VRIJE MENINGSUITING LEIDT TOT SLUITING POLITIEKE FORUMS
Bij de PvdA verdwenen twee grote discussies over de oorlog in Irak van de site. Was het censuur om de gelederen rond Wouter Bos gesloten te houden of was er een betere reden? Ook Groen Links en de LPF sloten hun forums, die van de laatste is weer terug. Over de flinterdunne lijnen tussen censuur en controle in politieke forums, met technische hobbels als voortdurende stoorzender.
Voortdurend treedt hommeles naar buiten over politieke forums. Politici lopen op uiteenlopende manieren al aan tegen de grenzen van openbare discussies, met als bekendste voorbeeld het raadslid van Leefbaar Rotterdam en knaapje van Winnie de Jong Michiel Smit. Deze uitte zijn extreemrechtse ideeën in een internetforum nog wat explicieter dan dat hij dat in de gemeenteraad van Rotterdam durfde. De LPF heeft lange tijd haar forum afgesloten, en Groen Links is voorlopig ook gestopt met een reactiepaneel.
Het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen van de Rijksuniversiteit Groningen verzamelt alle documentatie rondom politieke partijen. De instelling heeft een speciaal project opgestart, genaamd Archipol met als doel de digitale informatie van politieke partijen voor de ondergang te behoeden. Zo is op de site een archief te vinden van de websites van alle politieke partijen tijdens de verkiezingscampagne.
Maar de software die Archipol gebruikt om de websites af te grazen werkt met vaste intervallen, en het kan zijn dat een discussie is ontstaan en alweer is verwijderd voordat deze in het archief terechtkomt. De normale frequentie waarop een website gearchiveerd wordt is ongeveer een maal in de drie weken. Het is een momentopname, zo erkent G. Voerman, de projectleider van Archipol en directeur van het documentatiecentrum.
'Het kan zijn dat de software net zoiets [als een forumdiscussie] mist', vertelt Voerman. 'Als we ergens lucht van krijgen voeren we de frequentie van het archiveren op. Dat doen we tijdens de verkiezingen, maar ook als er bij een partij een belangrijke discussie aan de gang is, zoals bijvoorbeeld rondom het voorzitterschap bij de PvdA.'
Sluitingen
Het beheren van de forums is arbeidsintensief. Anonieme, vervelende 'postings' kunnen de pret in een forum zo verstieren dat deze maar weer opgeheven wordt. 'Er zijn veel gekken', zo zegt PvdA-beheerder Michael Juffermans, 'en alles wat je doet trekt men zich persoonlijk aan.'
Niet zelden is het modereren dweilen met de bekende open kraan. Het Groen Links forum is al gesloten sinds de moord op Pim Fortuyn. 'Er kwamen zoveel reacties op die echt niet door de beugel konden, discriminerende mededelingen en meer', zo vertelt de webmaster. In een nieuwe vorm moet er wel weer een reactiemogelijkheid komen, maar dan worden de inzendingen vooraf bekeken. 'Het grote probleem bij het forum was dat reacties direct op de site kwamen, het was een hoop werk om dan weer achteraf reacties te verwijderen', aldus de webmaster.
Bij de LPF speelde vrijwel hetzelfde probleem en ook dat forum was lange tijd
off line. Maar sinds deze week is er weer een kersverse reactiemogelijkheid,
te volgen op www.lpfforum.nl.
Volgens de beheerder van het splinternieuwe is echter bij
nader inzien toch niet gekozen voor een systeem waarbij alle
reacties van tevoren goedkeuring vereisen. De LPF hoopt het
schoon te houden met strakke spelregels. Met het oog daarop
is er alvast een ruimte vrij gehouden voor lieden die geblokkeerd
gaan worden, de banlist. (Volgens de spelregels kunnen nieuwsberichten
plus een bronvermelding vrijelijk in het forum geplaatst worden,
dat is echter een overtreding van het auteursrecht.)
