
In de vorige editie van Netkwesties schreven we over de belsoftware van een conglomeraat bedrijven rond onder meer 'Netservices' in Brabant. Deze software nestelt zich op de harde schijf tussen andere systeembestanden, zet pornografische teksten op de pc en belt zo mogelijk zelf dure 0900-nummers. Dergelijke programma's maken sluw gebruik van onkunde van de gebruikers.
Een callswitch-, of dialer-programma is een snelle, handige manier om via internet per tijdseenheid betalingen te laten verrichten. De bekendste inbelbetaling biedt KPN met de bonafide Switchpoint-inbeldienst voor betalingen.
Wie een ADSL- of tv-kabelverbinding met internet heeft, loopt weinig risico. Je kunt nog wel last hebben van de software, maar als de belsoftware geen verbinding via een modem kan maken, vraagt de gebruiker nog om zelf te bellen en om een code in te vullen om toegang tot een afgesloten betaalsite te krijgen. Fouten door per ongeluk ergens op te klikken zijn zo uitgesloten.
Internationaal ondernemen
Toine Asselbergs, communicatiemedewerker van de Opta, is bekend met het fenomeen. Hij haalt een zaak aan: 'Ik ben naar aanleiding van klachten vorig jaar er ingedoken en uitgekomen bij een bedrijf op Gibraltar. Daar liep het spoor dood.'
Volgens Asselbergs heeft in dit geval uiteindelijk de Duitse maker van de inbelsoftware een gedeelte van een rekening van enkele gedupeerden voldaan. 'Het probleem met deze bedrijven is dat ze zich verschuilen achter een hele reeks BV's. Ze zeggen dat ze een lijn zullen afsluiten en stoppen, maar vervolgens gaan ze onder een andere BV gewoon verder'.
Volgens Asselbergs gebruikt dit soort bedrijven, net als in het geval van Netservices is beschreven, vaak een hele reeks bedrijfjes om zich achter te verschuilen voor de Opta en de Stic. 'De bedrijven bevinden zich op het randje. Misleidend is het wel. Maar meestal is het nét niet strafbaar wat ze doen.'
De Opta heeft vaker bemiddeld tussen een gedupeerde en een belbedrijf, zo vertelt Asselbergs. Maar de wettelijke mogelijkheden van de Opta om deze belbedrijven aan te pakken zijn beperkt. "Wat de Opta doet bij elke aanvraag voor een 0900- of 0906-nummer te controleren of het bedrijf is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel."
De Stichting Informatiedienstencode (Stic) kan iets meer doen: de Stic is de toezichthouder op de regeltjes rondom betaalnummers. Zo kan de Stic optreden tegen ondernemingen die bijvoorbeeld 'vergeten' zijn om de kosten van een gesprek bij een advertentie te vermelden, of als porno-advertenties bijvoorbeeld op minderjarigen gericht lijken te zijn. De Stic heeft de bevoegdheid om boetes uit te delen met een maximale hoogte van 20.000 euro of om een 0900-lijn maximaal drie maanden te blokkeren. Ook kan de Stic de Opta adviseren om een telefoonlijn op te heffen.
Voorzitter van de Stic is Dick Westendorp. Volgens hem zijn de problemen van de callswitch-bedrijven nog steeds niet de wereld uit: "Het merendeel van onze klachten komt van dit type bedrijven. Het is belangrijk om aandacht te blijven vragen voor dit type ondernemers."
Volgens Westendorp kan de wet consumenten wel degelijk beschermen tegen dit type ondernemingen: "Vroeger had je bedrijven die door de Consumentenbond werden terechtgewezen, hun voordeur sloten en aan de achterdeur op een ander adres overnieuw konden beginnen. Dit type van omzeiling is met de huidige wetgeving goed aan te pakken. Maar in een digitale wereld blijkt een stuk lastiger om bedrijven aan te pakken."
Toch is niet alles kommer en kwel: klagen helpt. Wie denkt gedupeerd te zijn, kan naar de Stic. "We kennen ook een paar ondernemingen en die zeggen: stuur mensen direct maar bij ons langs om het geld terug te krijgen. Dat houden we in de gaten, en als het voor een consument niet bevredigend is, starten we alsnog een klachtenprocedure."
De Opta is minder optimistisch over de aanpak van duistere belbedrijven: "Je ziet dat ze wel akkoord gaan, en braaf beterschap beloven als de Opta bij ze langskomt. Maar vervolgens zie je dat er drie maanden later een of ander zusterbedrijf achter een bepaald telefoonnummer zit."
Rechtszaken
De afdeling Privaatrecht van de Universiteit van Amsterdam onderzoekt momenteel of het mogelijk is om bedrijven die inbelsoftware exploiteren en gebruiken via privaatrechterlijke stappen aan te pakken.
"Ik probeer, in het kader van bescherming van de rechten van de consument, te achterhalen welke autodialers er in Nederland zijn, en hoe groot het probleem is. Daarnaast kijken we welke juridische mogelijkheden er zijn om deze autodialers in Nederland aan te pakken", zo vertelt universitair docent mr. Yolanda Bos.
Mr. Bos en eventueel de rechter zullen zich vrijwel zeker moeten voorbereiden op een kat-en-muisspel. In een geschreven reactie op onze vorige artikel liet directeur Meijers van Callswitch al weten: "Ten onrechte geeft u aan dat wij ons zouden bezighouden met nep-advertenties op datingsites c.q. nepdatingsites zouden exploiteren. Ook dit is door u kennelijk niet onderzocht en u baseert zich voor deze stellingname uitsluitend op de ook al niet onderbouwde beschuldigingen op een website van concurrenten."
In verschillende forums en waarschuwingswebsites zijn berichten te lezen dat zijn bedrijf zelf achter deze namaakadvertenties zou zitten. Volgens Meijers doen andere lieden dat, die wellicht gebruik maken van zijn dialers. Maar ook Meijers zelf heeft betaalde datingsites. De vraag is waar het ene bedrijf begint en het andere ophoudt.
Wat Meijers betreft is hij volkomen ten onrechte in een kwaad daglicht geplaatst: " Wij durven te stellen dat wij in dit verband veel zorgvuldiger optreden en een veel duidelijker tariefsvermelding hebben dan bijvoorbeeld het door u 'bonafide' genoemde Switchpoint van KPN".
Hieruit blijkt in elk geval dat de ondernemers van het gewraakte Netservices en de goocheme aanbieder van het SW10-programma zich iets gelegen laten liggen aan hun imago. Maar het is belangrijk dat de Stic en de UvA en de Opta gezamenlijk nagaan of juridische middelen ter beschikking staan die zwaarder zijn dan de boetes van de Stic.
Immers, soms lijkt de rechtsstaat te worden vervangen door de mediastaat: een beschuldiging in de media wordt als veel schadelijker ondergaan dan een veroordeling door de rechter. Terwijl justitie steeds minder bij machte is om de wet te handhaven, nemen de beschuldigingen in de media hand over hand - ook ongefundeerd anders dan het Netkwesties-artikel.
In dit hele verhaal ontbreekt in feite de overheid zelf. De Opta staat op afstand, de Stic staat nog wat verder van de overheid. In de Verenigde Staten is dat nu anders, want daar heeft de Federal Trade Commission (FTC) samen met niet minder dan 20 openbaar aanklagers de kwestie van de 0900-scams in onderzoek, zo schreef onder meer PC Magazine in de VS. Wellicht dat dit ook een voorzet biedt voor Nederland om er wat aan te doen.