PvdA-berichten foetsie
De PvdA heeft geen echt forum, maar bezoekers kunnen discussiëren onder berichten die op de website verschenen. Wat blijkt: bij deze partij verdween een groot aantal berichten kennelijk om inhoudelijke redenen, met name waar het ging om Wouter Bos en Irak: onder het bericht Wouter Bos over Irak stonden 43 reacties en onder Oorlog in Irak valt nu niet te rechtvaardigen stond een discussie met honderden bijdragen. Geen van deze bijdragen is nog op de site te lezen. Opgenoemde site van Archipol- eerst registreren - heeft nog een deel van de discussie ter beschikking. Schiet de afgemeten P.R.-strategie rond de frisse partijleiding op het web door in troebele methoden?
Tweede Kamerlid Godelieve van Heteren heeft intern opheldering gevraagd over de gang van zaken op het reactiepaneel van haar eigen partij. Van Heteren is een bezoeker van het forum, en een van de weinige kamerleden die regelmatig op stellingen en reacties van bezoekers reageert. Ze was herhaaldelijk niet bereikbaar voor commentaar.
Volgens vaste forumbezoeker Rob van den Heuvel wilde de PvdA de Irak-discussie zoveel mogelijk dood laten bloeden: 'Zodra de discussie begon te lopen en er bijdragen van niveau werden geplaatst, verschoof het forum van plaats en werd het gesloten.'
Maar redactielid van de PvdA-website Juffermans zegt dat het genuanceerder ligt dan de criticasters van de verwijdering willen doen geloven. Juffermans ontkent dat er bij de PvdA sprake is geweest van censuur: 'Wel is er een fout gemaakt en had een bepaalde discussie over Irak niet weggehaald moeten worden: dat had niet gemogen.'
'Een fout gemaakt', heet het. Wie om welke reden op welke manier een fout heeft gemaakt wordt niet duidelijk. Juffermans bestrijdt dat er sprake is van beleid om reacties van de achterban aan te laten sluiten op de politieke uitstraling: 'De nieuwsberichten zelf worden wel geplaatst onder verantwoordelijkheid van de partij, maar in de reacties zijn we redelijk vrij.'
Volgens de redacteur is op momenteel het probleem dat de PvdA eigenlijk geen echt forum heeft, maar louter een reactiemogelijkheid op artikelen. Bezoekers kunnen onder een artikel discussiëren, de discussie wordt meestal gesloten zodra het artikel in het archief belandt. De partij werkt aan een nieuw soort forum.
Juffermans noemt de Socialistische Partij als een voorbeeld: 'We denken aan een manier om Tweede Kamerleden meer bij de site te betrekken, ze zijn nu meestal moeilijk te porren voor een reactie. De SP doet dat goed, door een kamerlid een discussie te laten openen.'
Bij de Socialistische Partij, een politieke partij die zeer veel ervaring heeft met de inzet van internet om met de achterban te communiceren heeft weer een iets andere vorm gekozen voor het forum: internetters kunnen in discussie gaan met SP-kamerleden. Volgens de webbeheerder van de site, stuurt het systeem automatisch een berichtje aan kamerleden als ze te lang wachten met een antwoord.
Daarmee is niet het grote risico weggenomen dat juist op politieke fora zich zozeer openbaart: dat de discussie snel ontaardt. Dat hoeft niet eens te zijn door opzettelijke virtueel vandalisme, maar kan reeds optreden doordat sommige personen zich voortdurend uiten en de kunst tot luisteren slecht verstaan. Zo ging een van de eerste, belangrijke Nederlandse forums teloor, die van de Digitale Burgerbeweging.
Dat het modereren van een politiek forum vruchtbaar kan zijn voor de discussie, en broodnodig is om te voorkomen dat het een soort digitale vuilstort wordt, toont een blik op Usenet aan. Wie de discussiegroep nl.politiek bezoekt kan zich vergapen aan de chaos, beledigingen en onzinnige taal die dagelijks per honderden kilobytes Usenet rondgepompt worden.
[AW, 6 maart 2003]
